I SA/Gl 381/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 12 września 2011 r., pełnomocnik skarżącego, będący radcą prawnym, przedstawił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, skarżący podkreślił, że wskutek prowadzonych przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych, w szczególności zajęcia jego rachunków bankowych, utracił płynność finansową i zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Zwrócił też uwagę na swoje problemy zdrowotne i rodzinne. Zaznaczył m.in., że pozostaje z separacji z żoną, która wraz z dziećmi zamieszkuje osobno. Według wniosku skarżący nie osiąga żadnych dochodów, pozostając na utrzymaniu matki, i nie posiada majątku, poza domem. Do wniosku dołączono kserokopie: zeznania podatkowego skarżącego za 2010 r. (wykazano w nim przychód z działalności gospodarczej w kwocie 46.756,03 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 58.531,26 zł i stratę w kwocie 11.775,23 zł), dwóch zaświadczeń z dnia 4 lipca 2011 r. (według jednego z nich skarżący w 2010 r. nie wykazał dochodów, zaś według drugiego dochód ów wyniósł 16,87 zł; z obu zaświadczeń wynika, iż w dniu 30 czerwca 2011 r. przelewem uiszczono opłatę skarbową), zaświadczeń w sprawie zameldowania, wyroku z dnia 9 stycznia 2008 r. orzekającego separację małżeństwa skarżącego i powierzającego władzę rodzicielską nad dziećmi jego małżonce, oświadczenia z dnia 3 sierpnia 2011 r., złożonego przez wnioskodawcę "pod odpowiedzialnością karną", że nie posiada "żadnego rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą oraz żadnego innego prywatnego rachunku i lokat bankowych", drugiego takiego oświadczenia dotyczącego tylko rachunków związanych z działalnością gospodarczą (kserokopia nie obejmuje daty, którą opatrzono to oświadczenie), zaświadczenia Banku A z dnia 4 sierpnia 2011 r., zgodnie z którym skarżący "nie posiada rachunków depozytowych", wypowiedzenia umowy rachunku nr [...], sporządzonego przez A w dniu 23 września 2010 r., zaświadczenia wystawionego przez inny bank w dniu 26 sierpnia 2010 r., informującego o zamknięciu w dniu 11 grudnia 2008 r. rachunku bankowego skarżącego, który był zajęty w toku postępowania egzekucyjnego, oraz o zadłużeniu skarżącego z tytułu kredytu w wysokości 42.484,94 zł, "opinii bankowej" (bez daty), w której A poinformował, że skarżący do dnia 19 listopada 2009 r. posiadał w tym banku rachunek "firmowy" oraz że na dzień 21 lipca 2010 r. takiego rachunku nie posiada, zaświadczenia z dnia 4 lipca 2011 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej skarżącego, kolejnego zaświadczenia potwierdzającego tę okoliczność, tym razem wystawionego przez organ podatkowy w dniu 28 września 2011 r., "zaświadczenia" pracodawcy z dnia 28 września 2011 r., według którego skarżący został zatrudniony w celu nauki zawodu i od jego wynagrodzenia w 2011 r. nie odprowadzano zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz dokumentów dotyczących zadłużenia skarżącego, m.in. wezwań do zapłaty, stanu jego zdrowia i leczenia. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, tj. przede wszystkim przez jego matkę (zastrzeżono, że należy w tym celu nadesłać zaświadczenie pracodawcy skarżącego o wysokości wynagrodzenia wypłaconego mu w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty lub udokumentować, iż zatrudnienie ustało po dniu 28 września 2011 r., a nadto przedłożyć zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedstawienie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (wskazano, iż przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji po dniu 5 lipca 2011 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz sprecyzowanie wysokości kwoty przeznaczanej miesięcznie na leczenie. Wykonując to wezwanie, pełnomocnik w większości ponownie nadesłał przedłożone już wcześniej dokumenty. Dodatkowo przedstawił jedynie "odcinek" świadczenia (pełnomocnik w jednym zdaniu określił to świadczenie raz jako rentę, raz jako emeryturę) otrzymanego przez matkę skarżącego w lutym bieżącego roku (osobie tej wypłacono 634,64 zł) oraz wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Ponadto wyjaśnił m.in., że wydatki wnioskodawcy na leki wynoszą od 100 do 200 zł miesięcznie, zaś tytułem opłat za energię elektryczną – około 50 zł miesięcznie. Powtórzył też, iż strona nie posiada rachunku bankowego. Skarżący w dniu 5 lipca 2011 r. uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł, co potwierdza nadesłane przez niego potwierdzenie transakcji przelewu dokonanego z jego rachunku nr [...], prowadzonego w banku A (k. 28 akt). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując w dostatecznym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Podkreślić zaś wypada, iż stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę sytuacji wnioskodawcy. Strona, zwłaszcza reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, powinna zdawać sobie sprawę z konsekwencji, jakie pociągnąć za sobą może nienadesłanie wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych, i wykazać się w tym zakresie należytą starannością. Staranności takiej z pewnością nie zachował jednak pełnomocnik skarżącego, gdyż na wezwanie referendarza sądowego nadesłał w większości te same materiały, które zostały załączone do wniosku. Jest wszelako oczywiste, że materiały te nie mogą być uznane za wystarczające i pozwalające na przyznanie prawa pomocy, skoro referendarz sądowy, uwzględniając je, zwrócił się o uzupełnienie materiału dowodowego. Podkreślić przy tym trzeba, iż w niniejszej sprawie zachodzi szczególna potrzeba dokładnego ustalenia możliwości płatniczych wnioskodawcy, ponieważ wysokość kosztów sądowych jest w niej nieznaczna, najmniejsza spośród znanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie można również tracić z pola widzenia, że skarżący uiścił już w wpis od skargi, co sprawia, iż konieczne jest uzyskanie odpowiedzi o przyczyny, dla których obecnie nie może ponieść dalszych opłat sądowych. Czynności tej dokonał w dniu 5 lipca 2011 r. za pośrednictwem swojego rachunku bankowego. Mając to na względzie, referendarz sądowy wezwał zatem o nadesłanie wyciągu m.in. z tego rachunku bankowego lub o wykazanie, iż wnioskodawca już tego rachunku nie posiada, jak utrzymywał w swoim oświadczeniu. Niewątpliwie przecież ta ostatnia okoliczność nie wynika z dokumentów, które najpierw zostały załączone do wniosku, a następnie przedłożone ponownie na wezwanie. Większość z tych dokumentów, dotyczy wszak rachunków bankowych, które po pierwsze mają inny numer niż rachunek wykorzystany do uiszczenia wpisu, a po drugie zostały zamknięte lub – w przypadku wypowiedzenia umowy rachunku bankowego – powinny być zamknięte, zanim ten wpis został uiszczony. Dodatkowo jeden z tych dokumentów odnosi się do rachunku prowadzonego w innym banku. Jedyny dokument, który pochodzi z daty późniejszej, tj. z dnia. 4 sierpnia 2011 r., zawiera natomiast informacje wyłącznie na temat rachunków depozytowych, co nie wyklucza posiadania rachunków bankowych innego rodzaju, szczególnie rozliczeniowych, służących właśnie do regulowania należności. Okoliczności związane z rachunkami bankowymi wnioskującego pozostały więc niewyjaśnione. Analogicznie ocenić należy sposób, w jaki wykonano wezwanie w niezmiernie istotnej części obejmującej dochody uzyskiwane w gospodarstwie domowym skarżącego. Referendarz sądowy wyraźnie wezwał bowiem do wykazania albo wysokości wynagrodzenia ze stosunku pracy, o którym była mowa w załączonym do wniosku piśmie pracodawcy skarżącego z dnia 28 września 2011 r., albo tego, iż zatrudnienie to ustało po tym dniu. Pełnomocnik skarżącego nie ustosunkował się jednak do tej kwestii w sposób wskazany w wezwaniu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.