I SA/Gl 420/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego; 2) umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych. W dalszej kolejności wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. N. na wskazaną w rubrum decyzję organu podatkowego. Przy piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2014 r. skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się do Sądu o ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, sygnalizując zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jest osobą samotną i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego jej przez Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki w wysokości 707 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnej ceny skupu tej waluty. Zwróciła zarazem uwagę na konieczność ponoszenia kosztów innych postępowań toczących się z jej udziałem, w tym przed tutejszym Sądem. Wnioskodawczyni wyliczyła niektóre swoje stałe wydatki miesięczne: należność za energię elektryczną (2 x 105,07 zł), za wodę i kanalizację (111,62 zł), opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (10 zł) oraz składkę ubezpieczeniową (2 x 58,50 zł). Dodatkowo ponosi koszt doładowania telefonu komórkowego w kwocie 50 zł. Według wniosku skarżąca jest współwłaścicielem działki i domu, w którym zamieszkuje, łąki o powierzchni 51 m2 oraz działki zabudowanej niewielkim budynkiem mieszkalnym. W motywach wniosku odnotowała dodatkowo, że dom, w którym mieszka, wymaga kosztownych remontów i innych znacznych nakładów. W najbliższym czasie czeka ją wymiana pieca grzewczego i zakup pochłaniaczy wilgoci. Trzeba w tym miejscu odnotować, że skarżącej wielokrotnie przyznawano prawo pomocy w różnych zakresach, m.in. ustanowiono jej profesjonalnego pełnomocnika w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 169/14 i I SA/Gl 170/14 (postanowienia z dnia 8 października 2014 r.), w których przedstawiła aktualny materiał dowodowy potwierdzający wskazane wyżej obciążenia jej budżetu domowego w skali jednego miesiąca. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Tytułem wstępu należy podkreślić, że skarżącej przyznano już prawo pomocy i to w zakresie, którego dotyczy jej obecny wniosek. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. zwolniono ją bowiem od kosztów sądowych, a orzeczenie to zachowało do chwili obecnej moc obowiązującą. Podkreślić wypada, że zwolnienie wynikające z tego postanowienia odnosi się do całości kosztów sądowych, jakie związane są z postępowaniem w sprawie, w tym do tych, które łączą się z wniesieniem skargi kasacyjnej. Stosownie wszak do art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postanowieniu bez określenia zakresu tego zwolnienia oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym bądź zwolnienie od kosztów sądowych, bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, np. radcy prawnego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, również należy mieć przy tym na względzie, że skarżącej przyznano już w niej prawo pomocy w takim zakresie, zwalniając ją od kosztów sądowych. Zadośćuczynienie jej obecnemu wnioskowi o ustanowienie radcy prawnego w praktyce oznacza bowiem, że w dwóch etapach przyznane jej zostanie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To zaś skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek w przypadku skarżącej powyższa przesłanka zachodzi, przy czym można to stwierdzić bez potrzeby wzywania o dokumenty źródłowe, uwzględniając aktualne dowody nadesłane niedawno w postępowaniach w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 169/14 i I SA/Gl 170/14. Co więcej, w tamtych sprawach poddano ocenie te same okoliczności faktyczne, które przedstawiono w sprawie niniejszej, co pozwala nawiązać do konkluzji zawartych w uzasadnieniach wydanych w nich postanowień z dnia 8 października 2014 r. Powtórzyć zatem trzeba, że wysokość świadczenia otrzymywanego przez skarżącą od Rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki nie może być uznana za wystarczającą dla pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Jest ona uzależniona od kursu dolara amerykańskiego. Według komunikatu Narodowego Banku Polskiego, tabeli nr 238/C/NBP/2014 z dnia 8 grudnia 2014 r., obowiązującej od dnia 9 grudnia 2014 r., kurs kupna tej waluty wynosi 3,3567 zł, przy czym nie można tracić z pola widzenia, że kurs oferowany przez podmioty skupujące walutę może być niższy. Co znamienne wnioskodawczyni jest osobą samotną, toteż musi samodzielnie ponosić całość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wreszcie jest zobowiązana do pokrycia kosztów postępowań w kilku sprawach. Niewątpliwie w takim stanie rzeczy strona nie jest w stanie opłacić radcy prawnego z wyboru, a jego udział w postępowaniu może okazać się konieczny z uwagi na jej zamiar sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie w sprawie. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.