I SA/Gl 39/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Miliczek-Ciszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi S.J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2009 r. uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2012 poz. 749), po rozpatrzeniu wniosku S. D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] r., nr ewid. [...], poz. rej. wym. [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2009, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ drugiej instancji wskazał, że pismem z dnia 1 lipca 2014 r. złożonym w organie pierwszej instancji, strona wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku o przywrócenie terminu strona wyjaśniła, że nie złożyła w terminie odwołania, bowiem nie posiadała wiedzy w tym względzie. Dodatkowo wyjaśniła, że od 2008 roku stara się o korektę wadliwie naliczonego podatku od działalności gospodarczej, która została wykreślona z ewidencji w 2006 roku. Ponieważ strona złożyła odwołanie po terminie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przed rozpatrzeniem odwołania w pierwszej kolejności zobowiązane było rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dalej organ drugiej instancji podał, ze zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu, należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, podanie o przywrócenie terminu zostanie wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i jednocześnie z wniesieniem podania dopełniono czynności, dla której był określony termin. Zatem spełnienie łączne w/w przesłanek, daje możliwość organowi przywrócić termin do wniesienia odwołania. Dokonując oceny czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przedmiotowej sprawie w ocenie Kolegium, odwołująca się strona składając odwołanie i wyjaśniając, że nie mogła wcześniej go złożyć ponieważ nie posiadała wiedzy w tym zakresie, nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku (złożenia w terminie odwołania) można uznać w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Argument strony, że nie posiadała ona wiedzy o możliwości wniesienia odwołania jest nietrafny. O wydanej decyzji strona dowiedziała się już w 2009 roku. Jak wynika z załączonej kopii decyzji zawiera ona pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Z powyższego wynika, że wydana decyzja zawierała wymaganą przepisem art. 107 k.p.a. informację o przysługującym stronie środku zaskarżenia. To, że strona np. nie zapoznała się do końca z treścią decyzji, nie można utożsamiać z brakiem wiedzy o przysługującym środku zaskarżenia. Na koniec wskazano, iż należy oczekiwać, że strona postępowania winna dochować szczególnej staranności w prowadzeniu swych spraw i w tym kontekście nie można uznać, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności art. 6, 7 i 8 oraz błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na uznaniu, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do przewrócenia terminu do złożenia odwołania od wadliwych i godzących w ład i porządek prawny decyzji płatniczych w podatku od nieruchomości. W związku powyższym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu podał, iż od 2007 r. do 2009 r. otrzymał trzy decyzje w postaci nakazów płatniczych. W decyzjach tych organ pierwszej instancji błędnie ustalił wysokość podatku od nieruchomości, który nie jest zgodny ze stanem faktycznym i prawnym. Z kolei przyczyną niedochowania terminu w złożeniu odwołania od tychże decyzji był brak "biegłości w procedurze". Dalej skarżący wyjaśnił, iż niezwłocznie po otrzymaniu nakazów podjął korespondencję z organem pierwszej instancji, celem wyjaśnienia błędów jakie zostały przez organ popełnione. W przekonaniu skarżącego, wymiana pism stanowiła wyraz niezadowolenia z treści wydanych decyzji. Organ podjął ze skarżącym korespondencję i nakazał złożyć dodatkowe dokumenty, dlatego też w ocenie strony skarżącej ostateczna decyzja jeszcze nie zapadła. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko podało, że strona domaga się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej [...] r. Z akt sprawy wynika, co skarżący potwierdza w skardze, że przedmiotową decyzję otrzymał w 2009 r., natomiast od 2008 roku dąży do korekty ustalonego podatku poprzez zmianę powierzchni podlegającej opodatkowaniu w kategorii związanej z działalnością gospodarczą. Jeśli w kolejnym roku podatkowym pomimo wniosku strony o korektę podatku, organ opodatkował w kategorii związanej z działalności gospodarczą taką samą powierzchnię 440,43 m2, to twierdzenie skarżącego, że w jego opinii ostateczna decyzja jeszcze nie zapadła jest niezrozumiałe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Może więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała postanowienie strona skarżąca. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Na wstępie wyjaśnić należy, iż instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 161 i następnych ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.). Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Stosownie do art. 162 § 1 wyżej wymienionej ustawy, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 ordynacji podatkowej). Przywołany przepis art. 162 § 1 i § 2 ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Po pierwsze przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Podnieść należy, iż ustawodawca nie wymaga od strony udowodnienia braku winy, a jedynie nałożył na stronę obowiązek wykazania, istnienia dużego prawdopodobieństwa okoliczności przemawiających za brakiem winy. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek dowodowy w tym zakresie spoczywa na stronie. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwać dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Skarżący w niniejsze sprawie, jako okoliczność wyłączającą swoją winę wskazał, że nie złożył odwołania w terminie, gdyż nie posiadał wiedzy co do możliwości i terminu złożenia tego środka zaskarżenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przeciwstawia się powyższemu argumentowi podnosząc, iż skarżący w 2009 roku otrzymał decyzję wymiarową, a decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości jej zaskarżenia, poprzez wniesienie odwołania do organu drugiej instancji. Strona, która została prawidłowo pouczona o prawie i sposobie odwołania, nie może się zasłaniać nieznajomością procedury. Tymczasem po dokonaniu analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, iż w aktach tych brak jest decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., nr ew. [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009. Rzeczone akta z kolei zawierają decyzję - nakaz płatniczy na podatek od nieruchomości również za tenże rok tj. 2009, datowaną jednakże na dzień 14 lipca 2014 r. Organ nie wyjaśnił przy tym w żaden sposób dlaczego taka data figuruje na decyzji dołączonej do akt sprawy, a także czy stanowi ona kopię czy też odpis decyzji z dnia [...] roku. Powyższe powoduje, iż Sąd nie może przystąpić do weryfikacji prawidłowości postanowienia wydanego przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. w zakresie zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Mając na uwadze opisane powyżej okoliczności sprawy, zaskarżony akt administracyjny jako wadliwy należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym rozstrzygnięciu. Nadto godzi się wskazać, iż uwadze Sądu nie umknął błąd popełniony przez organ rozstrzygający w drugiej instancji - nie mający w istocie wpływu na rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie - w zakresie błędnego powołania się na treść art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wymogi formalne i treść decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym regulują bowiem przepisy cytowanej powyżej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, co przy ponownym rozpoznaniu sprawy winno zostać również przez organ uwzględnione. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.