I SA/Gl 432/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącego, będący radcą prawnym, wnosząc skargę kasacyjną od wyroku z dnia 2 sierpnia 2010 r., przedstawił jego wniosek z dnia 16 września 2010 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący stwierdził, że zamieszkuje u rodziców, na których utrzymaniu pozostaje. Podkreślił bowiem, że po zlikwidowaniu działalności gospodarczej nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Według wniosku skarżący ma na utrzymaniu dwójkę dzieci, choć nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada żadnego majątku, poza udziałem we współwłasności nieruchomości, na której jednak ustanowiono hipotekę. Strona przedstawiła dokumentację potwierdzającą tę ostatnią okoliczność. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika wnioskodawcy do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez m.in. nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym w okresie ostatnich sześciu miesięcy, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego firmami A oraz B (sprecyzowano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym tę okoliczność oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej skarżącego oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wezwanie to doręczono w dniu 5 listopada 2010 r., zaś pismem z dnia 10 listopada 2010 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu na wykonanie tego wezwania. Wyjaśnił nadto, że obecnie przebywa "grzecznościowo" pod innym adresem, gdzie nie jest jednak zameldowany. Stwierdził, iż pod tym adresem zamieszkuje również jego matka oraz brat z rodziną, które to osoby – jak zdaje się wynikać z jego niezbyt jasnej wypowiedzi – dostarczają mu środków do życia. Skarżący powtórzył wszelako, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz że w okresie ostatnich 6 miesięcy otrzymywał dochód w wysokości około 1300 zł brutto miesięcznie, z czego znaczną część (600 zł miesięcznie) przeznaczał na utrzymanie dzieci. W świetle wyjaśnień wnioskodawcy działalność gospodarcza prowadzona pod firmą A została zlikwidowana w styczniu 2004 r., a działalność zarejestrowana pod firmą B – w dniu 31 grudnia 2009 r., przy czym nie dysponował on już w tym czasie jakimikolwiek środkami trwałymi. Do pisma załączono kserokopie: decyzji z dnia 2 września 2009 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności prowadzonej pod firmą B, zeznania podatkowego za 2008 r. (wykazano w nim przychód z działalności gospodarczej w wysokości 386.639,84 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 411.946,20 zł oraz stratę w wysokości 25.306,36 zł), a także zawiadomień o zajęciu 4 rachunków bankowych skarżącego z dnia 4 grudnia 2009 r. i z dnia 27 października 2010 r. (kopie niekompletne). Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2010 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o 7 dni. W tak przedłużonym terminie skarżący nadesłał zaświadczenia o zameldowaniu dotyczące adresu wskazanego we wniosku (zameldowani tam są małżonka oraz syn skarżącego) oraz adresu, pod którym ma on zamieszkiwać "grzecznościowo" (zameldowany jest tam były wspólnik skarżącego wraz z rodziną) oraz kserokopie: dokumentów wskazujących tytuł prawny do tych lokali, jak również oświadczenia o przekazaniu innemu podmiotowi nieruchomości wynajmowanej przez skarżącego w ramach działalności gospodarczej. Strona skarżąca wnosiła już w niniejszym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, lecz wniosek ów został oddalony postanowieniem z dnia 3 września 2009 r. z uwagi na niewystarczające wykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia, został uiszczony należny wpis od skargi – w wysokości ustalonej ostatecznie na kwotę 500 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przede wszystkim przedstawiając stosowną dokumentację. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba jednak zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. W myśl wszak art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Warto przy tym podkreślić, że w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy ciężar udowodnienia tej zmiany spoczywa – zgodnie ze wspomnianymi wyżej regułami, jakimi rządzi się postępowanie w tym zakresie – na osobie wnioskującej. W rozpatrywanym stanie faktycznym brak jest wszak podstaw do tego, by kolejny wniosek skarżącego mógł być oceniony w inny, korzystny dla niego sposób. Ponownie bowiem wezwanie referendarza sądowego, pomimo przedłużenia terminu wyznaczonego w tym zakresie, nie zostało wykonane w stopniu pozwalającym na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji strony, a w konsekwencji na uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślić przy tym wypada, że na obecnym etapie postępowanie koszty te są mniejsze, gdyż wpis od skargi kasacyjnej stanowi połowę wpisu od skargi, który przecież został uiszczony. Niewystarczające jest zatem wykazanie, że rachunki bankowe skarżącego zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego oraz że jego działalność gospodarcza została zlikwidowana, zwłaszcza że prowadził on działalność także pod inną firmą i nie przedstawił dowodu zaprzestania tej działalności, poprzestając – wbrew wyraźnemu wezwaniu referendarza sądowego – na oświadczeniu. Wnioskodawca, chociaż korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nie ustrzegł się bowiem ewidentnych sprzeczności podczas prezentacji swojego stanowiska, w tym w tak istotnej sprawie, jak kwestia jego dochodów. Z jednej strony we wniosku sporządzonym w dniu 16 września 2010 r. utrzymywał mianowicie, że tych dochodów nie uzyskuje, natomiast już po niecałych 3 miesiącach stwierdził, że dochody te, i to w okresie ostatniego półrocza, wynosiły średnio 1300 zł brutto miesięcznie. Oświadczenia te nie mogą być zatem uznane za wiarygodne i wymagają weryfikacji, która jest niemożliwa, gdyż nie wykonano wezwania referendarza sądowego w części odnoszącej się do udokumentowania dochodów osiągniętych w okresie ostatnich 6 miesięcy. Zaznaczyć wypada, że wezwanie to dotyczyło także osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym kontekście nie do przyjęcia jest argumentacja skarżącego, że nie pozostaje on z nikim w takim gospodarstwie, skoro jednocześnie oświadczył on, że mieszka z członkami swojej najbliższej rodziny, na których utrzymaniu w istocie pozostaje. Wspólne gospodarstwo domowe stanowi bowiem okoliczność obiektywną i tworzy je każda grupa ludzka, szczególnie zaś połączona więzami rodzinnymi, w której poszczególne osoby, choć nierzadko w różnym stopniu, łącznie przyczyniają się do zaspokajania potrzeb bytowych grupy. Skarżący, zgodnie z niektórymi swoimi oświadczeniami, niewątpliwie funkcjonuje w ramach tego rodzaju wspólnoty, dostarczającej mu podstawowych środków do życia. Wnioskodawca zmieniał również swoje wyjaśnienia na temat miejsca zamieszkania, nie wykonując jednak wezwania do nadesłania zaświadczenia wskazującego miejsce jego zameldowania. Zaświadczenia, które przedłożył, nie pozwalają natomiast poczynić jasnych ustaleń w rozpatrywanej materii. W szczególności to zaświadczenie, które poświadcza zameldowanie w lokalu mającym stanowić od niedawna miejsce zamieszkania skarżącego, nie potwierdza jego twierdzenia, iż zamieszkuje on z bratem i matką, ponieważ w dokumencie tym mowa jest o jego byłym wspólniku i jego rodzinie. Wreszcie skarżący zignorował całkowicie wezwanie w części odnoszącej się do kosztów jego utrzymania. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.