I SA/Gl 437/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.299 zł, pełnomocnik skarżącej, będący jej mężem, wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach urzędowego formularza skarżąca podkreśliła, że jest osobą bezrobotną, niemającą już prawa do zasiłku. W związku z tym stwierdziła, iż po wyczerpaniu się oszczędności i zaciągniętych przez nią pożyczek, będzie pozbawiona środków do życia. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku. Pismem doręczonym w dniu 4 września 2013 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, przedłożenie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, potwierdzającego, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, przedstawienie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, udokumentowanie zadłużenia, o którym mowa we wniosku, oraz wysokości uiszczanej w związku z nim miesięcznej raty, wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z lokalu wskazanego jako jej adres zamieszkania, przedłożenie kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Pismem z dnia 9 września 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Wyjaśnił, że skarżąca od grudnia 2009 r. nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego i obecnie przebywa za granicą, u swojej rodziny. Dodał, że nie jest upoważniony do jej rachunku bankowego ani do występowania w jej imieniu do urzędu pracy. Zarządzeniem z dnia 16 września 2013 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącej termin do wykonania wezwania o 7 dni. Według zwrotnego potwierdzenia odbioru odpisu tego zarządzenia został on doręczony do rąk pełnomocnika skarżącej. Odbiorca nie wskazał daty doręczenie, przy podpisie wydające widnieje jednak data 27 września 2013 r., taka sama, jaka wynika z datownika pocztowej placówki oddawczej. Datą tą opatrzone jest też pismo pełnomocnika skarżącej, w którym ponowił on wniosek o zwolnienie strony od wpisu. W piśmie tym pełnomocnik zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który jego zdaniem sprawia, że sprawa podatku skarżącej powinna zostać umorzona. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Bez znaczenia w tej materii pozostają natomiast okoliczności, które mogłyby przemawiać na rzecz uwzględnienia skargi. Mogą być one ewentualnie wzięte pod uwagę dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, pomimo przedłużenia terminu do wykonania wezwania. Niewątpliwie wszak zarządzenie w sprawie przedłużenia terminu zostało doręczone pełnomocnikowi najpóźniej w dniu 27 września 2013 r. – taką datę wskazał doręczający oraz placówka pocztowa, odsyłając zwrotne potwierdzenie odbioru nadawcy. Pełnomocnik oświadczył fakt doręczenia własnoręcznym podpisem i w tym samym dniu wyraził swoje stanowisko odnośnie do postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Nie ma więc potrzeby podejmowania dalszych czynności celem wyjaśnienia nieścisłości wynikłych wskutek nieprecyzyjnego wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie takie – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych nie pozwala ustalić sytuacji skarżącej właściwie w jakimkolwiek aspekcie i rozwiać wątpliwości, jakie budzą złożone dotychczas oświadczenia. Nie można potwierdzić wyjaśnień, że jest ona osobą bezrobotną, niedysponującą jakimikolwiek dochodami. Skądinąd fakt, że przebywa ona obecnie za granicą, czyli zdołała pozyskać środki m.in. na opłacenie kosztów podróży, stoi w sprzeczności z twierdzeniem, iż brak jej takich środków na pokrycie nawet podstawowych wydatków życiowych. Zbadanie możliwości płatniczych skarżącej uniemożliwia też niewykonanie wezwania dotyczącego jej rachunku bankowego. Odnotować wypada zaś, że jej pełnomocnik przyznał, iż ma ona taki rachunek. Ponadto pełnomocnik skarżącej jako jej małżonek nie powinien czuć się zwolnionym z dostarczenia dokumentów obrazujących jego własną sytuację finansową. Jego małżeństwo z wnioskującą nadal przecież trwa, co zresztą umożliwia mu reprezentowanie jej interesów w postępowaniu, więc wciąż ciąży na nim polegający na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, w tym w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Z tego punktu widzenia drugorzędne znaczenie ma to, że małżonkowie zamieszkują osobno, czego skądinąd nie udokumentowano, niewykonując wezwania w części odnoszącej się do sytuacji mieszkaniowej strony. W tym kontekście zauważyć warto, że pełnomocnik uiścił wpis od skargi w sprawie I SA/Gl 584/13, w której sam występuje jako skarżący. Podsumowując, niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.