I SA/Gl 405/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 7 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi I. i G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku I.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 czerwca 2009 r. I.M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że "koszty postępowania stanowią poważny uszczerbek mający wpływ na utrzymanie rodziny, których strona nie może ponieść ze względu na sytuację majątkową." Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z córką i rodzicami. W rubryce "majątek" wskazano na mieszkanie o pow. [...] m², którego najemcą jest matka skarżącej. Łączny dochód gospodarstwa oszacowano na kwotę 1.565,43 zł brutto, przy czym skarżąca nie osiąga żadnych dochodów. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 18 sierpnia 2009 r., wezwano I.M. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i inne osoby przebywające w gospodarstwie domowym – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich trzech miesięcy (należało podać kwoty netto oraz wskazać w jaki sposób te świadczenia są wypłacane, tj. przelew, wypłata gotówką, inne), 2) przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą (w tym o nr [...]) i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, 3) nadesłanie kopii zeznania podatkowego złożonego przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym za rok 2008, 4) udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu tych opłat należało tę okoliczność wykazać za pomocą zaświadczeń właściwych podmiotów; w tych ramach należało nadto wskazać kto i w jakim zakresie ponosi te wydatki, 5) nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe w lokalu mieszkalnym położonym w Z. przy ul. [...], 6) nadesłanie kopii tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego wskazanego w pkt 5 niniejszego wezwania (np. odpisu z księgi wieczystej, umowy najmu, inne), 7) nadesłanie zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego status osoby bezrobotnej, 8) wyjaśnienie kwestii dotyczącej związku małżeńskiego skarżącej. W tych ramach należało wyjaśnić np. czy związek małżeński skarżącej został rozwiązany (rozwód, separacja), czy wprowadzono w nim jakiekolwiek umowne ustroje majątkowe. Wyjaśnienia te należało poprzeć stosowną dokumentacją (orzeczenia sądowe, umowy majątkowe itp.); w tych ramach należało wskazać, czy w małżeństwie tym zostały nałożone jakiekolwiek obowiązki alimentacyjne; należało nadto wskazać na aktualne dochody męża oraz jego obecne zajęcie. W wezwaniu doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 sierpnia 2009 r. zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Wezwaniu z dnia 18 sierpnia 2009 r. nie uczyniono zadość do dnia dzisiejszego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada nadto podkreślić, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Przyszło zatem stwierdzić, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w ogóle nie zareagowała na wezwanie do uzupełniania danych zawartych we wniosku. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.