I SA/Gl 385/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności podniosła, że postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego ściągnięto już od niej kwotę ponad 1500 zł, toczy się przeciwko niej niesłusznie. Podkreśliła, że utrzymuje się jedynie z emerytury, opiekuje się niepełnosprawnym wnukiem i ponosi koszty własnego leczenia. Według wniosku strona nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, a jej majątek składa się z mieszkania i lasu samosiejki. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, złożenie wyjaśnień na temat wnuka skarżącej, odpowiadających w szczególności na pytania o to, czy wnuk ten zamieszkuje ze skarżącą oraz czy skarżąca jest jedynym jego opiekunem prawnym, uzupełnienie oświadczeń dotyczących lasu należącego do skarżącej, zwłaszcza łączących się z nim obciążeń podatkowych i innych oraz sposobu jego użytkowania, dostarczenie dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącej i jej wnuka (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków poniesionych przez skarżącą w związku z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.) oraz nadesłanie kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca wyjaśniła w szczególności, że nie zamieszkuje z wnukiem, a jego prawnym opiekunem są rodzice. Niemniej wnioskodawczyni zajmuje się nim, odprowadzając go ze szkoły czy dowożąc na rehabilitację, udziela też finansowego wsparcia. Zaznaczyła, że nie ma żadnych zaległości płatniczych, poza kwotą 300 zł, jaka jeszcze dochodzona jest od niej w toku egzekucji, i stwierdziła, iż domaga się zwrotu należności już wyegzekwowanych. Ponadto skarżąca przedłożyła: wyciąg z rachunku bankowego za okres od 11 kwietnia do 10 maja bieżącego roku (odnotowuje on zwłaszcza wpływ emerytury w kwocie 1605,92 zł i wypłatę kwoty 1000 zł; saldo początkowe wynosiło 1570,21 zł, a końcowe 2164,66 zł), kopię zeznania podatkowego za ubiegły rok, wykazującego jedynie przychody z emerytury, decyzji wymierzającej skarżącej podatek leśny na 2015 r. w kwocie 21 zł oraz fakturę i paragon wystawione w aptece, opiewające na kwoty odpowiednio 24,09 zł i 25,48 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego punktu widzenia bez znaczenia pozostają więc te okoliczności, które mogłyby przemawiać na rzecz uwzględniania skargi, np. podnoszona przez skarżącą bezprawność podjętych wobec niej działań organu – te kwestie może rozważać jedynie Sąd w wyroku kończącym postępowanie. Strona, wnosząc o prawo pomocy, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianej wyżej przesłanki, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w niniejszym postępowaniu nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Zawiera on pewne luki. Skarżąca przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego tylko za jeden miesiąc, choć była wezwana do dostarczenia wyciągu za trzy miesiące, co zawęża zakres oceny jej możliwości płatniczych. Nie wykonała również wezwania do udokumentowania kosztów utrzymania, uniemożliwiając ustalenie tego aspektu jej sytuacji, który w postępowaniu w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wręcz kluczowy – konkluzję co do tego, czy strona może ponieść koszty postępowania, można wszak sformułować, zestawiając wydatki gospodarstwa domowego z jego dochodami. Niemniej skarżąca przyznała, że stały dochód, którym dysponuje, wystarcza jej na pokrycie tych wydatków bez jakichkolwiek zaległości. Co więcej, zaległości te nie wystąpiły także pomimo tego, że przeciwko skarżącej prowadzona jest kwestionowana przez nią egzekucja administracyjna, w toku której ściągnięto już od niej większość należności. Dowodzi tego zresztą fakt, że saldo na jej rachunku bankowym, na który wpływa jej emerytura, jest dodatnie. Saldo to przy tym – według ostatniego znanego stanu – znacznie przekracza wysokość wpisu od skargi należnego w sprawie, skoro wpis ten jest mniejszy niż 5 % środków pozostających do dyspozycji strony. Dochody skarżącej umożliwiają jej również wspieranie finansowe wnuka. Te kwoty, których wysokości wnioskująca nie sprecyzowała, nie zaliczają się jednak do kosztów jej utrzymania koniecznego, choć niewątpliwie są one przydatne w położeniu, w jakim jej wnuk się znajduje. Skarżąca nie pozostaje z nim bowiem we wspólnym gospodarstwie domowym, nie jest jego prawnym opiekunem, lecz okazuje mu potrzebną pomoc, w tym przeznaczając pewne kwoty pieniężne po opłaceniu wydatków związanych z utrzymaniem własnego gospodarstwa domowego, z nadwyżki wygospodarowanej w tym zakresie. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.