I SA/Gl 448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Protokolant Aleksander Batoryna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – w dalszej części uzasadnienia określane słowem "Kolegium" – utrzymało w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2006 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ) decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia A. M. w części zaległości podatkowej z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...]zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 11 grudnia 2006 r. A. M. wystąpił do organu pierwszej instancji o umorzenie należności podatkowych za III i IV kwartał 2006 r. powołując się na uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 1334/05 oraz bardzo trudną sytuację materialną rodziny. Organ podatkowy – po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – decyzją z dnia [...] umorzył częściowo zaległość z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł. wraz z odsetkami za zwłokę, pozostawiając zobowiązanemu do zapłaty kwotę [...]zł. Od decyzji Wójta Gminy N. podatnik wniósł odwołanie, uzupełnione następnie pismem z dnia 7 marca 2007 r. W dalszej kolejności, Kolegium odwołało się do treści art. 67 a Ordynacji podatkowej, podnosząc, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jak zaznaczyło Kolegium decyzje wydawane w oparciu o art. 67 a Ordynacji podatkowej mają charakter decyzji uznaniowych, a to oznacza, że ocena czy w indywidualnie rozpatrywanym przypadku zachodzą wymienione w przepisie okoliczności, pozostawione zostało uznaniu organów podatkowych. Kontynuując Kolegium wskazało, że Wójt Gminy N. dokonał szczegółowej analizy całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, przyjmując, iż bardzo trudna sytuacja podatnika, w tym korzystanie z pomocy państwa i gminy, spełnia przesłankę "ważnego interesu podatnika" i biorąc pod uwagę okoliczności sprawy uwzględnił w zasadniczej części wniosek podatnika umarzając kwotę zaległości w wysokości [...]zł., pozostawiając do zapłaty wnioskodawcy tylko kwotę zaległości w wysokości [...]zł. Kolegium podniosło również, iż wystąpienie w danej sprawie okoliczności uzasadniającej umorzenie zaległości nie obliguje organ do zastosowania ulgi, gdyż samo jej udzielenie uzależnione jest od całokształtu okoliczności. W rozpatrywanej sprawie – jak podniosło Kolegium – organ podatkowy biorąc pod uwagę "ważny interes podatnika" wskazał także na każdorazowe częściowe udzielanie ulgi podatnikowi. Jak podkreśliło Kolegium organ podatkowy nie ma obowiązku udzielania pomocy zobowiązanemu w pełnej wysokości. W ocenie Kolegium postępowanie podatkowe prowadzone było w sposób prawidłowy, a organ dokonał szczegółowej analizy sytuacji rodzinnej i materialnej podatnika. Przed wydaniem decyzji podatnik miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, dlatego też Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, przyjmując, że decyzja ta nie narusza prawa. Decyzja Kolegium została zaskarżona przez podatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił organom podatkowym naruszenie treści art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie uwzględnienia wniosku skarżącego – przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji – w formie zaświadczenia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej – w sprawie należnej jego rodzinie pomocy państwa, a w konsekwencji możliwości płatniczych z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżący wniósł o "sprawiedliwe uchylenie nierealnych roszczeń organów podatkowych". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późniejszymi zmianami) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami). W rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t. j. w Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami). Stosownie do tego przepisu organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Słuszną jest zatem teza wynikająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przepisie art. 67a Ordynacji podatkowej, dopuszczono możliwość umorzenia zaległości podatkowej w wypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj.: ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, albo też oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zobowiązania podatkowego. Z faktu, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej mają charakter rozstrzygnięć uznaniowych wynika, iż Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji. Kontrola Sądu obejmuje zatem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 roku, sygn. akt: III SA/Wa 1264/05, Mon. Podatkowy 2005/12/4). Skarżący, zarzucił organowi podatkowemu pierwszej instancji, iż nie uwzględnił jego wniosku w sprawie i nie zwrócił się przed wydaniem decyzji do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o wyjaśnienie, czy rodzina posiadała jakiekolwiek możliwości płatnicze uregulowania przypisanego z urzędu podatku. Tak sformułowany zarzut nie znajduje potwierdzenia w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych, gdyż Wójt Gminy N. wystąpił do GOPS – u z pismem z dnia 11 grudnia 2006 r. nr [...] o udzielenie odpowiedzi z jakich form pomocy korzystał skarżący na przestrzeni od miesiąca lipca do miesiąca grudnia 2006 r. Kierownik GOPS – udzielił natomiast odpowiedzi pismem z dnia 29 grudnia 2006 r. nr [...] wskazując, że skarżący składał wnioski o przyznanie pomocy na szereg potrzeb oraz że rodzina skarżącego korzysta z pomocy finansowej GOPS – u. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, gdyż zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy postanowieniem i zawiadomieniem odpowiednio z dnia [...] i z dnia [...] poinformowali skarżącego o przysługującym mu prawie zapoznania się w terminie 7 dni ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Odnosząc się do zarzutu podniesionego na rozprawie, że organ podatkowy pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] poinformował o prawie do zapoznania się z materiałem, a postanowieniem z dnia [...] wyznaczył nowy termin na załatwienie sprawy, de facto uniemożliwiając zapoznanie się z całością zgromadzonego materiału, należy zauważyć, że ostatni dowód w rozpatrywanej sprawie nosi datę 29 grudnia 2006 r. wszystkie inne dowody oznaczone są datą wcześniejszą. Zdaniem Sądu, zachowanie skarżącego w niniejszym postępowaniu – wszczętym zresztą na jego wniosek – wskazuje na brak jego współpracy z organem podatkowym. Wystarczy bowiem wskazać, że organ pierwszej instancji pismem z dnia 12 grudnia 2006 r. wezwał skarżącego do stawiennictwa w Urzędzie Gminy celem złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, na które to wezwanie pismem z dnia 18 grudnia 2006 r. skarżący odpowiedział, iż odmawia udzielania jakichkolwiek ustnych wyjaśnień. W piśmie tym skarżący zawarł także żądanie wystąpienia do Kierownika GOPS – u o stosowne wyjaśnienia "czy rodzina posiadała i posiada jakiekolwiek możliwości płatnicze" oraz żądanie przesłania mu odpisu tego wyjaśnienia. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd uznał, iż organy dokonały prawidłowego ustalenia jego sytuacji materialnej, na podstawie zebranego materiału dowodowego, a przyjęte w oparciu o ten materiał rozstrzygnięcie, w tym uznanie istnienia "ważnego interesu podatnika" oraz umorzenie znacznej kwoty zaległości w wysokości [...]zł. oraz odmowa umorzenia kwoty [...]zł. nie narusza prawa. Organy dokonały analizy przedstawionych przez stronę argumentów, w tym także jej warunków materialno - finansowych W skardze do sądu administracyjnego strona zwraca uwagę na swoją bardzo trudną sytuację materialną, domagając się uchylenia jak to nazwała "efektownych, a nierealnych roszczeń podatkowych". Należy podkreślić, że zarówno organ podatkowy pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie polemizują z twierdzeniami dotyczącymi trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Co więcej w uzasadnieniach decyzji wyraźnie zwraca się uwagę na ciężką sytuację materialną podatnika i jego rodziny, wskazując jednocześnie, iż w rozpatrywanym przypadku zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika". Stąd też bezzasadny jest zarzut błędnego ustalenie sytuacji materialnej rodziny skarżącego, skoro ustalenia te miały służyć wyłącznie wykazaniu istnienia (bądź nie) przesłanki ważnego interesu podatnika. Na marginesie trzeba jednak podnieść, iż w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada współdziałania strony i organu podatkowego. Oznacza to, iż organ jest wprawdzie obowiązany do wyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy ( w tym wypadku sytuacji materialnej podatnika ), ale sama strona nie może zachowywać się w postępowaniu biernie, jeżeli podnosi okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki podatkowe, a które to okoliczności wymagają weryfikacji przez organ, w ramach obowiązku wynikającego z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Strona w postępowaniu administracyjnym nie przedstawiła organowi podatkowemu żadnych dodatkowych argumentów i dowodów, potwierdzających słuszność jej żądania, a organ w takim wypadku obowiązany byłby je rozpatrzyć. W tych warunkach działania organu pierwszej instancji, polegające na zabieganiu o informacje dotyczące sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny, w takich instytucjach, jak: Powiatowy Urząd Pracy w R., Starostwo Powiatowe Wydział Komunikacji, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, należy uznać za prawidłowe. W zaistniałej sytuacji organ podatkowy był uprawniony do podjęcia decyzji, w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy i nie można podnosić zarzutu, iż nie zostały podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). Trzeba też mieć na uwadze, że w rozpatrywanym przypadku organ podatkowy uwzględnił częściowo wniosek strony, dokonując w znacznej części – na co zwrócono już uwagę we wcześniejszej części uzasadnienia – umorzenia zaległości podatkowej. Nie bez znaczenia dla oceny trafności zapadłego rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że decyzja o umorzeniu zaległego podatku ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organowi przysługuje prawo – w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki – do wydania rozstrzygnięcia od odmowy udzielenia pomocy, po decyzję udzielającą całkowitej ulgi. Prawo wyboru – biorąc pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy – przysługuje organowi orzekającemu. W rozpatrywanej sprawie, organ pierwszej instancji wskazał, że udzielając pomocy skarżącemu poprzez umorzenie kwoty [...]zł. wziął pod uwagę jego trudną sytuację materialną, jednakże jak wskazał organ skarżącemu wielokrotnie były udzielane ulgi. Organ wskazał także, na posiadane przez skarżącego mienie, a także na osiągany dochód i formy pomocy społecznej, z której korzystała jego rodzina. Nie można zgodzić się z tezą, jaką wydaje się forsuje skarżący, iż trudna sytuacja materialna i brak dochodów, a więc wystąpienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" obliguje organ do zastosowania ulgi w pełnej wnioskowanej wysokości. Powyższa okoliczność stanowić może wyłącznie podstawę oceny, czy spełnione są ustawowe przesłanki zastosowania ulgi określone w art. 67a. Natomiast nawet w razie ustalenia, iż warunki takie występują, organ może podjąć decyzję odmowną, podając w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stosowne motywy takiej decyzji. Jak już wcześniej zaznaczono organ podatkowy, dokonując częściowego umorzenia zaległości podatkowej, przyznał iż podatnik znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie pomocy publicznej, przewidzianej art. 67 a Ordynacji podatkowej. Z dotychczasowych spostrzeżeń wynika, że brak podstaw do tego, by kwestionować ocenę dokonaną w rozpatrywanej sprawie przez organy podatkowe i dopatrywać się naruszeń prawa, których stwierdzenie skutkować musiałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wyrażone w decyzji stanowisko organu zostało dostatecznie pod względem formalnym uzasadnione. Decyzja ta nie uchybia także przepisom prawa materialnego, gdyż poczynione rozważania należy podzielić. W istocie bowiem trafnych ustaleń organ wysnuł zasadne wnioski. W sumie zatem należało skargę uznać za bezzasadną, co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).