I SA/Gl 452/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej, będący doradcą podatkowym, przedstawił jej wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżąca stwierdziła w nim, że nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego, gdyż tylko ona uzyskuje w rodzinie stały dochód w postaci wynagrodzenia za prace świadczoną w wymiarze połowy etatu. Podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trójką dzieci i z mężem, wykonującym prace dorywcze za kwotę około 2000 zł miesięcznie brutto. We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika strony do uzupełniania w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie w szczególności: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczenia pracodawcy skarżącej o wysokości wynagrodzenia wypłaconego jej w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), odpisów umów, na podstawie których mąż skarżącej świadczy wspomniane we wniosku prace dorywcze lub pokwitowań wypłaty wynagrodzeń z tego tytułu, ewentualnie – w braku takich dokumentów – oświadczeń osób, na rzecz których prace te były wykonywane, wskazujących wysokość wynagrodzenia i jego formę (gotówkową lub przelewem na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (zastrzeżono, że dokumenty prywatne przedłożone w tym zakresie powinny zawierać powinny oświadczenie, że sporządzającym jej osobom znana jest treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy), wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym i przez Spółkę A (dalej określanej jako Spółka), obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (wskazano wprost podane w aktach administracyjnych numery rachunku bankowego skarżącej oraz Spółki, zaznaczając, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedłożyć poświadczające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po dniu 1 stycznia 2011 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik skarżącej przedłożył dokumenty dotyczące wynagrodzenia wnioskodawczyni (m.in. zaświadczenie o zarobkach wystawione przez Spółkę, zgodnie z którym skarżąca jest u niej zatrudniona i otrzymuje wynagrodzenie w średniej wysokości 672,18 zł netto) oraz lokalu stanowiącego jej miejsce zamieszkania (m.in. umowę najmu tego lokalu z dnia 7 listopada 2012 r.; w jej świetle wynajmującym jest Spółka, reprezentowana przez męża skarżącej, przy czym siedziba Spółki również mieści się we wspomnianym lokalu; czynsz najmu określono na 100 zł miesięcznie, lecz skarżąca zapłaciła go za 10 lat z góry; wpłaciła również kaucję w kwocie 10.000 zł), kopie zeznań podatkowych skarżącej i jej małżonka za ubiegły rok (wykazano w nich przychody wyłącznie z tytułu wynagrodzenia, w przypadku męża skarżącej w wysokości 5.493,44 zł) oraz wyciąg z rachunku bankowego tego małżonka (odnotowuje on wpływy w postaci przede wszystkim regularnych wpłat gotówkowych dokonywanych przez posiadacza rachunku; w marcu 2015 r. suma tych wpłat wyniosła 4100 zł, w kwietniu – 2100 zł, w maju 3600 zł; pośród płatności dokonanych za pośrednictwem rachunku uwagę zwracają m.in. te dokonywane tytułem utrzymania nieruchomości położonej pod innym adresem niż miejsce zamieszkania skarżącej: 12 marca 2015 r. uiszczono podatek od nieruchomości i opłatę za użytkowanie wieczyste, 30 marca i 4 maja 2015 r. opłaty na rzecz Miejskiego Zarządu Budynków – te dwie ostatnie płatności zostały dokonane w imieniu skarżącej; ostatnie saldo końcowe wyniosło 811,46 zł). Ponadto wyjaśnił, iż z informacji uzyskanych od wnioskodawczyni wynika, że nie posiada ona rachunku bankowego oraz że ani ona, ani żadna z osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie jest wspólnikami Spółki. Wpis od skargi, wyliczony z uwzględnieniem podanej przez pełnomocnika skarżącej wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 495 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanego jako P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym kontekście zaznaczyć wypada, że już sam zakres rozpoznawanego wniosku może budzić wątpliwości. Skarżąca domaga się przecież ustanowienia doradcy podatkowego, chociaż w niniejszym postępowaniu jest reprezentowana przez takiego pełnomocnika, co więcej, mimo tego faktu utrzymuje, że nie może samodzielnie opłacić zastępstwa procesowego. Nakazuje to znaczną ostrożność w ocenie wiarygodności i rzetelności oświadczeń strony i uzasadnia potrzebę ich weryfikacji poprzez wnikliwą konfrontację z dostarczoną przez nią dokumentacją źródłową. W świetle przytoczonej regulacji prawnej to strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna wszak udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, przedstawiając taką dokumentację z własnej inicjatywy lub na wezwanie –. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać zwłaszcza od strony, która, tak jak skarżąca, jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem pełnomocnik nie wykonał w taki sposób tego rodzaju wezwania, które zostało do niego wystosowane. Przede wszystkim nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych, których numery zostały wprost w wezwaniu wskazane. Ograniczył się wyłącznie do przekazania oświadczenia strony, że nie posiada ona rachunków bankowych, mimo że w wezwaniu określono, jak należy udokumentować likwidację tych rachunków bankowych po dniu, kiedy w świetle akt administracyjnych każdy z nich był jeszcze wykorzystywany w działalności skarżącej. Nie można więc wykluczyć, że rachunki te nie zostały zamknięte, co oznaczałoby konieczność ustalenia, jaki jest ich stan i czy dokonywane są na nich jakieś operacje. Nie ustosunkowano się również do wezwania do udokumentowania dochodów męża skarżącej, choć dokumenty, jakie należało przedłożyć w tej materii, zostały szczegółowo opisane. Z wyciągu z jego rachunku bankowego wynika zaś, że dochody te są wyższe niż zadeklarowano we wniosku, a także w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok. W miesiącach od marca do maja bieżącego roku wpłacał on przecież gotówką na rachunek kwoty większe, przy czym dwukrotnie rozbieżność ta była znaczna. Małżonek skarżącej zasila więc swój rachunek w zależności od potrzeb, dokonując płatności, które przekraczają wpis od skargi, czyli najwyższą opłatę sądową w postępowaniu. Również ostatnie znane saldo na jego rachunku przewyższa ten wpis. Na rachunku bankowym męża skarżącej odnotowano też płatności ponoszenia tytułem nieruchomości położonej pod innym adresem niż miejsce zamieszania skarżącej, w tym w jej imieniu. Fakt ten podaje w wątpliwość jej oświadczenia na temat stanu jej majątku. Kolejną kwestią domagająca się wyjaśnienia jest relacja wnioskującej i jej męża ze Spółką. Bezsprzecznie ich sytuacja jest z tą Spółka powiązana, zresztą nazwa Spółki pokrywa się z firmą, pod którą skarżąca prowadziła osobiście działalność gospodarczą. Nadto jej mąż reprezentuje Spółkę, która jest jej pracodawcą, siedziba Spółki mieści się w lokalu stanowiącym miejsce zamieszkania strony, skądinąd wynajmowanym od Spółki na specyficznych zasadach, gdyż opłacenie czynszu z góry powoduje, iż obecnie najemca nie musi go płacić, co zmniejsza koszty utrzymania skarżącej i jej rodziny. W związku z tym zaakcentować trzeba, że koszty te też nie zostały udokumentowane w sposób przewidziany w wezwaniu. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.