I SA/Gl 455/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, , , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy. Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek skarżącego, został mu doręczony w dniu 16 lutego 2012 r. W piśmie z dnia 9 marca 2012 r. skarżący złożył wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy, która odbyła się w dniu 21 grudnia 2011 r. Zarządzeniem z dnia 19 marca 2012 r. Przewodniczący oddalił wniosek skarżącego o sprostowanie protokołu rozprawy. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. Przewodniczący zaznaczył, iż posiedzenie, z którego sporządzono protokół, odbyło się w dniu 21 grudnia 2011 r., z kolei wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy złożony został dopiero w dniu 9 marca 2012 r., a więc z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 28 marca 2012 r. W piśmie z dnia 3 kwietnia 2012 r., złożonym w Sądzie w tym samym dniu, skarżący wniósł środek odwoławczy od zarządzenia z dnia 19 marca 2012 r. Wniósł jednocześnie o przywrócenie terminu i "sprostowanie protokołu z 21.12.2011 r. zgodnie z (...) wnioskiem z 9 marca b.r." W uzasadnieniu skarżący zaakcentował, iż oddalono jego wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy nie uwzględniając faktu, że dotrzymanie trzydziestodniowego terminu było praktycznie niemożliwe z przyczyn leżących po stronie samego Sądu. W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazał na uchybienia, jakich – jego zdaniem – dopuścił się Sąd rozpoznając jego sprawę. Wskazał następnie, iż po ogłoszeniu wyroku podjął próbę zapoznania się z aktami sprawy, co okazało się niemożliwe z uwagi na sporządzanie uzasadnienia wyroku przez sędziego sprawozdawcę. Podniósł, że w dniu 15 lutego 2012 r. przyjechał do Sądu w celu zapoznania się z aktami i otrzymał kserokopię protokołu rozprawy z dnia 21 grudnia 2011 r. Wniosek o sprostowanie protokołu złożył w dniu 9 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że warunkiem niezbędnym dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest po pierwsze ustalenie, czy dopuszczalne jest orzekanie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy. W ocenie Sądu, na tak postawione pytanie udzielić należy odpowiedzi twierdzącej. Przywróceniu podlegać mogą bowiem jedynie terminy procesowe, a niewątpliwie takim jest trzydziestodniowy termin, przewidziany na żądanie sprostowania bądź uzupełnienia protokołu posiedzenia (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 247). Przechodząc następnie do złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu wskazać należy, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dopełnić czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc powyższą regulację do rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż zdaniem Sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Trzeba bowiem stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w niniejszej sprawie w dniu 28 marca 2012 r. W tym dniu bowiem skarżący otrzymał odpis zarządzenia z dnia 19 marca 2012 r. Tym samym należy uznać, iż uzyskał on wówczas wiedzę o zaistniałym uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu. Wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył w dniu 3 kwietnia 2012 r., a więc z zachowaniem wymaganego, siedmiodniowego terminu. Zaistniała sytuacja umożliwiła Sądowi dokonanie merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w niedotrzymaniu terminu. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu zarzucił Sądowi, że dotrzymanie wymaganego, trzydziestodniowego terminu było praktycznie niemożliwe z przyczyn leżących po stronie Sądu. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że posiedzenie, z którego sporządzono protokół, którego sprostowania skarżący następnie zażądał, odbyło się w dniu 21 grudnia 2011 r. Termin ogłoszenia orzeczenia wyznaczono w sprawie na dzień 2 stycznia 2012 r., następnie zaś przełożony on został na dzień 5 stycznia 2012 r., w którym to dniu zapadł wyrok oddalający skargę. Skarżący, co należy podkreślić, obecny był zarówno na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r., jak i na ogłoszeniu wyroku w dniu 5 stycznia 2012 r. Zdaniem Sądu, brak było jakichkolwiek przeszkód do złożenia przez skarżącego, zarówno w dniu 21 grudnia 2011 r. jak i bezpośrednio po tej dacie wniosku o wydanie z akt sprawy kserokopii protokołu rozprawy. Mógł to uczynić tak w dniu 21 grudnia 2011 r. po zakończeniu posiedzenia (które, jak wynika z akt sprawy, zakończono o godz. 12:00), jak również w dniu ogłoszenia wyroku, tj. w dniu 5 stycznia 2012 r. Dodatkowo podkreślić należy, iż nieuzasadnione jest stanowisko skarżącego, wyrażone w piśmie z dnia 3 kwietnia 2012 r., jakoby dopiero po otrzymaniu w sprawie wyroku z uzasadnieniem miał on podstawy do zainteresowania się treścią protokołu rozprawy. Protokół taki, będąc dokumentem urzędowym, stanowi element akt sądowych, jest jednak niezależny od uzasadnienia wyroku, które sporządzane jest później aniżeli sam protokół. Jedynie na marginesie dodać można, iż z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek o wydanie kserokopii protokołu rozprawy w dniu 15 lutego 2012 r. i w tym samym dniu kserokopia ta została mu wydana. Okoliczność ta zdaniem Sądu uzasadnia twierdzenie, że skarżący, wbrew temu co stwierdził następnie we wniosku o przywrócenie terminu, zainteresował się treścią protokołu przed otrzymaniem odpisu wyroku z uzasadnieniem. Wyrok z uzasadnieniem otrzymał on bowiem drogą pocztową dzień później, tj. w dniu 16 lutego 2012 r. Stwierdzić również trzeba, że bez znaczenia dla zasadności wniosku o przywrócenie terminu są argumenty skarżącego, zgodnie z którymi po ogłoszeniu wyroku podjął on próbę zapoznania się z aktami sprawy, co okazało się niemożliwe. Skarżący stwierdził bowiem, że w dniu 24 stycznia 2012 r. w rozmowie z pracownikiem Sądu dowiedział się, że akta są niedostępne a sporządzający uzasadnienie wyroku sędzia sprawozdawca znajduje się na zwolnieniu lekarskim, nadto zaś w sprawie uzyskania kopii zapisu z monitoringu należy złożyć pisemny wniosek. Należy zaakcentować, że termin do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy upłynął bezskutecznie z dniem 20 stycznia 2012 r., a zatem nieudana próba zapoznania się skarżącego z aktami sprawy, która miała miejsce w dniu 24 stycznia 2012 r. i o której wspomina we wniosku o przywrócenie terminu, nastąpiła już po upływie terminu przewidzianego do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu. Okoliczność powyższa nie mogła więc w oczywisty sposób wpłynąć na uchybienie przez skarżącego terminowi. Reasumując, zdaniem Sądu skarżący nie dochował w rozpatrywanej sprawie należytej staranności, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej. Nie uprawdopodobnił on, że niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Tym samym nie uprawdopodobnił on braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.