I SA/Gl 390/14

WyrokWSA w Gliwicach2014-10-16

Skład orzekający: Bożena Pindel, Bożena Miliczek-Ciszewska, Wojciech Organiściak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej mógł utrzymać w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, podczas gdy zobowiązany złożył wniosek o umorzenie należności w trybie ustawy abolicyjnej, co powinno skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej naruszył prawo, utrzymując w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, podczas gdy złożenie przez zobowiązanego wniosku o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Organ odwoławczy powinien był uchylić postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej tytułów wykonawczych objętych ustawą abolicyjną i orzec co do istoty sprawy, uwzględniając obligatoryjne zawieszenie postępowania.
Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne wobec M. M. z powodu jego bezskuteczności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w zażaleniu podniósł, że zobowiązany złożył wniosek o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej, co powinno skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu. ZUS zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, domagając się uchylenia postanowień o umorzeniu w części dotyczącej tytułów wykonawczych objętych ustawą abolicyjną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. i orzekł, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Wojciech Organiściak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna"), po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w D., na postanowienie organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] Nr [...], w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...],[...], od [...] do [...], obejmujących zaległości składkowe M. M.. Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. prowadził wobec zobowiązanego M. M. (M.) postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w D. (dalej: "ZUS" lub "wierzyciel"). W toku tego postępowania bezskutecznie zajął rachunki bankowe zobowiązanego, a kolejne czynności organu egzekucyjnego wykazały, że zobowiązany nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, akcji, obligacji i innych praw majątkowych, a także nie uzyskuje żadnych dochodów. Pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o wskazanie w terminie 7 dni, składników majątkowych zobowiązanego podlegających egzekucji zastrzegając, że brak odpowiedzi spowoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Brak reakcji wierzyciela spowodował wydanie postanowienia z dnia [...] na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu ZUS przyznał, że zasadnym było umorzenie postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do większości tytułów wykonawczych stwierdzając jednocześnie, iż bezpodstawnie organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...],[...] oraz [...] z dnia [...], bowiem w dniu 17 października 2013 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551; dalej: "ustawa abolicyjna"). Zgodnie z art. 1 ust. 14 tej ustawy, w okresie od złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie umorzenia należności, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu – z mocy prawa od wskazanego dnia. Wierzyciel podał, że po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego w dniu [...] wydał decyzję nr [...] określającą warunki umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy abolicyjnej, której nie podlegają należności objęte tytułami wykonawczymi nr [...],[...],[...] oraz [...]. Tym samym postępowanie egzekucyjne wobec tych należności uległo zawieszeniu z mocy art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej, od daty złożenia wniosku, czyli od 17 października 2013 r., do dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie umorzenia należności na podstawie tej ustawy. W kolejnym piśmie z dnia 7 stycznia 2014 r. wierzyciel sprostował, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności objętych tytułami wykonawczymi [...],[...],[...] oraz [...] jako niepodlegające umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej, nie powinno być zawieszone. Zawieszenie zatem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa odnosi się tylko do tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...],[...] oraz od [...] do [...], bowiem należności objęte tymi tytułami wykonawczymi podlegają umorzeniu na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej, w związku z czym postanowienie organu egzekucyjnego powinno być uchylone w części dotyczącej tych tytułów wykonawczych, a postępowanie egzekucyjne zawieszone. Natomiast umorzeniu podlega postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...],[...] oraz nr [...] z dnia [...] dotyczących należności z tytułu składek niepodlegających umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia i przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uznał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego nastąpiło na podstawie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, upoważniający organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn innych, niż wymienione w art. 59 § 1 tej ustawy, co umożliwia zastosowanie instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego między innymi w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wobec bezskuteczności podejmowanych czynności egzekucyjnych, zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zagwarantuje ewentualnego ściągnięcia tych zaległości w trybie egzekucji. Natomiast w przypadku niewywiązania się zobowiązanego z warunku oddłużenia, organ egzekucyjny będzie mógł wystawić ponownie tytuły wykonawcze na te zaległości i wszcząć postępowanie egzekucyjne pod warunkiem ujawnienia majątku podlegającego egzekucji w trybie art. 61 ustawy egzekucyjnej. W skardze ZUS (reprezentowany przez radcę prawnego) domagał się uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. w części, a mianowicie w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...],[...] i [...] z dnia [...]. Rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Wierzyciel przyznał, że winien był wcześniej poinformować organ egzekucyjny o złożeniu przez zobowiązanego wniosku o abolicję podnosząc, że organ egzekucyjny od momentu powzięcia tej wiadomości świadomie działał wbrew przepisom prawa. Podważając argumenty Dyrektora Izy Skarbowej odnoszące się do bezskuteczności prowadzonej egzekucji, a także wskazujące na możliwość ponownego jej wszczęcia po ujawnieniu nowego majątku zobowiązanego podkreślił, że przepis art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej nie uzależnia zawieszenia postępowania egzekucyjnego w razie złożenia przez dłużnika wniosku o umorzenie należności, od skuteczności egzekucji ani podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia, w związku z czym uznał takie stanowisko za nieznaczące w sprawie. Podsumowując ponowił wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także uchylenie w części (dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...],[...] oraz [...] z dnia [...]) postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...]. ZUS podkreślił, że od daty wniesienia zażalenia na rozstrzygniecie organu I instancji, organ wiedział o fakcie złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, co zgodnie z obowiązującym w tym względzie przepisem art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej, powoduje zawieszenie prowadzonej egzekucji z mocy prawa, nie uzależniając zawieszenia od jakichkolwiek przesłanek. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Zwrócił uwagę, że ponownie w skardze pełnomocnik reprezentujący wierzyciela wskazał, że zawieszeniu z mocy prawa na podstawie art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej podlegają cztery tytuły wykonawcze (o numerach: [...],[...],[...] oraz [...] z dnia [...]), chociaż w piśmie z dnia 7 stycznia 2014 r. sprostował, że właśnie w stosunku do nich postępowanie egzekucyjne nie podlega zawieszeniu, bo obejmują zaległości składkowe niepodlegające umorzeniu na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej. Uznał, że obligatoryjne zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 56 § 1, gdzie w punkcie 5 ustawodawca przyjął, iż ma ono miejsce w przypadkach przewidzianych w innych ustawach, a którą jest właśnie ustawa abolicyjna. Dosłowne jednak brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ta instytucja dotyczy zawieszenia będącego w toku postępowania egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego zostało już zakończone poprzez jego umorzenie postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...]. Zgodnie z art. 56 § 3 ustawy egzekucyjnej, postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wydaje organ egzekucyjny, którym w tym przypadku jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w D.. ZUS przyznał, że organ egzekucyjny nie został poinformowany przez wierzyciela o złożeniu przez zobowiązanego wniosku o abolicję, mimo że zobowiązany złożył go 17 października 2013 r. Zakończenie zaś, poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego przez organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych wierzyciela, czyni niemożliwym zastosowanie art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej, gdyż zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie w jego toku. Stwierdził ponadto, że umorzenie postępowania egzekucyjnego spowodowane zostało ewidentną bezefektywnością podejmowanych przez organ egzekucyjny działań, dlatego brak było podstaw do uchylenia postanowienia organu I instancji i zawieszenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej zaległości objętych ustawą abolicyjną do czasu zakończenia postępowania w tej sprawie, które również mogło powodować w ostatecznym rozrachunku jego umorzenie, tyle że w późniejszym czasie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 punkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolę we wskazanym wyżej zakresie sądy sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Skarga jest uzasadniona. W tym miejscu Sąd wskazuje skarżącemu, że treść cytowanych przepisów przesądza o tym, że żądanie strony uchylenia postanowienia organu I instancji "w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr (...) z dnia [...]." nie może zostać uwzględnione, bowiem sądy administracyjne orzekają kasacyjnie, a nie reformatoryjnie. Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii czy organ II instancji zgodnie z prawem utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji umarzające postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., w sytuacji gdy dłużnik złożył wniosek o umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w trybie ustawy abolicyjnej. Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Wynika z niego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Postępowanie zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (postanowieniem z dnia [...]). ZUS dopiero w zażaleniu podniósł, że w dniu 17 października 2013 r. dłużnik złożył wniosek o umorzenie składek na podstawie ustawy abolicyjnej, zaś w dniu [...] została wydana decyzja określająca warunki umorzenia składek. Kwestie zawieszenia postępowania w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 ustawy egzekucyjnej, który w § 1 ust. 5 przewidział, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ustawodawca odwołując się do "innych przypadków przewidzianych w ustawach" wskazał na takie sytuacje, w których przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie jest zatem zamknięty. Tak więc tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego (tak: P. Pietrasz w Komentarzu do art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; publ. System Informacji Prawnej Lex). Niewątpliwie odesłanie takie przewiduje przepis art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej, który stanowi: "w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Do postępowania egzekucyjnego nie stosuje się art. 823 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.)." W ocenie Sądu użyty w przepisie art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej zwrot normatywny "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że sam ustawodawca zadecydował wprost o obowiązku jego zawieszeniu, przez co takie zawieszenie nie jest czynnością organu egzekucyjnego, w odróżnieniu od zawieszenia z urzędu (np. art. 56 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a.), czy na wniosek (np. art. 56 § 1 pkt 4 tej ustawy). Skoro ustawodawca nie pozostawił do uznania organu egzekucyjnego tego czy w tym przypadku zawiesić postępowanie to takie rozstrzygnięcie ma charakter związany, co oznacza, że organ egzekucyjny ma obowiązek jego zawieszenia (tak: R. Hauser, Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji pod. red. prof. R. Hausera i prof. A. Skoczylasa; C.H. BECK 2012, str. 276). W orzecznictwie i doktrynie nie jest jednak jednolicie traktowana kwestia konieczności wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia z dnia 4 lutego 2004 r. sygn. akt III SA 726/03 (Lex nr 133900) uznał, że jeżeli zawieszenie postępowania następuje z mocy prawa nie wymaga wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu. Zdaniem P. Pietrasza (op.cit.) wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia podstawy zawieszenia jest obligatoryjne. Wniosek taki płynie bezpośrednio z treści art. 56 § 3 u.p.e.a. Dotyczy to także sytuacji, gdy podstawa zawieszenia postępowania wynika z innego aktu prawnego niż ustawa egzekucyjna. Sąd przychyla się do tego stanowiska, skoro takie zawieszenie nie jest czynnością organu egzekucyjnego, to w konsekwencji oznacza, że postanowienie takie miałoby charakter deklaratoryjny, a więc potwierdzający istnienie określonego stanu prawnego. ZUS przyznał, że popełnił uchybienie w toku postępowania i nie zawiadomił organu egzekucyjnego o złożonym przez dłużnika wniosku, co skutkowało wydaniem przez ten organ postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Zdaniem Sądu jednak nie zmienia to stanu prawnego i faktycznego sprawy, bowiem w dacie umorzenia postępowania egzekucyjnego (w dniu [...]) zostało już wszczęte postępowanie w trybie ustawy abolicyjnej (wniosek dłużnika z dnia 17 października 2013 r.), co wywołało skutek przewidziany w art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej – postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu. Wyłączało to z mocy prawa możliwość prowadzenia wobec dłużnika jakichkolwiek czynności. Zatem organ egzekucyjny – pomimo, że nie posiadał w tym zakresie wiedzy – dokonał umorzenia postępowania, które z mocy ustawy powinno ulec zawieszeniu. Zawieszenie to powinno trwać do czasu uprawomocnienia się decyzji. Należy podkreślić, że w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia było już wiadome, że w dniu [...] ZUS wydał decyzję w trybie art. 1 ust. 8 ustawy abolicyjnej. Zarówno organ II instancji, jak również Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie miały jednak wiedzy, czy decyzja ta posiada przymiot prawomocności. Natomiast organ odwoławczy posiadał wiedzę co do stanu faktycznego i prawnego sprawy już w dacie złożenia zażalenia przez wierzyciela (od dnia 27 grudnia 2013 r.). Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podał jedynie, że bezskuteczność podejmowanych czynności egzekucyjnych stanowiła podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Ponadto podał, że bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia ma oddłużenie należności, wskazując jednocześnie na możliwość wystawienia ponownych tytułów wykonawczych po spełnieniu warunków przewidzianych w art. 61 ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę odniósł się do kwestii zawieszenia postępowania (art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) stwierdzając jednocześnie, że może być zawieszone jedynie w jego toku. Przepis art. 59 u.p.e.a. zawiera w § 1 przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia jakiejkolwiek okoliczności wskazanej w tym przepisie organ egzekucyjny ma obowiązek umorzenia takiego postępowania. Z treści art. 59 § 2 u.p.e.a. wynika, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania pozostaje zatem zależne od uznania organu egzekucyjnego, a organ powinien kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. Jak już wyżej wskazano skoro treść art. 56 § 5 u.p.e.a. w związku z art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej wskazuje, że podstawy zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny, to oznacza, iż ich wystąpienie powoduje powstanie po stronie organu egzekucyjnego obowiązku zawieszenia postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej tymczasem całkowicie pominął kwestię, że część tytułów wykonawczych ZUS nie może zostać objęta postanowieniem o umorzeniu postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Sąd przy tym przyznaje rację organowi odwoławczemu, że ZUS po raz kolejny mylnie wskazuje tytuły wykonawcze objęte decyzją wydaną na podstawie ustawy abolicyjnej. Pierwszy raz dokonał sprostowania w piśmie z dnia 7 stycznia 2014 r., podając, że w zażaleniu podał nieprawidłowe numery tytułów wykonawczych, po czym w skardze ponownie wskazał na te same, które podał w zażaleniu (tj. o numerach: [...],[...],[...] oraz [...] z dnia [...]). Podsumowując Sąd stwierdza, że organ jest obowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne w sytuacji, gdy wystąpi jedna z ustawowych przesłanek obligatoryjnego umorzenia postępowania. W niniejszej jednak sprawie fakultatywny charakter rozstrzygnięcia przewidziany w art. 59 § 2 u.p.e.a. wskazuje, że organ II instancji winien był wydać rozstrzygnięcie w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Ponadto winien wezwać ZUS do ostatecznego i dokładnego wskazania, które tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela zostały objęte decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy abolicyjnej, z jednoczesnym ustaleniem od jakiej daty decyzja ta jest prawomocna. Od tych ustaleń uzależni wydanie rozstrzygnięcia w trybie ww. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., skarżący bowiem nie kwestionuje umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. w zakresie tytułów wykonawczych nie objętych decyzją z dnia [...]. Organ odwoławczy przedwcześnie przyjął, że w ostatecznym rozrachunku może nastąpić umorzenie postępowania egzekucyjnego także w części objętej ustawą abolicyjną tyle, że w późniejszym czasie. Należy jednak zauważyć, że jeżeli dłużnik wywiąże się z decyzji wydanej w trybie ustawy abolicyjnej, ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na innej podstawie prawnej niż wskazana w art. 59 § 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył przepis art. 59 § 2, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. w związku z art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej i art. 18 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne w całości z uwagi na jej bezskuteczność. Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło