I SA/Gl 454/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na postawienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2015 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że przebywa w domu pomocy społecznej, który pobiera w związku z tym 70 % jej emerytury w kwocie 1170 zł. Podkreśliła, iż porusza się na wózku inwalidzkim i pozostałą kwotę przeznacza głownie na zakup leków. Pismem doręczonym dnia 30 maja 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 10 dni danych zwartych we wniosku poprzez: wyjaśnienie – w kontekście oświadczenia zawartego w rubryce nr 12 urzędowego formularza – czy pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu reprezentującemu ją w postępowaniu administracyjnym zostało odwołane, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie adres jego kancelarii został wskazany jako adres do doręczeń skarżącej, przedstawienie oświadczenia wspomnianego radcy prawnego, wyjaśniającego, na jakiej podstawie adres jego kancelarii został podany jako adres do doręczeń skarżącej, w szczególności, w jakim stosunku prawnym pozostaje on ze skarżącą lub osobami działającymi na jej rzecz, udokumentowanie wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, dostarczenie zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącej oraz innych osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym za rok 2016, przedłożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, przedstawienie zaświadczenia wystawionego w domu pomocy społecznej, w którym skarżąca ma przebywać, zawierającego informacje o tym, od kiedy skarżąca zamieszkuje w tej placówce, jakie ponosi miesięczne koszty pobytu i w jaki sposób te koszty są opłacane, w szczególności czy zapłata następuje gotówką czy przelewem, nadesłanie dokumentów i złożenie wyjaśnień na temat nieruchomości, o których mowa w aktach administracyjnych, dostarczenie dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącej (zaświadczeń, odpisu orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (odpisów faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.), a nadto nadesłanie odpisów faktur lub rachunków dotyczących pozostałych wydatków związanych z utrzymaniem oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowne dokumentację. Minimum staranności procesowej, jaką skarżąca powinna przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędnym materiałem dowodowym, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tymczasem skarżąca w ogóle nie wykonała tego rodzaju wezwania. Brak dowodów objętych wezwaniem wyłącza zaś poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów jej sytuacji, w szczególności jej dochodów i wydatków, w tym na leczenie, stanu zdrowia, a także jej majątku, zwłaszcza nieruchomego, wspomnianego w aktach administracyjnych. W efekcie nie można zbadać, czy sytuacja ta jest aż tak zła, że nie pozwala stronie na opłacenie bez uszczerbku utrzymania koniecznego kosztów sądowych, które w sprawie nie są znaczne, najmniejsze spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. W tym kontekście wyjaśnienia wymaga też relacja skarżącej i radcy prawnego, który występował w charakterze jej pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, jeżeli zważyć, że adres kancelarii tego pełnomocnika został wskazany jako adres do doręczeń również w postępowaniu sądowym. Niewykonanie wezwania doręczonego w dniu 30 maja 2017 r. uniemożliwia uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.