I SA/Gl 376/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi T. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżoną decyzję; - stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku; - zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem kosztów postępowania. Działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 107 i art.116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U z 1997r. Nr 137 poz. 926 ze zm. / w związku z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U z 2002 r. Nr 169 poz. 1387/ - po rozpatrzeniu odwołania T. D. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Nr [...] z dnia [...] r . orzekającej o jego odpowiedzialności podatkowej jako członka Zarządu Spółki z o.o. "A" za zaległości w podatku od towarów i usług za okres od [...] 1999 r. do [...] 1999 r. z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w łącznej kwocie [...] zł. plus należne odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne -Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Spółka z o.o. "A" z siedzibą w G. posiada wymagalne zaległości podatkowe, ustalone decyzjami Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. Nr [...] z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od [...] 1999 r. do [...] 1999 r. w łącznej kwocie [...] zł. Prowadzone w Spółce postępowanie egzekucyjne okazało się jednak bezskuteczne, z uwagi na brak wartościowych składników majątkowych, a wykazywane przez Prezesa Spółki T. D. jej wierzytelności, okazały się nieściągalnymi. W tej sytuacji postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej członkowi Zarządu Spółki z o.o. "A" T. D., zakończone decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzekającą tę odpowiedzialność . Następnie przedstawiono treść zarzutów odwołania od tej decyzji a w tych ramach odnotowano, że T. D. zarzucił organowi I instancji błędne ustalenia faktyczne co do bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec Spółki z o.o. "A". a także naruszenie art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie uwzględnienie zaistniałych przesłanek do odstąpienia od orzeczenia jego odpowiedzialności podatkowej. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że nie z jego winy nie zgłoszono wniosku o upadłość Spółki, gdyż nie uczyniono tego jedynie z uwagi na stan finansowy i majątkowy, nie pozwalający nawet na zaspokojenie kosztów związanych ze zgłoszeniem do sądu wniosku o upadłość. Niezależnie od tego, strona wskazała także na naruszenie art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 123 Ordynacji podatkowej i w oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu I instancji. Skarżący wskazał także, że w Sądzie Rejonowym w B. w dniu [...]r ma się odbyć posiedzenie w sprawie jego zażalenia na umorzenie dochodzenia w sprawie fałszowania protokołów kontroli przeprowadzonej w jego firmie przez pracowników Urzędu Skarbowego w B.. . Odnosząc się do tych zarzutów organ odwoławczy uznał, iż nie znajduje podstaw do zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji. Uzasadniając swe stanowisko nawiązał na wstępie do treści normy art. 116 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem, członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczną. Dalej wskazano, że uwolnienie się od tej odpowiedzialności może nastąpić wtedy, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające jej upadłości albo, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek odstąpienia od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej T. D. , jedynego członka zarządu Spółki z o.o. "A". Zebrane przez organ I instancji, informacje organu egzekucyjnego jednoznacznie potwierdziły brak jakichkolwiek możliwości. ściągnięcia zadłużenia podatkowego Skarbu Państwa bezpośrednio od podatnika, na co zresztą wskazał T. D. usprawiedliwiając w odwołaniu powody nie zgłoszenia do sądu wniosku o upadłość Spółki. Podkreślono, że jedyny majątek jaki posiada Spółka stanowią wierzytelności u żony skarżącego Z. D., uznane wprawdzie przez dłużnika zajętych wierzytelności ale nieściągalne z braku jej możliwości płatniczych. Kontynuując wywód podkreślono ,że T. D. jako jedyny członek Zarządu Spółki sam praktycznie decydował we wszystkich jej sprawach, w tym także o pozostawieniu do dyspozycji Spółki środków należnych Skarbowi Państwa z racji nie uregulowania kwot należnych podatków. Nie podzielono też zarzutu naruszenia art. 121 i art. 123 Ordynacji podatkowej gdyż z akt sprawy wynika, że skarżący został w dniu 20 września 2004 r., zgodnie z art. 123 i art. 200 Ordynacji podatkowej, zapoznany z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz poinformowany o możliwości wniesienia zastrzeżeń, uwag i wniosków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. D. przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie jego odpowiedzialności podatkowej, akcentując to, iż nie wykazano bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Zwracał też uwagę na nieprawidłowości jakie miały miejsce na etapie postępowania kontrolnego, które zaważyły na postępowaniu wymiarowym oraz tym, którego przedmiotem jest orzekanie o jego odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. "A". Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać na okoliczność istotną dla ich zakresu. Otóż, odmiennie niż w sprawach o sygn. akt- I SA/Gl 373/054 i SA/Gl 374/05 zaskarżona decyzja nie została poprzedzona uprzednim uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2004 roku ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w C. z dnia [...] roku w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z o.o. "A". Tym samym z formalnego punktu widzenia, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 153 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153 poz.1270 ) Sąd nie był zatem związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Nie znaczy to jednak, że mógł oceny te pominąć. Mogło by to bowiem doprowadzić do wydania rozstrzygnięć sprzecznych ze sobą w sprawach tego samego podmiotu pozostających ze sobą w ścisłym związku przedmiotowym . Odnosząc te uwagi natury ogólnej do istoty sporu w rozpoznawanej sprawie zauważyć trzeba, że w sprawach których przedmiotem jest orzekanie o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich w tym zaś w szczególności członków zarządu spółek kapitałowych poglądy w zakresie spełnienia jednej z ustawowych przesłanek takiego orzekania, czyli stwierdzenia całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawa podatkowego można sprowadzić do dwóch zasadniczych .Pierwszy z nich sprowadza się do tezy, iż ową bezskuteczność można wykazywać wszelkimi środkami dowodowymi, istota zaś drugiego zamyka się w konstatacji, że okoliczność ta musi być stwierdzona orzeczeniem organu egzekucyjnego.(por. C.Kosikowski, H.Dzwonkowski, A.Huchla "Ustawa ordynacja podatkowa -Komentarz. "Dom Wydawniczy ABC ,s.288) Otóż, przypomnieć należy, że Sąd we wskazanym na wstępie wyroku, odnosząc się do tej kwestii wyraził pogląd, iż spełnienie ustawowej przesłanki orzekania o odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych w postaci całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika w rozumieniu art.108§3 oraz art.116§1 Ordynacji podatkowej wymaga stwierdzenia tej okoliczności orzeczeniem organu egzekucyjnego. W świetle zaś zebranych w postępowaniu podatkowym materiałów dowodowych sprowadzających się do informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. jako organu egzekucyjnego pochodzącej z okresu ponad roku sprzed daty wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej skarżącego Sąd wyraził w uzasadnieniu wyroku pogląd, że w rozpoznawanej sprawie nie istniały przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki. Kierując się przedstawionymi wcześniej względami Sąd uznaje za zasadne podzielić to stanowisko. Jest ono uzasadnione również z tej przyczyny, że wymóg wykazania bezskuteczności egzekucji orzeczeniem organu egzekucyjnego pozwala członkom zarządu spółki na instancyjne zweryfikowanie prawidłowości takiego stanowiska. W konsekwencji zaś jeśli bezskuteczność egzekucji nie została w rozpoznawanej sprawie stwierdzona orzeczeniem organu egzekucyjnego, należy uznać że organ podatkowy nie mógł wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowego spółki z o.o. "A" nawet jeśli innymi środkami dowodowymi wykazał ową bezskuteczność egzekucji. Tym samym stwierdzając naruszenie przez organ odwoławczy normy art.108§3 oraz art.116§1 Ordynacji podatkowej które miało wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art.145§1 pkt.1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153 [poz.1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł w oparciu o przepisy art.200 oraz art.152 Ordynacji podatkowej.