I SA/Gl 397/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, H. S. oświadczył, że nie stać go na poniesienie rzeczonej opłaty. W dalszej kolejności, w następstwie wezwania referendarza sądowego, do akt sprawy wpłynął urzędowy formularz wniosku, tj. druk PPF z dnia 31 maja 2017 r. W tych ramach skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z motywów wniosku wynika, że skarżący znajduje się w skrajnym ubóstwie, mieszka w szopie bez ogrzewania, a żywność pochodzi ze zbieractwa. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W oparciu o oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w ww. druku PPF oraz na gruncie akt administracyjnych tej sprawy ustalono, co następuje. Skarżący posiada udział (1/2) w nieruchomości zabudowanej, który – jak twierdzi – jest zajęty przez komornika. W nieruchomości tej nie może stale przebywać z uwagi na współwłaścicieli oraz potrzebę ochrony dobytku zgromadzonego na działce o pow. 3 arów, na której mieszka. Żona H. S. przebywa w chwili obecnej w domu pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie emerytalne, które w znacznej części pokrywa koszty pobytu w tej placówce, jak również koszty niezbędnych lekarstw. Skarżący, jak wynika z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 23 września 2016 r., sporządzonej na potrzebę przewodu sądowego w sprawie znieważenia w związku z obowiązkami służbowymi sędziego sądu rejonowego, nie jest zdolny do samodzielnego i osobistego realizowania swojego prawa do obrony, jak również nie jest zdolny do udziału w czynnościach procesowych. Skarżący korzysta nadto ze wsparcia instytucji charytatywnych. Do akt sądowych sprawy skarżący dołączył między innymi postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 20 lutego 2017 r., mocą którego zwolniono go od obowiązku uiszczenia opłaty od zażalenia na postanowienie tamtejszego Sądu. Trzeba też nadmienić, że skarżący wielokrotnie zwracał się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy. Wnioski te w większości przypadków były uwzględniane. Ostatnio, mocą postanowienia z dnia 12 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 218/15, zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono adwokata z urzędu. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu podmiotom, którym brak środków finansowych nie pozwala na prowadzenie postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (zgodnie z zakresem wyznaczonym przez skarżącego, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W uznaniu rozpoznającego wniosek, skarżący bezspornie wpisuje się w katalog odbiorców prawa pomocy. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że omawiana tutaj instytucja była pierwotnie nazywana "prawem ubogich". W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2009 r. sygn. akt II FZ 38/09, LEX nr 565935). Przenosząc to stanowisko judykatury na grunt tej sprawy należy zauważyć, że wnioskujący należy do podmiotów, które zostały wyżej wymienione jako beneficjenci omawianej instytucji procesowej. Jest on bowiem zarazem osobą ubogą, nie posiadającą środków finansowych, co więcej, jest także osobą nieporadną, wymagającą wsparcia osób trzecich dla obrony własnych interesów. W toku rozpoznania wniosku, referendarz sądowy uznał nadto, że brak jest podstaw faktycznych do odstąpienia od konkluzji zaistniałych na gruncie poprzedniej analizy stanu majątkowego skarżącego, a dokonanej w sprawie II SA/Gl 218/15. Na bazie oświadczeń złożonych poprzez skarżącego w obu sprawach przyjęto, że sytuacja skarżącego nie uległa poprawie od dnia wydania poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Taki stan rzeczy pozwolił na powielenie wniosków wyeksponowanych w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2015 r. W ślad za tamtym orzeczeniem trzeba podkreślić, że skarżący jest osobą bez stałych dochodów i korzystającą ze wsparcia instytucji charytatywnych. Zapadłe obecnie rozstrzygnięcie wniosku doznaje nadto wzmocnienia na gruncie stosunkowo aktualnego orzeczenia sądu rejonowego, mocą którego zwolniono skarżącego od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.