I SA/Gl 380/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, w której nie może pokryć kosztów utrzymania jego i jego najbliższych. Zaznaczył mianowicie, że alimenty na rzecz synów płaci z opóźnieniem, a wszelkie wolne środki przeznacza na lekarstwa dla ciężko chorej matki, z którą zamieszkuje. Według niego przyczyną takiego stanu rzeczy jest utrata płynności finansowej jego przedsiębiorstwa, spowodowana przez znaczne zadłużenie, dochodzone w trybie egzekucyjnym. W wyniku egzekucji cały majątek skarżącego miał zostać zajęty. Wnioskodawca stwierdził, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest nierentowna, wobec czego dochody czerpie z prac dorywczych oraz ze sprzedaży składników swojego majątku. Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżący, w terminie przedłużonym zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2011 r., przesyłką nadaną w dniu 2 września 2011 r., przedłożył kserokopie: dokumentów dotyczących zadłużenia skarżącego w zakresie opłat za energię elektryczną (m.in. ostatecznego przesądowego wezwania z dnia 4 lipca 2011 r. do zapłaty kwoty 3727,35 zł), faktury za paliwo gazowe wystawionej matce skarżącego na kwotę 282,45 zł z terminem płatności na dzień 30 lipca 2011 r., deklaracji PIT-36L i PIT/B złożonych przez skarżącego za ubiegły rok (wykazano w nich przychód z działalności gospodarczej w wysokości 470.900,09 zł, 536.698,07 zł i stratę w wysokości 65.797,17 zł), podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okresy od stycznia do lipca bieżącego roku (według niego skarżący w tym okresie uzyskał przychody w kwocie 125.591,66 zł oraz poniósł wydatki w kwocie 192.934,10 zł, w tym na wynagrodzenia w kwocie 29.169 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od lutego do lipca bieżącego roku (poza lutym skarżący zawsze wykazywał podstawę opodatkowania, najniższą w marcu – 5813 zł, najwyższą w kwietniu – 61.358 zł), odpisu protokołu z dnia 25 stycznia 2007 r. (skarżący w zawartej w tym dniu ugodzie zobowiązał się płacić na rzecz małżonki i synów alimenty w łącznej wysokości 2100 zł miesięcznie) i oświadczenia wspomnianej małżonki, iż otrzymuje ona od skarżącego alimenty na jednego z tych synów w kwocie 700 zł miesięcznie, wypowiedzeń dwóch rachunków bankowych skarżącego i ostatniego wyciągu z jednego z tych rachunków, wyciągu z rachunku bankowego należącego do jego matki za okres od 9 lipca do 9 sierpnia 2011 r. (odnotowano w nim wpływ świadczenia ZUS w wysokości 917,42 zł; saldo końcowe na rachunku wyniosło 417,89 zł) oraz zawiadomienia o zajęciu tego świadczenia w związku z egzekucją. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że wynagrodzenie za świadczone przez niego prace dorywcze przybiera formy rzeczowe, w szczególności w postaci posiłków, ubrań czy środków czystości. Ponownie zwrócił uwagę, że ma trudności z opłaceniem podstawowych wydatków, podnosząc m.in., iż w wyniku tych zaległości odcięto mu dostęp do energii elektrycznej. Skarżący oszacował także miesięczne koszty zakupu lekarstw dla jego matki na kwotę 250-300 zł. Wykonując z kolei następnie wezwanie referendarza sądowego, wnioskujący nadesłał szczegółowe wydruki księgi przychodów i rozchodów oraz raportów kasowych (w sierpniu wykazano przychody w kwocie 13.206 zł oraz wydatki w kwocie 24.139,94 zł, co powiększyło stratę liczoną od początku roku do sumy 218.871,05 zł; z kolei w świetle raportów w sierpniu wykazano przychody w kwocie 17.876,72 zł i rozchody w kwocie 22.891,83 zł; pośród kontrahentów skarżącego znajduję się Spółka z ograniczona odpowiedzialnością, w której nazwie wykorzystano jego nazwisko) oraz dokumentację pracowniczą skarżącego i trzech zatrudnianych przez niego pracowników). Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. W rozpatrywanej sprawie dokumentacja ta jest stosunkowo obszerna. Została ona zgromadzona wskutek wnikliwego postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego wystosowano aż dwa wezwania do uzupełnienia materiału dowodowego, przedłużając przy tym termin do wykonania pierwszego z nich. Z dokumentacji tej niewątpliwie wynika, że sytuacja skarżącego jest rzeczywiście trudna. Potwierdza ona w szczególności jego oświadczenia na temat wykazywanej straty czy zaległości w niektórych wydatkach. Pomimo tego jednak, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja ta nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w niniejszym postępowaniu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy nigdy nie ma bowiem charakteru abstrakcyjnego, oderwanego od realiów sytuacji wnioskodawcy oraz konkretnego postępowania, w którym to prawo ma być przyznane. W istocie ocena, czy zachodzi wskazana przesłanka określona w przytoczonym wyżej art. 246 § 1 pkt 1, sprowadza się przede wszystkim do zestawienia wspomnianej sytuacji czy możliwości płatniczych wnioskującego z jednej strony oraz wysokości kosztów postępowania z drugiej. Te ostatnie koszty nie mogą zaś stanowić dla skarżącego znacznego ciężaru, skoro ich wysokość jest niewielka, najmniejsza z przewidzianych w procedurze sądowoadministracyjnej. Taka okoliczność ma zasadnicze znaczenie w analizowanym zakresie. O ile bowiem stan przedsiębiorstwa skarżącego i jego problemy finansowe mogłyby uzasadniać uwzględnienie jego wniosku w przypadku, gdyby koszty postępowania były większe, o tyle jednak nie przemawiają one na rzecz przyznania prawa pomocy w postępowaniu, w którym koszty te są niskie. Przedsiębiorstwo skarżącego, pomimo straty, nadal wszak funkcjonuje, wykazując relatywnie wysokie obroty, przynajmniej w porównaniu z wysokością wpisu od skargi, dokonując różnego rodzaju operacji finansowych i dając zatrudnienie pracownikom. Podkreślić wypada w szczególności, że w ramach działalności gospodarczej wnioskodawca stale ponosi koszty funkcjonowania i inne wydatki, które wielokrotnie, wprost niewspółmiernie przewyższają wysokość tego wpisu. Zarówno przecież ten wpis, jak i każda ewentualna kolejna opłata sądowa nie może każdorazowo przekroczyć kwoty 100 zł, stanowiącej mniej niż pół procenta wydatków wykazanych w sierpniu bieżącego roku. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy niepodobna uznać, że wnioskujący nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie bez znaczenie jest również to, że na obecnym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny, wobec czego odmowa przyznania prawa pomocy w tym zakresie nie pozostaje w sprzeczności z potrzebą jak najpełniejszej realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii w trakcie dalszego postępowania. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.