I SA/Gl 384/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-10-23
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Beata Kozicka, Bożena Miliczek-Ciszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, który wyegzekwował należność pieniężną na rzecz wierzyciela, może obciążyć wierzyciela opłatą komorniczą, jeśli wyegzekwowana kwota wpłynęła na rachunek organu egzekucyjnego, a nie na rachunek wierzyciela?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, który wyegzekwował należność pieniężną na rzecz wierzyciela, powinien pokryć opłatę komorniczą z wyegzekwowanej kwoty, zgodnie z art. 66 § 2 w zw. z art. 66 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sytuacji, gdy wyegzekwowana kwota wpłynęła na rachunek organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela, organ ten nie ma prawnej możliwości żądania zapłaty opłaty komorniczej od wierzyciela. Obciążenie wierzyciela opłatą komorniczą w takiej sytuacji jest wadliwe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (A) opłatą komorniczą w wysokości [...] zł przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. po wyegzekwowaniu kary pieniężnej od B. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Strona skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących pokrycia opłaty komorniczej z wyegzekwowanej kwoty, a nie obciążania nią wierzyciela. Sąd administracyjny uznał, że organ egzekucyjny powinien był pokryć opłatę z wyegzekwowanej kwoty, a nie żądać jej od wierzyciela.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. i orzekł, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka,, Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi A w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 2 oraz art. 64 c § 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. Nr [...] , którym obciążono wierzyciela – A w W. (dalej: A) opłatą komorniczą w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zawarto na wstępie opis przebiegu postępowania w niniejszej sprawie.
W dniu 15 lutego 2012 r. A z siedzibą w W. wystawił na B z siedzibą w L. przy ul. [...] tytuł wykonawczy o nr [...] obejmujący karę pieniężną za 2007 r. w wysokości [...]zł. Podstawę wystawienia tego tytułu stanowiła decyzja A z dnia [...]r. nr [...]. Tytuł ten został przesłany do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., celem realizacji.
Organ egzekucyjny wszczynając to postępowanie egzekucyjne przesłał zobowiązanemu podmiotowi odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w C w T.. Fundacja otrzymała to zajęcie wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 7 marca 2012 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 2 marca 2012 r.
W dniu 13 marca 2012 r. organ egzekucyjny wyegzekwował dochodzoną należność wraz z kosztami egzekucyjnymi.
Następnie pismem z dnia 28 marca 2012 r. Urząd Skarbowy w T. zawiadomił A o wysokości obciążenia wierzyciela z tytułu opłaty komorniczej w wysokości [...] zł.
Pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. (nadanym w dniu 18 kwietnia 2012 r.) A wniósł o nieobciążanie go opłatą komorniczą. We wniosku tym wskazał również, że powiadomienie o wysokości obciążenia z tytułu opłaty komorniczej można uznać za skuteczne jedynie w przypadku zachowania formy postanowienia.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wydał w dniu [...]r. postanowienie, mocą którego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku złożonego w piśmie z dnia 17 kwietnia 2012 r. Zażalenie na to postanowienie zostało uwzględnione przez Dyrektora Izby Skarbowej w K., który postanowieniem z dnia [...] r. uchylił w całości w/w postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie tego organu w sprawie.
W dniu 1 czerwca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wystawił na A upomnienie przedegzekucyjne dotyczące niewpłaconej opłaty komorniczej.
Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny obciążył wierzyciela opłatą komorniczą w wysokości [...]zł, wskazując w uzasadnieniu, że opłatę tę winien uiścić wierzyciel jako podmiot, na rzecz którego dokonano czynności egzekucyjnych (art. 66 § 3 u.p.e.a.). Ponadto organ egzekucyjny stanął na stanowisku, że gdyby opłata komornicza została pokryta z rachunku, na który w tym przypadku w Urzędzie Skarbowym przekazano należność główną, to byłoby to sprzeczne ze wspomnianym art. 66 § 3 u.p.e.a., dlatego nie mógł zastosować normy przewidzianej w art. 66 § 2 tej ustawy. Organ egzekucyjny wskazał także na art. 66 § 4 tej ustawy, w której przewidziano przypadki niepobierania opłaty komorniczej, a w których nie mieści się sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Końcowo organ egzekucyjny wyjaśnił, że w definicji opłaty komorniczej ustawodawca posłużył się zwrotem, że jest to opłata wynosząca 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny, co w tym przypadku należy rozumieć jako realizację tytułu wykonawczego polegającą na ściągnięciu należności pieniężnych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie A podniósł, że skoro kwota kary ściągnięta w postępowaniu egzekucyjnym nie wpływa na konto A, a ponadto art. 66 § 2 w zw. z art. 66 § 6 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny pokrywa opłatę komorniczą z wyegzekwowanych kwot, to w tej sprawie A nie powinien zostać nią obciążony. Wierzyciel wskazał także na zapis art. 66 § 8 u.p.e.a. i wywiódł, że państwowe jednostki budżetowe, których należności są dochodzone w trybie egzekucyjnym stanowią dochód budżetu państwa, z zastrzeżeniem art. 66 § 4 tej samej ustawy, są upoważnione do przeznaczenia odpowiedniej części uzyskanych z egzekucji wpływów na pokrycie opłaty komorniczej i wydatków, o których mowa w art. 66 § 1 u.p.e.a. Zdaniem wierzyciela organ egzekucyjny pominął ten przepis. Końcowo A powołał się na dwa przypadki, w których organy egzekucyjne odstąpiły od dochodzenia od niego opłaty komorniczej.
Rozważania własne Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozpoczął od stwierdzenia, że definicja opłaty komorniczej zawarta jest w art. 1 a pkt 6 u.p.e.a., który stanowi, że jest to opłata wynosząca 5 % kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Dalej wyjaśnił, że szczegółowe uregulowania dotyczące tej opłaty zawarte są w art. 66 u.p.e.a. I tak art. 66 § 3 stanowi, że wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany, z zastrzeżeniem § 4, do uiszczenia opłaty komorniczej. Z kolei art. 66 § 2 tej ustawy w związku z art. 66 § 6 stosuje się odpowiednio do opłaty komorniczej, co oznacza, że opłatę tą organ pokrywa z wyegzekwowanych kwot. Wspomniany wyżej § 4 zawiera enumeratywne wskazanie 4 wyjątków od zasady pobierania opłaty komorniczej. Z kolei art. 66 § 8 u.p.e.a. stanowi, że państwowe jednostki budżetowe, których należności dochodzone w trybie egzekucyjnym stanowią dochód budżetu państwa, z zastrzeżeniem § 4, są upoważnione do przeznaczania odpowiedniej części uzyskanych z egzekucji wpływów na pokrycie opłaty komorniczej i wydatków, o których mowa w § 1.
W kontekście przywołanej regulacji organ II instancji dokonał na wstępie analizy, czy należność dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i jej uiszczenie, nie stanowią jednego z wyjątków od zasady pobierania opłaty komorniczej, wymienionych enumeratywnie w art. 66 § 4 u.p.e.a. Stwierdzając, że wspomniane wyjątki nie zachodzą w niniejszej sprawie wskazano, że co prawda ustawodawca wyłączył z poboru opłaty komorniczej podobną sytuację do rozpatrywanej, w której organ egzekucyjny ściągnął należności, których był jednocześnie wierzycielem. Przypadku takiego nie rozciąga się jednakże ani w orzecznictwie ani w judykaturze na stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie, kiedy to organ egzekucyjny, choć ściąga należności na jeden ze swoich rachunków bankowych bez przekazywania ich wierzycielowi, to jednak wierzycielem nie jest.
Następnie organ II instancji zawarł rozważania na temat tego, czy w omawianym przypadku opłata komornicza należy się organowi egzekucyjnemu i w jaki sposób należy ją pobierać.
W tym zakresie wskazano w szczególności na art. 66 § 5 u.pe.a., zgodnie z którym opłata komornicza przypada na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona. Za bezsporne uznano w kontekście przywołanej regulacji, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. zastosował skuteczny środek egzekucyjny w postacie egzekucji z rachunku bankowego, co doprowadziło do ściągnięcia całej należności dochodzonej przedmiotowym tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela oraz kosztów egzekucyjnych. Zatem warunek przewidziany przez ten przepis został spełniony i opłata komornicza przypada na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w T..
W kwestii procedury poboru tej opłaty organ nadzoru wskazał na treść art. 66 § 2 u.p.e.a. mający odpowiednie zastosowanie do opłaty komorniczej na podstawie art. 66 § 6 tej ustawy. Przepis ten zawiera dyspozycję nakazującą organowi egzekucyjnemu pokrycie kwoty opłaty komorniczej z wyegzekwowanych kwot.
Następnie nawiązano do twierdzenia organu egzekucyjnego, który uznał, że gdyby opłata komornicza została pokryta z rachunku, na który w tym przypadku w Urzędzie Skarbowym przekazano należność główną, to byłoby to sprzeczne z art. 66 § 3 u.p.e.a. i dlatego nie mógł zastosować normy przewidzianej w art. 66 § 2 tej ustawy. Z tym poglądem organ nadzoru nie zgodził się. W jego ocenie wskazane paragrafy art. 66 u.p.e.a. opisują dwie różne sytuacje, dlatego też przepisów tych nie można ze sobą "łaczyć", tak jak to uczynił organ I instancji. Art. 66 § 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, w której organ egzekucyjny dokonał wyegzekwowania kwoty dochodzonej przez wierzyciela, natomiast następny paragraf tego artykułu opisuje sytuację, w której zobowiązany dokonał wpłaty należności bezpośrednio do wierzyciela, jednakże nastąpiło to w wyniku zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych. W tym bowiem przypadku organ egzekucyjny nie ma możliwości pokrycia opłaty komorniczej z wyegzekwowanej kwoty, gdyż wypłynęła bezpośrednio do wierzyciela, ale należy się temu organowi, bo zapłata nastąpiła w wyniku zastosowania przez niego środków egzekucyjnych. Dlatego przepis ten zobowiązuje wierzyciela, by w takich okolicznościach uiścił organowi egzekucyjnemu należną opłatę komorniczą. Konsekwencje nieuiszczenia tej opłaty opisane są w art. 66 § 7 u.p.e.a, tj. po uprzednim doręczeniu upomnienia z zagrożeniem egzekucją wystawia się tytuł wykonawczy i przymusowo egzekwuje tę opłatę w trybie egzekucji administracyjnej.
Skoro zatem w niniejszej sprawie organ egzekucyjny wyegzekwował należność dochodzoną przedmiotowym tytułem wykonawczym, to winien był zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami oraz art. 66 § 8 u.p.e.a. do pokrycia należnej mu opłaty komorniczej z wyegzekwowanej kwoty. Jeśli tego nie uczynił, uchybiając art. 66 § 2 u.p.e.a., to nie ma w takiej sytuacji prawnej możliwości żądania zapłaty jej przez wierzyciela. Jak wykazano wyżej opieranie się przez organ egzekucyjny na regulacji art. 66 § 3 i § 7 u.p.e.a. jest błędne i nieuzasadnione.
W konkluzji organ nadzoru podkreślił, że w niniejszej sprawie opłata komornicza była należna organowi egzekucyjnemu, zatem zaskarżone rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego utrzymano w mocy. Opłata ta winna była zostać pokryta przez organ z wyegzekwowanej kwoty. W tym stanie rzeczy niniejsze postanowienie – jak zaznaczono - nie może być traktowane przez wierzyciela jak upomnienie przedegzekucyjne czy też wezwanie do zapłaty komorniczej.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A podniósł zarzut naruszenia:
- art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia o treści sprzecznej z rozstrzygnięciem decyzji,
- art. 66 § 6 w zw. z art. 66 § 2 u.p.e.a. poprzez odmowę pokrycia opłaty komorniczej z wyegzekwowanej kwoty i żądanie pokrycia jej przez wierzyciela,
- art. 66 § 8 u.p.e.a. poprzez brak przeznaczenia odpowiedniej części uzyskanych z egzekucji wpływów na pokrycie opłaty komorniczej.
Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia w trybie autokontroli, względnie jego uchylenie przez sąd oraz wstrzymanie wykonania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]r. nr [...](załatwione odmownie niezaskarżonym postanowieniem WSA z dnia 6 maja 2013 r.).
W uzasadnieniu skargi opisano na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania.
W dalszych wywodach skargi wskazano, że organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, iż skoro w niniejszej sprawie organ egzekucyjny wyegzekwował należność dochodzoną przedmiotowym tytułem wykonawczym, to winien był zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami oraz art. 66 § 8 u.p.e.a. do pokrycia należnej mu opłaty komorniczej z wyegzekwowanej kwoty. Jeśli tego nie uczynił, uchybiając art. 66 § 2 u.p.e.a., to nie ma w takiej sytuacji prawnej możliwości żądania zapłaty jej przez wierzyciela. Wobec takiego stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w K. za niezrozumiałe uznano utrzymanie w mocy postanowienia nakazującego skarżącemu uiszczenie opłaty komorniczej, skoro organ egzekucyjny miał możliwość potrącić ją z wyegzekwowanej kwoty.
Nadto autor skargi poddał w wątpliwość właściwą interpretację istoty zażalenia, w którym strona domagała się pobrania opłaty z wyegzekwowanej kwoty (art. 66 § 6 w zw. z art. 66 § 2 u.p.e.a.), a nie odstąpienia od pobrania opłaty (art. 66 § 4 u.p.e.a.)
Kontynuując wskazał, że stosownie do art. 56 ust. 4 ustawy – Prawo energetyczne kara pieniężna jest płatna na konto właściwego urzędu skarbowego, z wyłączeniem kar wymierzonych na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1 a i 28-30 wymienione ustawy, które stanowią dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jednocześnie bezsporne jest, że wierzycielem należności z tytułu kary pieniężnej jest A, a organem egzekucyjnym naczelnik właściwego urzędu skarbowego.
Następnie zacytowano art. 66 § 3 u.p.e.a., który stanowi, że wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych jest obowiązany, z zastrzeżeniem art. 66 § 4 ustawy, do uiszczenia opłaty komorniczej. Jednocześnie, zgodnie z art. 66 § 2 wydatki, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot.
W ocenie skarżącego przywołany art. 66 § 3 u.p.e.a. miałby zastosowanie wobec A, gdyby wyegzekwowana kwota kary pieniężnej wpłynęła, tj. została przekazana na konto A przez organ egzekucyjny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jednocześnie art. 66 § 6 u.p.e.a. stanowi, że do opłaty komorniczej stosuje się odpowiednio art. 66 § 2 u.p.e.a,, co oznacza, że organ egzekucyjny powinien pokryć opłatę z wyegzekwowanej przez siebie kwoty.
W niniejszej sprawie istotny jest także – jak dalej podkreślono w skardze - art. 66 § 8 u.p.e.a., który stanowi, że państwowe jednostki budżetowe, których należności dochodzone w trybie egzekucyjnym stanowią dochód budżetu państwa, z zastrzeżeniem § 4, są upoważnione do przeznaczania odpowiedniej części uzyskanych z egzekucji wpływów na pokrycie opłaty komorniczej i wydatków, o których mowa w § 1.
Z powyższych przepisów, całkowicie pominiętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., wynika, zdaniem skarżącego, że organ egzekucyjny, na konto którego wpłynęła wyegzekwowana przez niego kara pieniężna jest upoważniony do przeznaczenia odpowiedniej części uzyskanych z egzekucji wpływów na pokrycie m.in. opłaty komorniczej.
Autor skargi zauważył nadto, że przez opłatę komorniczą rozumie się opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych (art. 1 a pkt 6 u.p.e.a.). Natomiast analizowana w niniejszej sprawie kwota uzyskana w wyniku egzekucji nie została przekazana, tj. nie wpłynęła na konto wierzyciela, tylko na konto Urzędu Skarbowego w T..
W konkluzji skargi stwierdzono, że zgodnie z art. 66 § 6 w zw. z art. 66 § 2 u.p.e.a. opłata komornicza powinna zostać pobrana przez Urząd Skarbowy w T. z kwoty wyegzekwowanej od dłużnika, żądanie jej zapłaty od wierzyciela jest bezpodstawne.
Na marginesie autor skargi dodał, że na skutek przedstawienia analogicznej argumentacji organy skarbowe (m.in. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego we W.) odstępowały od dochodzenia przedmiotowej opłaty od skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. powtórzył w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, akcentując, że w niniejszej sprawie opłata komornicza winna być potrącona przez organ egzekucyjny, o czym A powinien zostać jedynie powiadomiony. Wyjaśnił także, iż A jest podmiotem, który wymierza kary i jest zobowiązany do podjęcia działań gwarantujących ich wykonanie. Kwoty uzyskane z tych kar nie mają żadnego przełożenia na budżet skarżącego. Jednocześnie złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to wydano z naruszeniem prawa.
Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia 23 stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r., którym organ egzekucyjny "obciążył wierzyciela – A w W. opłatą komorniczą w wysokości [...]zł".
Bezsporne w sprawie jest, że A nałożył na B z siedzibą w L. karę pieniężną, której stał się wierzycielem. Kara ta została wyegzekwowana w całości przez organ egzekucyjny – Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z rachunku bankowego ukaranej i przekazana na właściwy ze względu na art. 56 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1059 ze zm.) rachunek bankowy, tj. rachunek Urzędu Skarbowego w T..
Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że organ egzekucyjny nie potrącił z kwoty wyegzekwowanej od ukaranego podmiotu opłaty komorniczej. Opłata ta, zdefiniowana w art. 1 a pkt 6 u.p.e.a stanowi opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Do jej uiszczenia zobowiązany jest – zgodnie z art. 66 § 1 u.p.e.a. - wierzyciel, przy czym art. 66 § 2 u.p.e.a. statuuje ogólną zasadę, zgodnie z którą wydatki związane z przekazaniem wierzycielowi egzekwowanej należności organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot. Art. 66 § 3 tej ustawy odnosi się natomiast – jak słusznie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej w K., negując stanowisko organu egzekucyjnego – wyłącznie do sytuacji, gdy zapłata dokonana została bezpośrednio przez zobowiązanego, wobec którego dokonano czynności egzekucyjnych (a więc do stanu faktycznego, który w niniejszej sprawie nie zaistniał).
Wskazać w tym miejscu należy (za wyrokiem NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2133/10, LEX nr 1244156), że chociaż opłata komornicza ma charakter swoisty i nie może być utożsamiana z kosztami egzekucyjnymi, zdefiniowanymi w art. 64c § 1 u.p.e.a. i tym samym nie może odnosić się do niej art. 64c § 7 u.p.e.a., niemniej stanowi ona obciążenie, którego zasadność musi podlegać weryfikacji w toku postępowania. Zajmując stanowisko o powinności wierzyciela w zakresie uiszczenia opłaty komorniczej na podstawie art. 66 § 3 u.p.e.a., a także orzekając o braku takiej powinności na podstawie art. 66 § 4 u.p.e.a., względnie stwierdzając uchylanie się wierzyciela od jej spełnienia na podstawie art. 66 § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny władczo rozstrzyga sprawę, dotykając interesów majątkowych wierzyciela w sposób mogący spowodować spór. Mimo zatem braku w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozytywnego przepisu, nakazującego organowi egzekucyjnemu ustalenie wysokości opłaty komorniczej w formie postanowienia należy obowiązek ten wywieść z art. 66 oraz odpowiedniego stosowania art. 64 c § 7 lub art. 64 c §12 u.p.e.a.
Wobec powyższego zanegować trzeba twierdzenie strony skarżącej, że opłata komornicza powinna być potrącona z wyegzekwowanej od ukaranego podmiotu kwoty w drodze czynności materialno-technicznej, o której A powinien zostać jedynie powiadomiony. W świetle przywołanego stanowiska NSA, którym rozstrzygnięto dotychczasową rozbieżność orzecznictwa w tej materii Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. był zobowiązany wydać postanowienie o ustaleniu wysokości opłaty komorniczej. W analizowanym stanie faktycznym, w którym całość kary została wyegzekwowana od podmiotu ukaranego zastosowanie znajduje regulacja wynikająca z art. 66 § 2 w zw. z art. 66 § 6 u.p.e.a., na mocy której całość opłaty komorniczej może zostać wyłącznie potrącona z wyegzekwowanej kwoty. Opłata ta ani w całości ani w części nie może być natomiast dochodzona dobrowolnie ani przymusowo od A. Innymi słowy źródłem środków na zaspokojenie roszczenia organu egzekucyjnego z tytułu opłaty komorniczej może być wyłącznie wyegzekwowana od ukaranej kwota. Niedopuszczalne jest żądanie, aby A uiścił (dobrowolnie lub przymusowo) opłatę komorniczą z innych środków pieniężnych. W tym stanie rzeczy nieuprawnione jest zawarcie w sentencji postanowienia z dnia 29 października 2012 r. rozstrzygnięcia o obciążeniu wierzyciela opłatą komorniczą w stosownej wysokości. Wadliwości tego rozstrzygnięcia nie sanuje, zdaniem Sądu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. lakoniczne stwierdzenie, "opłata ta winna była natomiast zostać pokryta przez ten organ z wyegzekwowanej kwoty" oraz że "niniejsze postanowienie nie może być traktowane przez wierzyciela jak upomnienie przedegzekucyjne czy też wezwanie do zapłaty komorniczej". Dla ochrony skarżącego nie jest bowiem istotne jak ma on traktować zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., ale to czy w obrocie prawnym pozostanie rozstrzygnięcie, na podstawie którego można by wszcząć przeciwko niemu bezpodstawną egzekucję administracyjną. W oparciu bowiem o postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 29 października 2012 r. o obciążeniu A opłatą komorniczą można by wystawić tytuł egzekucyjny i wszcząć postępowanie egzekucyjne, któremu skarżący mógłby się przeciwstawić dopiero przez wniesienie zarzutu wymienionego w art. 33 §1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku). Zamiar przymusowego ściągnięcia tej opłaty od A potwierdził zresztą Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. kierując do skarżącego (wprawdzie przed wydaniem postanowienia organu nadzoru z dnia 23 stycznia 2013 r.) upomnienie z dnia 1 czerwca 2012 r. i wzywając go do uiszczenia opłaty komorniczej. Z akt sprawy przekazanych Sądowi, a także z odpowiedzi na skargę nie wynika natomiast, czy po wydaniu zaskarżonego postanowienia nastąpiło potrącenie spornej opłaty z wyegzekwowanej należności i czy w świetle zasad księgowości dopuszczalne jest dokonanie takiej czynności, w momencie gdy wyegzekwowanie kary już nastąpiło (w niniejszym szczególnym stanie faktycznym kara, której wierzycielem jest A wpłynęła, co prawda, na konto organu egzekucyjnego, ale w większości przypadków wyegzekwowane kwoty przelewane są przecież na rachunek bankowy wierzyciela).
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, doszło do naruszenia art. 66 § 2 i 3 u.p.e.a. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązania Dyrektora Izby Skarbowej w K., aby ponownie rozpoznając zażalenie uwzględnił powyższe rozważania, oraz ocenił dopuszczalność potrącenia opłaty komorniczej, co determinuje zasadność i treść rozstrzygnięcia w przedmiocie jej ustalenia.
O wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 wspomnianej ustawy.
Orzeczenie o kosztach postępowania wydano w oparciu o art. 200 w/w ustawy, zasądzając na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego kwotę 340 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (240 zł) określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło