I SA/Gl 463/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonych kwot zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. i 2016 r. oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, w skardze z dnia 19 marca 2018 r. i w precyzującym wyrażone w niej żądanie urzędowym formularzu (nadesłanym na wezwanie) wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od skargi. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką pełnoletnich dzieci, w tym córką A.. Pośród dochodów gospodarstwa domowego uwzględnił natomiast – oprócz swojego wynagrodzenia za pracę w wysokości 1530 zł – także wpływy uzyskiwane przez A. S. tytułem umowy zlecenia w wysokości 900 zł. Zwrócił uwagę na ciążące na nim zobowiązania kredytowe (łącznie 4710 zł) oraz alimentacyjne (1700 zł). Według wniosku skarżący nie posiada majątku, poza domem stanowiącym przedmiot wspólnoty majątkowej. Pismem doręczonym dnia 13 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie m.in.: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczeń pracodawcy skarżącego i zleceniodawcy jego żony o wysokości wynagrodzeń wypłaconych w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujących też formę zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) oraz jaka część wynagrodzenia jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub odpisów decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2017, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie likwidacji rachunków bankowych wymienionych w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole kontroli podatkowej m.in. rachunku w banku A o numerze: [...] – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub odpis umowy o zamknięciu rachunku, a nadto dokumentów dotyczących pełnoletnich dzieci skarżącego, w szczególności jeżeli osoby te nadal się uczą, zaświadczeń wystawionych przez szkołę lub uczelnię, jeśli natomiast są bezrobotne – zaświadczenia właściwego urzędu pracy. Pełnomocnik przedstawił kserokopie i wydruki, tylko w części poświadczone przez niego za zgodność z oryginałem w przewidziany prawem sposób: podatkowej księgi przychodów i rozchodów skarżącego za pierwsze półrocze bieżącego roku (w każdym miesiącu wykazano przychód niższy od kosztów, w czerwcu w kwocie 656,96 zł przy kosztach w kwocie 9526,48 zł, z których jednak większość związana była z przekazaniem środka trwałego na potrzeby własne, wyliczonym na 7600 zł), i deklaracji dla podatku od towarów i usług za ten okres (najniższą podstawę opodatkowania, 576 zł, wykazano w maju, najwyższą, 13.157 zł, w czerwcu), ewidencji środków trwałych, zaświadczenia Spółki będącej pracodawcą skarżącego, że jest on zatrudniony na stanowisku menagera z wynagrodzeniem w kwocie 1483 zł netto, wypłacanym gotówką, zeznania podatkowego skarżącego za ubiegły rok (z tytułu działalności gospodarczej wykazał on przychód w kwocie 143.912,87 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 153.531,46 zł oraz stratę w kwocie 9618,59 zł), faktur dokumentujących koszty utrzymania domu, zaświadczenia, że syn skarżącego nadal się uczy, wyroku z dnia [...] r. orzekającego rozwód małżeństwa skarżącego z A. S., ustalającego miejsce zamieszkania wspomnianego syna (wówczas małoletniego) przy ojcu i zasądzającego od skarżącego alimenty na rzecz byłej żony w kwocie 1700 zł miesięcznie, potwierdzeń przelewu tych alimentów, przekazu pocztowego oraz pokwitowania ich zapłaty z dnia 16 sierpnia 2018 r., obejmującego również kwotę 700 zł uiszczoną tytułem umowy najmu, a także dokumenty dotyczące kredytów i pożyczek, nierzadko wykazujące zaległości w spłacaniu rat. Przedłożono nadto wyciągi z kilku rachunków bankowych, odnotowujące m.in. liczne własne przelewy dokonywane pomiędzy nimi. Część z tych rachunków prowadzona jest w B. Nadesłano wyciągi z rachunku nr [...] za okresy od 15 kwietnia do 14 maja 2018 r. (dwukrotnie) oraz 15 maja do 14 czerwca i od 15 lipca do 14 sierpnia 2018 r. (pominięto więc wyciąg za okres od dnia 15 czerwca do 14 lipca 2018 r.). Wykazano na nim m.in. przelewy na rachunek syna skarżącego, z którego wyciągu nie nadesłano: kwot po 50 zł – 17 kwietnia i 6 czerwca i kwoty 350 zł – 14 czerwca (w sumie zatem 450 zł). oraz wpłaty gotówkowe w wysokości 3000 zł – 20 kwietnia, 1200 zł – 23 maja, 1300 zł – 6 czerwca, 2000 zł – 14 czerwca i 700 zł – 16 lipca 700 zł. Z kolei na wyciągu z innego rachunku w przywołanym banku (nr [....]) uwagę zwracają przelewy od Spółki będącej pracodawcą skarżącego w kwotach: 2292,77 zł – 7 maja, 708,32 zł – 7 czerwca, 714,17 zł – 26 czerwca. Dostarczono również wyciąg z rachunku bankowego skarżącego w banku A, którego numer nie pokrywał się jednak z numerem wskazanym w wezwaniu. Na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy wypada przyjąć, że od skargi należny jest wpis stały, wynoszący 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle jej art. 245 § 3 obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem pełnomocnik skarżącego wykonał tego rodzaju wezwanie w sposób, który nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji. Wątpliwości te odnoszą się już do takiej kwestii, jak skład osobowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy. W urzędowym formularzu oświadczył on, że pozostaje w takim gospodarstwie domowym z córką A. S., lecz pośród dochodów wymienił wpływy uzyskiwane tytułem umowy zlecenia przez A. S.. Do wezwania o udokumentowanie tego dochodu ustosunkowano się natomiast poprzez przedłożenie kopii wyroku orzekającego jego rozwód z A. S.. Wyrok ten wydano na długo przed sporządzeniem wniosku ([...] r.), w którym wszelako poinformowano, iż dom wnioskującego stanowi przedmiot wspólności majątkowej (ustającej wraz z rozwiązaniem małżeństwa). W konsekwencji nie można wykluczyć ani, że gospodarstwo domowe skarżącego liczy oprócz niego trzy osoby pełnoletnie, ani że pomylił on imiona córki i byłej żony, choć wydaje się to mało prawdopodobne. W każdym razie z pewnością nie wykonał wezwania w części odnoszącej się do wspomnianej córki. Nie przesłał mianowicie – jak w przypadku syna – ani zaświadczenia wystawionego przez szkołę i uczelnię, ani wyszczególnionego w wezwaniu zaświadczenia w sprawie bezrobocia, ani żadnych innych dokumentów mających przecież wedle wezwania obrazować położenie wszystkich osób w gospodarstwie domowym, szczególnie ich dochody. Dochody te również przedstawione są nierzetelnie. We wniosku skarżący uwzględnił tylko wynagrodzenie i przemilczał, że prowadzi działalność gospodarczą. Dalej według zaświadczenia pracodawcy wynagrodzenie wypłacane jest w kwocie 1483 zł netto, sporo niższej od deklarowanych wydatków i zobowiązań, gotówką, podczas gdy w świetle jednego z wyciągów z rachunku bankowego na rachunek ten wpłacono gotówką kwoty znacznie wyższe (od 20 kwietnia do 14 czerwca 2018 r. było to łącznie 7500 zł). Co więcej, skarżący otrzymał dodatkowo od pracodawcy pewne kwoty przelewem, np. 7 maja 2018 r. 2292,77 zł. Pracodawcą tym jest zresztą spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której skarżący na podstawie znajdującej się w aktach administracyjnych umowy z dnia [...] r. zbył swoje przedsiębiorstwo (adres spółki jest adresem, jaki dotąd widnieje na wyciągach z rachunków bankowych skarżącego i był podany jako miejsce wykonywania działalności gospodarczej w przywołanym wyżej protokole z przeprowadzonej wobec niego kontroli podatkowej). Jeżeli zatem zważyć, że skarżący jest zatrudniony w tej spółce na stanowisku menagera za wynagrodzeniem, które ze względu na swoją wysokość nie podlega egzekucji, to uzasadnia to co najmniej stwierdzenie, iż nie wykorzystuje on wszystkich swoich możliwości zarobkowych, czego nie można tracić z pola widzenia podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie można również nie wziąć pod uwagę mankamentów materiału dowodowego nadesłanego na wezwanie o wyciągi z wszelkich rachunków bankowych wnioskodawcy i osób pozostających w jego gospodarstwie domowym. Oczywistym jest, że wezwanie to obejmowało też rachunek należący do jego syna, na który przelał on, już przecież po złożeniu wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi, kwoty, skądinąd stanowiące łącznie niemal równowartość tego wpisu. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że w przypadku jednego rachunku bankowego pominięto wyciąg za okres od dnia 15 czerwca do 14 lipca 2018 r., i to w sytuacji, gdy w deklaracji dla podatku od towarów i usług za czerwiec 2018 r. wykazano podstawę opodatkowania, która wielokrotnie przekracza wpis od skargi (13.157 zł). Wreszcie w wezwaniu podano wprost numery trzech rachunków bankowych wymienionych w protokole kontroli podatkowej, w tym rachunku w banku A, zastrzegając, że jeśli którykolwiek z tych rachunków został zlikwidowany, należy to udokumentować. Tymczasem na żadnym z dostarczonych wyciągów czy dokumentów pochodzących z tego banku rachunek o dokładnie takim numerze nie występował, czego pełnomocnik nie próbował nawet wyjaśnić. Nie wyczerpuje to listy wątpliwości, jakie można powziąć. Nadesłano w szczególności pokwitowanie wystawione wnioskodawcy przez jego byłą żonę, w którym oprócz alimentów mowa także o należności z tytułu najmu w wysokości 700 zł. Wniosek wszak nie zawiera informacji o tego rodzaju wydatku, chociaż jest on wyższy od wpisu od skargi, z którego zwolnienia skarżący się domaga. Podsumowując, mimo wykazanych problemów majątkowych, zwłaszcza tych związanych z zadłużeniem, sytuację wnioskodawcy przedstawiono niejasno w stopniu uniemożliwiającym twierdzącą odpowiedź na pytanie o to, czy uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 500 zł spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.