I SA/Gl 41/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędziowie WSA Beata Kozicka, Anna Tyszkiewicz – Ziętek (spr.), Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej także w skrócie u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...]r. nr [...]o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził na wstępie, że w oparciu o tytuły wykonawcze ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. z dnia 13 kwietnia 2010 r. o numerach [...] obejmujące zaległości składkowe K. K. za okres od czerwca 2002 r. do września 2002 r., będący organem egzekucyjnym z upoważnienia art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor ZUS Oddział w Z. zawiadomieniami z dnia 13 kwietnia 2010 r. o numerach [...] doręczonymi wraz z odpisami tytułów wykonawczych za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 28 kwietnia 2010 r. zajął rachunek zobowiązanego w A w O.. Dalej podano, że w dniu 11 maja 2010 r. K. K. skierował do ZUS Odział Z. Inspektorat w T. pismo nazwane skargą i zarzutami na tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu, podnosząc przedawnienie roszczeń po upływie 5 lat, gdyż od chwili wymagalności do dnia dzisiejszego nie otrzymał żadnego wezwania do zapłaty ani też upomnienia świadczącego o jakimkolwiek zadłużeniu wobec ZUS. Z kolei właściwy do rozpoznania zarzutów, Dyrektor Oddziału ZUS w Z. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] pozostawił je bez rozpatrzenia z uwagi na uchybienie 7-dniowego terminu przewidzianego do ich wniesienia, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W wyniku rozpoznania zażalenia K. K. z dnia 9 czerwca 2010 r. na to postanowienie, zawierające również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów z dnia 11 maja 2010 r. na postępowanie egzekucyjne, Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] uchylił w/w postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w Z. z dnia [...]r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu. W dalszych fragmentach zaskarżonego postanowienia wskazano, iż Dyrektor ZUS Oddział w Z. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Organ ten stwierdził bowiem, że odpisy tytułów wykonawczych doręczone zostały za zwrotnym potwierdzeniem odbioru wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego w dniu 28 kwietnia 2010 r., a zobowiązany poza kwestią nieotrzymania tytułów wykonawczych nie podał żadnych innych powodów uchybienia tego ustawowego terminu. W zażaleniu na to postanowienie K. K. wniósł o jego zmianę lub uchylenie oraz uznanie, że zarzuty wniesione zostały w terminie. Zobowiązany nadal twierdził, że nie otrzymał tytułów wykonawczych, a ponieważ ZUS nie udokumentował faktu ich doręczenia, to skarga i zarzuty, które powinny być osobno rozpoznane przez organy skarbowe, złożone zostały po terminie. K. K. dodał także, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów złożył w ciągu 7 dni od momentu poinformowania go przez ZUS o rzekomym uchybieniu 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów, o którym wcześniej nie został pouczony, co uprawdopodobnił dotychczasową korespondencją z dnia 11 maja, 15 lipca i 9 czerwca 2010 r. Żalący się wyraził także pogląd, że ZUS celowo przesłał tylko zawiadomienia o zajęciu, by teraz posługiwać się twierdzeniem o rzekomym doręczeniu nie tylko zawiadomień, ale także tytułów wykonawczych. Rozważania prawne organ II instancji rozpoczął od stwierdzenia, że jedną z przesłanek przywrócenia uchybionego terminu, przewidzianych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem dochowania przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O niezawinieniu można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ II instancji stwierdził, że nie zaszły przesłanki usprawiedliwiające niedochowanie terminu wniesienia zarzutów określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Organ nie zgodził się bowiem z twierdzeniem zobowiązanego, że w dniu 28 kwietnia 2010 r. doręczone zostały mu wyłącznie zawiadomienia o zajęciu jego prawa majątkowego, wskazując, że jego wiarygodności zaprzecza sam zobowiązany. Przede wszystkim bowiem pierwsze pismo K. K. z dnia 11 maja 2010 r. zatytułowane "Skarga i zarzuty na tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu z dnia 13 kwietnia 2010 r. ..." oznacza, że te tytuły wykonawcze otrzymał wraz z zawiadomieniami, a poza tym ten fakt wynika z treści zażalenia z dnia 9 czerwca 2010 r. na postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w Z. z dnia [...]r. nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne z dnia [...] r., w którym zobowiązany podaje, "...nie może być tak, że obowiązują dwa terminy 7 dni i 14 dni w jednej sprawie oraz to, że zawiadomienie doręcza się z tytułem egzekucyjnym". Nadto fakt jednoczesnego doręczenia zobowiązanemu w dniu 28 kwietnia 2010 r. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru tych dokumentów znajdujące się w aktach sprawy, gdzie jako oznaczenie pisma organ egzekucyjny wskazał "zawiadomienia + tytuły". O doręczeniu (w dniu 28 kwietnia 2010 r.) odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami przesądza też podniesiony w tym samym zażaleniu zarzut wystawienia tytułu wykonawczego po nastąpieniu przedawnienia roszczeń, a to z tej przyczyny, że żadne zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego nie oddaje daty wystawienia tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zastosowania tego środka egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, K. K. wniósł o jego zmianę lub uchylenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, procedur obowiązujących w k.p.a., jak również przepisów szczególnych. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie stwierdził, że w dniu 28 kwietnia 2010 r. doręczono mu tylko pochodzące z dnia 13 kwietnia 2010 r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, zawierające pouczenie o przysługującej mu w terminie 14 dni skardze na czynności egzekucyjne, którego to terminu dochował. Z oświadczenia skarżącego wynika, iż otrzymana drogą pocztową przesyłka nie zawierała tytułów wykonawczych. Negując fakt otrzymania tytułów wykonawczych K. K. wskazał, że poczta nie sprawdza zawartości zamkniętej przesyłki. Podobnie odbiorca przesyłki potwierdza jedynie odbiór zaklejonej koperty, a zatem potwierdzenie takie nie może stanowić dowodu na jej zawartość. W ocenie skarżącego ZUS i Izba Skarbowa nie udowodniły, a jedynie przyjęły w sposób domniemany doręczenie tytułów wykonawczych, które winny zostać wysłane z odpowiednim wyprzedzeniem i odrębnie od zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego. Podkreślając, że od samego początku jednoznacznie zaprzeczał, jakoby otrzymał tytuły wykonawcze, skarżący wyjaśnił, że przypadkowo zatytułował pismo z dnia 11 maja 2010 r. skarga i zarzuty, a więc nie powinno to być poczytywane przeciwko jego osobie. W tym stanie rzeczy skarżący stwierdził, że nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, a wniosek o jego przywrócenie został złożony na wszelki wypadek. W konkluzji skargi skonstatowano, że na postawie ocen i wywodów opartych na przypuszczeniach nie można stwierdzić niedochowania terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Nawiązując do zarzutów skargi zwrócił uwagę na treść art. 80 § 3 u.p.e.a., który stanowi, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Wskazał jednocześnie, że bezsprzecznie organ prowadzący postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie (t.j. Dyrektor ZUS Oddział w Z.) spełnił ten wymóg. W dalszych wywodach odpowiedzi na skargę ponowiono argumentację odnoszącą się do kwestii zawartości przesyłki otrzymanej przez stronę w dniu 28 kwietnia 2010 r., która, zdaniem organu, zawierała nie tylko zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, ale także tytuły wykonawcze z dnia 13 kwietnia 2010 r. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. skarżący podtrzymał skargę i oświadczył, że w spornej przesyłce otrzymał tylko tytuły wykonawcze. Pełnomocnik organu odwoławczego (prawidłowo zawiadomionego o terminie posiedzenia) nie był obecny na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia - w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami, zdaniem Sądu - stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...]r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W nieuwzględnionym przez organy wniosku o przywrócenie terminu zawartym w piśmie z dnia 9 czerwca 2010 r. (złożonym w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia z dnia [...]r. o pozostawieniu (spóźnionych) zarzutów bez rozpatrzenia) K. K. podniósł, że działał zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego, a także stwierdził, że "nie może być tak, że obowiązują dwa terminy 7 dni i 14 w jednej sprawie i że zawiadomienie doręcza się z tytułem egzekucyjnym jednocześnie". W zażaleniu na postanowienie organu I instancji z dnia [...]r. o odmowie przywrócenia terminu oświadczył natomiast, iż przesyłka doręczona mu w dniu 28 kwietnia 2010 r. nie zawierała tytułów wykonawczych, a jedynie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, z których treści powziął wiedzę o wystawieniu tytułów wykonawczych (w związku z czym w piśmie z dnia 11 maja 2010 r. wniósł skargę i zarzuty na tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu). Czynności tej dokonał w terminie 14 dni od daty doręczenia korespondencji, gdyż takie pouczenie zawarto w treści zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. negując w zaskarżonym postanowieniu twierdzenie zobowiązanego dotyczące zawartości przesyłki doręczonej w dniu 28 kwietnia 2010 r. odnotował, że K. K. pierwsze pismo z dnia 11 maja 2010 r. opatrzył tytułem "skarga i zarzuty na tytuły wykonawcze", a nadto w piśmie tym stwierdził, że "nie może być tak, że obowiązują dwa terminy 7 dni i 14 w jednej sprawie i że zawiadomienie doręcza się z tytułem egzekucyjnym jednocześnie". Nadto organ II instancji odnotował, że fakt jednoczesnego doręczenia zawiadomień o zajęciu oraz tytułów wykonawczych poświadcza zwrotne potwierdzenie odbioru tych dokumentów znajdujące się w aktach sprawy, gdzie jako oznaczenie pisma organ egzekucyjny wskazał "zawiadomienia + tytuły". Instytucja przywrócenia terminu uregulowana jest w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). "O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy". (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 655/10, LEX nr 752391). Uchylenie się strony od negatywnych skutków nieterminowego dokonania czynności procesowej może zatem nastąpić jedynie ze względu na szczególne okoliczności, które, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zaistniały. Bezsporne jest, że (określony w art. 27 § 1 pkt 9 upea) termin do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne liczony od dnia 28 kwietnia 2010 r., w którym - czego skarżący nie kwestionuje - doręczono mu przesyłkę z ZUS nr [...] nadaną w dniu 16 kwietnia 2010 r. upłynął z dniem 5 maja 2010 r. i w tym czasie zobowiązany nie wniósł zarzutów. Dokonał tego dopiero w piśmie z dnia 11 maja 2010 r., nadanym na poczcie w tym samym dniu, opatrzonym tytułem "skarga i zarzuty na tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu z dnia 13 kwietnia 2010 r.". Odnotować w tym miejscu trzeba, że znajdująca się w aktach sprawy kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki (k.14) nie zawiera podpisu odbiorcy, jednakże - wobec jednoznacznego powoływania się przez K. K. na datę 28 kwietnia 2010 r. będącą dniem doręczenia tej przesyłki - bezpodstawne byłoby kwestionowanie ustaleń organów dotyczących daty doręczenia, a tym samym początku biegu terminu do dokonania czynności procesowej. We wniosku o przywrócenie terminu (złożonym z zachowaniem 7-dniowego terminu biegnącego od dnia doręczenia stronie postanowienia organu I instancji o pozostawieniu zarzutów bez rozpoznania) zobowiązany wskazał jedynie, że dochował 14 - dniowego terminu, o którym pouczono go w zawiadomieniach o zajęciu oraz wyraził pogląd, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy w jednej sprawie obowiązują dwa terminy, a nadto zawiadomienia doręcza się jednocześnie z tytułami egzekucyjnymi. Argument o niekompletności przesyłki, tj. doręczeniu wyłącznie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego zobowiązany podniósł – co należy podkreślić - dopiero w zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Treść pisma z dnia 11 maja 2010 r., wniosku o przywrócenie terminu, a także adnotacja o zawartości przesyłki umieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazują, że jej adresat otrzymał zarówno tytuły wykonawcze, jak i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego (w przeciwnym razie nie posłużyłby się np. specyficznym sformułowaniem: "zarzuty", z którym nie mógł zapoznać się na podstawie lektury zawiadomień). Zauważyć także należy, iż na rozprawie skarżący jednoznacznie oświadczył, że sporna przesyłka zawierała tytuły wykonawcze. Brak zatem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów było niezawinione (wiązało się prawdopodobnie z niedokładnym odczytaniem pouczenia zawartego w tytułach wykonawczych), co wyklucza uwzględnienie wniosku o przywrócenie tego terminu. Konstatacja ta nakazuje stwierdzić legalność odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 13 kwietnia 2010 r. i oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.