I SA/Gl 436/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jest osobą bezrobotną, stojącą dodatkowo, tak samo jak jej mąż, przed koniecznością spłaty bardzo dużego zadłużenia, w tym z tytułu kredytu. Zaznaczyła, iż wraz z mężem zamieszkuje u matki, która uzyskuje niskie dochody i w efekcie pozostaje na ich utrzymaniu. Dochody gospodarstwa domowego wyliczyła na kwotę 4241 zł brutto. Pismem doręczonym w dniu 21 maja 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, zwłaszcza przez jej małżonka i matkę, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dokumentów obrazujących stan zadłużenia skarżącej, np. wezwań do zapłaty, nakazów zapłaty, wyroków, pism komornika itp., zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez małżonka skarżącej w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. harmonogramu spłaty należności kredytowych, zaświadczenia pracodawcy małżonka skarżącej wskazującego wysokość miesięcznej raty pożyczki spłacanej przez niego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. kopii umowy pożyczki, pokwitowań, wezwań do zapłaty itp., kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności oraz zaległości w tym zakresie, m.in. dokumentu wskazującego wysokość zadłużenia czynszowego i związanej z nim miesięcznej raty, np. wezwania do zapłaty, pisma informującego o rozłożeniu na raty itp. Skarżąca nie wykonała tego wezwania do chwili obecnej, uiściła natomiast należny wpis od skargi. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie wątpliwości te potęguje dodatkowo fakt, że skarżąca zrezygnowała z wykonania wezwania mającego potwierdzić jej trudną sytuację i zdecydowała się jednak uiścić wpis od skargi. Sytuacja ta nie uniemożliwiła jej więc opłacenie najwyższej opłaty sądowej w postępowaniu. W takim stanie rzeczy przyznanie prawa pomocy wymagałoby szczególnie wnikliwej analizy dokumentacji źródłowej, której skarżąca nie nadesłała, celem precyzyjnego ustalenia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, w tym związanego ze spłatą zobowiązań, m.in. kredytowych, oraz zbadania wielu innych istotnych faktów, np. tego, czy skarżąca rzeczywiście jest osobą bezrobotną. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.