I SA/Gl 428/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W skardze z dnia 18 lutego 2010 r. R.M. zwrócił się do Sądu między innymi z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 6 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku urzędowego formularza PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku z dnia 18 lutego 2010 r. bez rozpoznania. Wezwanie referendarza wraz ze stosownym drukiem – przesłane na adres wskazany w skardze - doręczono adresatowi w dniu 23 kwietnia 2010 r., co wynika ze zwrotnego pokwitowania odbioru przesyłki zamieszczonego w aktach sprawy. W dniu 30 kwietnia 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynął do Sądu zmodyfikowany przez skarżącego druk wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 28 maja 2010 r., w wyniku wezwania referendarza sądowego, do akt tej sprawy wpłynął kompletny, odpowiadający wzorowi, wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący rozszerzył zakres pierwotnego wniosku i zwrócił się nadto o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwójką synów. R.M. nie posiada - zgodnie z treścią oświadczenia - jakiegokolwiek majątku ani zasobów pieniężnych. Zdeklarował, że miesięczny dochód w jego gospodarstwie stanowi kwotę 2.800,00 zł, który jest uzyskiwany z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W końcowej części oświadczenia skarżący podniósł, że ma na utrzymaniu żonę i trzech synów. Do stałych wydatków należy w związku tym zaliczyć świadczenia alimentacyjne do kwoty 1.200,00 zł. Zeznał nadto, że kwotę 500,00 zł przeznacza na opłaty domowe. W druku z dnia 30 kwietnia 2010 r. skarżący podniósł nadto, że do stałych kosztów w jego gospodarstwie należy zaliczyć wydatki związane z jego rehabilitacją (500,00 zł) oraz zobowiązania komornicze (500,00 zł). Pismem z dnia 7 czerwca 2010 r., zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych. W tych ramach zobowiązano go do: 1) wykazania za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, woda, energia elektryczna, telefon; koszty ubezpieczenia, podatku od nieruchomości, inne) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało nadto wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu tych kosztów; 2) nadesłania wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz firmowych z okresu ostatnich czterech miesięcy. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić aktualne potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 3) nadesłania kopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie od lutego do maja 2010 r. (np. za pomocą księgi przychodów i rozchodów , deklaracji VAT, raportów kasowych); w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; 4) nadesłania kserokopii zeznania podatkowego na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009 (ten punkt wezwania dotyczy wnioskującego i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym); 5) nadesłania kopii tytułu prawnego, który zobowiązuje skarżącego do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dzieci; 6) nadesłania kopii tytułu prawnego, na podstawie którego wyłączono w małżeństwie skarżącego w. przy ul. [...]; 8) wykazania wysokości aktualnych dochodów żony; jeśli jednak jest ona osobą bezrobotną należy nadesłać aktualne zaświadczenie właściwego urzędu pracy; 9) udokumentowania wysokości miesięcznych obciążeń finansowych związanych z zastosowaną wobec skarżącego "egzekucją komorniczą" oraz kosztami leczenia. W wezwaniu referendarza sądowego zakreślono siedmiodniowy termin i pouczono skarżącego, iż niezastosowanie się do treści wezwania w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przesyłkę, zawierającą powyższe wezwanie, doręczono skarżącemu do rąk własnych w dniu 18 czerwca 2010 r. Wezwanie pozostało jednak bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją skarżącego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (patrz pkt 4 druku PPF z dnia 21 maja 2010 r.). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje przede wszystkim w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Należy przyjąć, że termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął w tej sprawie bezskutecznie w dniu 25 czerwca 2010 r. Należało zatem stwierdzić, że taki stan rzeczy uniemożliwia kompleksową weryfikację oświadczeń skarżącego. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że zastosowanie w tej sprawie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne. Na potrzebę niniejszego uzasadnienia wystarczy odnotować, że w toku analizy oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że stałe miesięczne wydatki skarżącego stanowią bez mała równowartość uzyskiwanych przez niego dochodów. Taki stan rzeczy nie budziłby wątpliwości, gdyby nie to, że w skład tych wydatków nie zaliczono obciążeń o charakterze, jak się wydaje, priorytetowym, czyli kosztów żywności, środków higieny itp. Trzeba wszak zwrócić w tym miejscu uwagę skarżącego, że dostrzeżona wątpliwość nie jest jedyną okolicznością faktyczną, która wymaga tu zweryfikowania. W konsekwencji bierna postawa procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.