I SA/Gl 377/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym – jak uściślił w piśmie z dnia 1 czerwca 2009 r. – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata "względnie radcy prawnego". Uzasadniając wniosek, podkreślił, że dochody jego rodziny w postaci wynagrodzeń za pracę i świadczeń z ubezpieczenia społecznego jego i jego małżonki oraz alimentów otrzymywanych przez zamieszkałego z nim wnuka w łącznej wysokości [...] zł w znacznej części przeznaczone są na opłacenie miesięcznej raty zaległości podatkowej w kwocie [...] zł. Podniósł również, iż posiadana przez niego nieruchomość stanowi przedmiot zabezpieczenia hipotecznego, a samochód osobowy został zabezpieczony na poczet zaległości podatkowych. Wnioskodawca wyliczył wydatki związane z bieżącym utrzymaniem na sumę [...] zł ("czynsz – [...] zł, energia elektr. – [...] zł, gaz – [...] zł, woda – [...] zł, lekarstwa – [...] zł, telefon – [...] zł, tv – [...] zł, wywóz śmieci – [...] zł, utrzymanie samochodu – [...] zł, wyżywienie i pozostałe – [...] zł"). Skarżący przedstawił – w formie załączników do wniosku oraz na wezwanie referendarza sądowego – dokumenty, które generalnie potwierdzają powyższe okoliczności, w szczególności: odpisy zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za ubiegły rok i zaświadczenia o ich zarobkach (według nich w lutym 2009 r. skarżący otrzymał wynagrodzenie netto w wysokości [...] zł, a jego małżonka – w wysokości netto [...] zł), wyciągu z rachunku bankowego skarżącego (wpływy na rachunek ograniczają się do świadczenia ZUS w wysokości [...] zł; saldo końcowe na rachunku zamknęło się kwotą [...] zł) oraz oświadczenie wnuka skarżącego, że otrzymuje on od ojca alimenty w wysokości [...] zł i przekazuje je w całości małżonce skarżącego. W piśmie z dnia 1 czerwca 2009 r. skarżący poinformował również, iż z dniem 1 maja 2009 r. jego zatrudnienie ustało i nie uzyskuje on już wynagrodzenia za pracę. Skarżącemu przyznano już prawo pomocy w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1089/08, postanowieniem z dnia 26 stycznia 2009 r. zwalniając go od kosztów sądowych w części przekraczającej 100 zł. Pośród materiału dowodowego zgromadzonego w tamtej sprawie znajduje się m.in. odpis decyzji rozkładającej zaległości podatkowe skarżącego na raty w wysokości [...] zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej zachodzą podstawy do uwzględnienia jego żądania w całości. W ramach jego gospodarstwa domowego uzyskiwany jest bowiem stały dochód z kilku źródeł (świadczenia z ubezpieczenia społecznego, wynagrodzenia za pracę oraz alimenty), przy czym wnioskodawca nie udowodnił w jakikolwiek sposób (np. za pomocą odpisu świadectwa pracy), iż jego stosunek pracy ustał. Dochód ów wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania rodziny. Odnotować zarazem wypada, że oświadczenia strony odnoszące się do wspomnianych kosztów budzą poważne wątpliwości, skoro suma wydatków wyliczonych we wniosku łącznie z miesięczną ratą zaległości podatkowych przekracza sumę wykazanych wydatków. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych limitowany jest granicami koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny. Poniesienie kosztów postępowania nie może mianowicie, w myśl przywołanego przepisu, wiązać się z uszczerbkiem dla tegoż utrzymania, a wykazanie niebezpieczeństwa powstania takiego uszczerbku uprawnia do przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Ocena sytuacji skarżącego uzasadnia przyjęcie, że wskazana przesłanka zwolnienia częściowego w stosunku do niego zachodzi i że uiszczenie przez niego jakiejkolwiek kwoty tytułem kosztów sądowych może wiązać się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Do wniosku takiego prowadzi wzgląd na wysokość udokumentowanych dochodów jego gospodarstwa domowego oraz na konieczność przeznaczania znacznej ich części na spłatę rat zaległości podatkowej. Na marginesie warto zauważyć, iż udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny, skoro – zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.