I SA/Gl 455/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A w likwidacji w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółdzielnia wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że od 1 listopada 2013 r. znajduje się w likwidacji, co pogorszyło jej sytuację, uniemożliwiając jej zapłatę części należnego podatku oraz zmuszając ją do redukcji zatrudnienia do jednej osoby współpracującej z likwidatorem. Okoliczności te uwzględniono, zwalniając ją od kosztów w postępowaniu przed sądem powszechnym. Spółdzielnia zaznaczyła, że nie wszyscy najemcy jej nieruchomości płacą swoje należności w terminie. Strona, z własnej inicjatywy i na wezwanie referendarza sądowego, przedstawiła, w większości w odpisach, następującą dokumentację: zeznanie w podatku dochodowym od osób prawnych za ubiegły rok (wykazano w nim przychód w kwocie 211.518,47 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 263,237,37 zł i stratę w kwocie w kwocie 51.718,90 zł), zestawienie przychodów z tytułu najmu za marzec i kwiecień bieżącego roku (w obu miesiącach uzyskano od najemców sumy po 9.016 zł), postanowienie z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt II C 291/14 zwalniające skarżącą od kosztów sądowych w całości, sprawozdanie finansowe za ubiegły rok (uwagę zwracają w szczególności takie podane w nim wartości jak: wysokość zobowiązań i rezerw na zobowiązania – 63.610,59 zł w porównaniu z kwotą 37.864,27 zł na początku roku, wysokość środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych – 1.073,35 zł w porównaniu z kwotą 7.929,77 zł na początku roku, koszty działalności operacyjnej – 269.620,84 zł w porównaniu z kwotą 57.451,30 zł na początku roku, obejmujące m.in. usługi obce – 87.687,49 zł, wynagrodzenia 74,760 zł, oraz strata netto w wysokości – 59.232,35 zł w porównaniu z kwotą 11.215,74 zł na początku roku), raporty kasowe za okres od lutego do kwietnia bieżącego roku (w tym ostatnim miesiącu odnotowano przychód w kwocie 10.373,02 zł i rozchód w kwocie 12.649,32 zł, stan kasy na początku miesiąca wynosił 2.906,23 zł, a na końcu – 629,93 zł) oraz wyciąg z rachunki bankowego za te miesiące (w kwietniu odnotowano obroty "ma" w wysokości 14,227,15 zł i obroty "winien" w kwocie 14.266,79 zł, saldo początkowe wynosiło 156,41 zł, a końcowe 116,77 zł) wraz z zaświadczeniem banku, zgodnie z którym rachunek ten jest zajęty w związku z należnością główną w wysokości 16.354 zł, lecz od trzech miesięcy nie przekazano żadnych środków z tego tytułu, gdyż organ egzekucyjny udzielił zgody na dokonywanie wypłat z rachunku na bieżące zobowiązania, w tym bieżące koszty likwidacji wedle potrzeb. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, z czego strona bez wezwania za pośrednictwem rachunku bankowego uiściła 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., czyli że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Powinna ona zatem udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W ocenie rozpoznającego wniosek zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że powyższa przesłanka została spełniona. Wprawdzie Spółdzielnia w deklaracji podatkowej i sprawozdaniu finansowym wykazała stratę i ciążące na niej zobowiązania w znacznej i wciąż wzrastającej wysokości, ale jednocześnie w dokumentach tych odnotowano spore przychody i koszty ich uzyskania, a także powiększające się koszty działalności operacyjnej, obejmujące też wydatki bieżące na wynagrodzenia czy zakup usług. Wszystkie te wartości wielokrotnie, wprost niewspółmiernie przewyższają wysokość wpisu od skargi, czyli najwyższej opłaty sądowej w całym postępowaniu. Spostrzeżenie to znajduje potwierdzenie także w treści wyciągu z rachunków bankowych oraz raportów kasowych, odzwierciedlających bardziej aktualne wpływy i wydatki bezgotówkowe i gotówkowe. Wynika z nich, że strona skarżąca obraca środkami wielokrotnie wyższymi niż wpis od skargi. Wpis ten nieznacznie przekracza przecież zaledwie 3,5 % miesięcznych płatności dokonanych za pośrednictwem rachunku bankowego w ramach kwoty zwolnionej spod zajęcia egzekucyjnego z przeznaczeniem na bieżące wydatki. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że saldo tego rachunku zawsze jest dodatnie. Do podobnych wniosków prowadzi analiza raportu kasowego, w myśl którego ostatni odnotowany stan kasy również jest wyższy niż wpis od skargi. W konsekwencji uznać trzeba, iż strona skarżąca nie wykazała, że dysponuje środkami wyłącznie na opłacenie wpisu od skargi w uiszczonej już wysokości, najmniejszej znanej procedurze sądowoadministracyjnej, oraz że nie może pokryć pozostałej części kosztów sądowych. Bez wpływu na tę konkluzję pozostaje przywołana przez stronę okoliczność, że w postępowaniu przed sądem powszechnym została ona od takich kosztów zwolniona w całości. Orzeczenie to nie wiąże w niniejszej sprawie i nie wyłącza obowiązku samodzielnej oceny przesłanek przyznania prawa pomocy przewidzianych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem materiału dowodowego zebranego w tym postępowaniu, a ta ocena musi być w świetle tego materiału negatywna. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.