I SA/Gl 450/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] ([...]) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącemu adwokata; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreślił, że z powodu choroby nie jest w stanie samodzielnie prowadzić swoich spraw oraz że nie ma środków na życie, leczenie i rehabilitację. Te ostatnie wyliczył na kwotę 1764 zł miesięcznie, chociaż w świetle wniosku jego dochody z tytułu renty i alimentów wynoszą łącznie 1643,96 zł, a we wniosku podano również inne wydatki, m.in. łączące się z utrzymaniem mieszkania. Według wniosku nie posiada on żadnego majątku i we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z córką. Do wniosku załączono kserokopię decyzji z dnia [...] r. przyznającą wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów leków i leczenia w wysokości 450 zł. Przy skardze przesłano z kolei kopie m.in. decyzji o waloryzacji renty z dnia [...] r., potwierdzenia wypłaty renty za marzec bieżącego roku, pismo z dnia 29 stycznia 2018 r. o potrąceniu z renty skarżącego alimentów na rzecz córki, decyzji z dnia [...] i [...] r. przyznających mu specjalne zasiłki celowe na częściowe pokrycie kosztów leków i leczenia i na zakup żywności, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. (skarżącego zaliczono do znacznego stopnia niepełnoprawności, uznając go za osobę niezdolną do pracy i wymagającą m.in. stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji) oraz decyzji z dnia [...] r. przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Skarżący składał już w innych postępowaniach wnioski o przyznanie prawa pomocy, które były zarówno uwzględnianie, jak i oddalane (zob. sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1413/15 oraz I SA/Gl 642/17). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. tak samo jak, stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. i dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, zauważyć należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie rozpoznającego wniosek w przypadku skarżącego przesłanka ta zachodzi, przy czym można to stwierdzić na podstawie dokumentacji załączonej do skargi i do wniosku, bez potrzeby wystosowania wezwania celem jej uzupełniania o dodatkowe materiały źródłowe. Bezsprzecznie bowiem jest on osobą niepełnoprawną w stopniu znacznym, niezdolną do pracy i w ogóle samodzielnej egzystencji i co za tym idzie również do samodzielnego dochodzenia swoich praw przed sądem. Uzyskuje on zarazem dochody niewystraczające do pokrycia nawet takich wydatków, które zaliczają się do wspomnianej sfery utrzymania koniecznego. Dowodzą tego decyzje przyznające mu pomoc społeczną w różnych formach, zwłaszcza w postaci specjalnych zasiłków celowych na zakup leków oraz żywności, w tym załączona do wniosku decyzja wydana w tym przedmiocie niecały miesiąc temu, dnia [...] r. Treść jej uzasadnienia w pełni potwierdza oświadczenia zawarte we wniosku, w szczególności co do wysokości dochodów skarżącego. W takim stanie rzeczy bez znaczenia pozostają wątpliwości łączące się z rzeczywistą wysokością wydatków wnioskującego, które wedle wniosku przewyższają dochody, sytuacją mieszkaniową oraz składem osobowym jego gospodarstwa domowego. Z uwagi na powyższe okoliczności wątpliwości w tej materii wypada rozstrzygnąć na jego korzyść w myśl dyrektyw wynikających z prawa do sądu, gwarantowanego przecież przez instytucję prawa pomocy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.