I SA/Gl 435/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Marta Lewicka, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2005 r. sprawy ze skargi A S.A. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia na kwotę 392.014,60 zł wysokości nieprzekazanej zajętej wierzytelności pieniężnej. Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 71 a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, podkreślając w tych ramach, iż organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne przeciwko B Spółka z o.o. w P., zajął wierzytelność tej spółki posiadaną w S.A. A na łączną kwotę [...] zł. Ze względu na uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania należnej kwoty, organ egzekucyjny ZUS określił ją postanowieniem z dnia [...] o nr [...]. Wskazano dalej, iż w zażaleniu na to postanowienie dłużnik zajętej wierzytelności powołał się na otwarcie postępowania układowego wobec A. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. odwołał się w pierwszej kolejności do art. 91 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zwrócił uwagę, iż treści tego przepisu wynika, że jeśli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętych kwot, mimo, że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna – to na należy wtedy stosować odpowiednio art. 71 b ustawy egzekucyjnej. Ten z kolei przepis odnosi się do przypadku bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Kontynuując te rozważania Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż w przedmiotowej sprawie dłużnik zajętej wierzytelności ( w ustawowym terminie ) nie wypowiedział się, czy uznaje zajęcie wierzytelności, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia takiego przekazania oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się sprawa o zajętą wierzytelność. W tym stanie sprawy uznano za zasadne stwierdzenie przez organ I instancji bezpodstawności uchylania się A S.A. od wpłaty zajętych kwot i określenie wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu ZUS kwoty ( dodatkowo wskazano, iż ostateczne uznanie przez A zajęcia wierzytelności nastąpiło w istocie dopiero w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego I instancji ). Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymywał, iż otwarcie postępowania układowego wobec dłużnika zajętej wierzytelności, nie ma wpływu na toczące się postępowanie prowadzone w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwłaszcza, że obejmuje ono należności korzystające ( w myśl art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ) z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami. Postanowienie to S.A. A zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 91 i art. 71 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, iż Spółka bezpodstawnie uchyla się od zapłaty na rzecz wierzyciela zajętej przez niego kwoty, - art. 32 powołanej wyżej ustawy wobec nie doręczenia Spółce odpisu tytułu wykonawczego, - art. 29 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – prawo o postępowaniu układowym ( Dz. U. Nr 93, poz. 836 ze zm.), poprzez uznanie, iż otwarcie wobec spółki postępowania układowego nie miało wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, - art. 125 k.p.a., wobec braku pełnego uzasadnienia prawego zaskarżonego rozstrzygnięcia, - art. 6 i art. 9 k.p.a., poprzez pozbawienie strony prawa do obrony i naruszenia zaufania obywateli do organów państwa. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przekonywała generalnie, iż nie mogła dokonać zapłaty przedmiotowej wierzytelności, gdyż zabraniało jej to prawo o postępowaniu układowym. Wskazała też, iż nigdy nie była dłużnikiem ZUS w T. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo zauważył, iż A miała pełne możliwości uregulowania przedmiotowych należności, na długo przed otwarciem postępowania układowego. Organ zażaleniowy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie rzeczywiście ( jak wynika to z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] Nr [...]), otwarte zostało postępowanie układowe wobec S.A. A – co oznacza, że zgodnie z powołanym w skardze art. 29 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. – prawo o postępowaniu układowym, nie może być przez Spółkę Akcyjną A dokonywana spłata długów, objętych postępowaniem układowym, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia co do układu albo umorzenia postępowania układowego. W ocenie organu, w tym stanie faktycznym i prawnym, zasadnym było wydanie postanowienia o nie przekazanej kwocie ( jeszcze przed wydaniem przez Sąd postanowienia o otwarciu postępowania układowego ) i utrzymanie go w mocy przez organ w trybie zażaleniowym. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował na końcu, iż kierując się postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...], sygn. akt [...] o wciągnięciu na listę wierzytelności m.in. wierzytelności przypadających Spółce z o.o. B z siedzibą w P. - w niniejszej sprawie nastąpi zawieszenie postępowania na podstawie art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, wobec braku możliwości prawnych do realizacji postanowienia bezpośrednio od dłużnika zajętej wierzytelności. W przesłanych do Sądu pismach procesowych ( z dnia [...] i [...]) strony szeroko zaprezentowały swoje poglądy dotyczące skutków prawnych otwarcia postępowania układowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia zauważyć w pierwszej kolejności należy, iż w dniu [...] S.A. A odebrała zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na łączną kwotę [...], przy czym nie zajęła jednoznacznego stanowiska w kwestii uznania bądź nie zajętej wierzytelności ( stwierdzając jedynie, iż nie jest dłużnikiem Spółki z o.o. B), W tej sytuacji, po przeprowadzeniu postępowania sprawdzającego, zasadnym było określenie wysokości nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej na ( bezsporną jak się później okazało ) kwotę [...]. Takie uprawnienie organu egzekucyjnego, co nie jest w niniejszej sprawie kwestionowane, wynikało z treści art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.) Istotnym jest, iż omawiane postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z dnia [...] wydane zostało jeszcze przed otwarciem postępowania układowego ( w dniu [...]). Wyjaśnić też trzeba, iż powoływany przez strony przepis art. 29 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. – prawo o postępowaniu układowym ( Dz. U. Nr 93, poz. 836 ze zm.), stanowił ( uchylenie rozporządzenia z dniem 1 października 2003 ), iż po otwarciu postępowania układowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia co do układu albo umorzenia postępowania nie można było dokonywać spłaty długów, objętych postępowaniem ( § 1 ). Ponadto, nie można było również w tymże czasie wszczynać lub prowadzić dalej przeciwko dłużnikowi egzekucji w poszukiwaniu wierzytelności, objętych postępowaniem układowym, oraz uzyskiwać hipoteki sądowe. Postępowanie egzekucyjne, wszczęte wcześniej, należało zawiesić ( § 2 ). Zatem przechodząc do istoty sporu, stwierdzić należy, iż otwarcie postępowania układowego nie mogło zniweczyć wydanego wcześniej przez dyrektora Oddziału ZUS rozstrzygnięcia o określeniu wysokości nieprzekazanej zajętej wierzytelności i nie mogło stanowić podstawy do jego uchylenia lub zmiany w trybie zażaleniowym. Jedynym skutkiem otwarcia postępowania układowego był zakaz późniejszego dokonywania spłaty długów, objętych postępowaniami prowadzenie dalej przeciwko dłużnikowi egzekucji w poszukiwaniu wierzytelności, objętych postępowaniem układowym, jak i uzyskania hipoteki sądowej ( por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 stycznia 2003 r. sygn. akt I Acz 22/03 – publ. OSA 2003/11/51). Z kolei, postępowanie egzekucyjne, wszczęte wcześniej, należało zawiesić. Taka właśnie sytuacja zaszła w niniejszej sprawie. Jak wynika z pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] oraz dołączonego postanowienia tego Organu z dnia [...] nr [...], organowi egzekucyjnemu I instancji wskazano na niemożność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na to, że postępowanie układowe wobec A nie zostało zakończone. Uznano też za bezpodstawne kontynuowanie środków dopuszczonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym i konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Kierując się zatem powyższymi względami tut. Sąd uznał, że organ zażaleniowy nie naruszył reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, poddając szczegółowej analizie przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wobec konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego za nie celowe należy uznać analizowanie pozostałych zarzutów strony skarżącej związanych z prawidłowością prowadzenia egzekucji administracyjnej ( a w tym kwestii doręczenia tytułu wykonawczego ). W sumie zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).