I SA/Gl 468/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Winiarski, asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 455 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. R.M. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], wnosząc o jej uchylenie i rozpoznanie jego wniosku z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...], wysłanego przez skarżącego w dniu [...] bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Skarżący zarzucił, że decyzja o umorzeniu postępowania w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności, została podjęta w oparciu o błędną ocenę stanu faktycznego, a mianowicie na skutek bezpodstawnego przyjęcia, że R. M. anulował swój wniosek. Tymczasem skarżący podkreślił, że jego pismo z dnia [...] dotyczyło cofnięcia tylko wniosku o stwierdzenie nieważności, złożonego w dniu [...] w organie I instancji tj. w Urzędzie Miejskim w G., zaś samo anulowanie tego pisma było spowodowane zorientowaniem się przez R. M., że pismo ma błędy merytoryczne i zostało skierowane do niewłaściwego organu. Zdaniem skarżącego, nie było jego zamiarem zrezygnowanie z wszczęcia postępowania o unieważnienie decyzji, o czym świadczy fakt, że poprawioną wersję wniosku o stwierdzenie nieważności wniósł w tym samym dniu tj. [...] bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego listem poleconym. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i przedstawiło przebieg postępowania oraz powody wydania zaskarżonej decyzji. W szczególności wskazało, że Prezydent Miasta G. decyzja z dnia [...] nr [...] zmienił swą decyzję nr [...] z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości przy ul. M. za rok 2001. Podatnik – R.M. – w swoim wniosku z dnia [...] o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji zarzucił, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa – przepisu art. 254 Ordynacji podatkowej, ponieważ w jego sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w tym przepisie. Uzasadniając powody wydania decyzji o umorzeniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że postępowanie to było prowadzone na wniosek podatnika, przy czym w dniu [...] wpłynęło do organu podatkowego I instancji pismo podatnika, zawierające jego oświadczenie o anulowaniu wniosku o stwierdzenie nieważności. Z uwagi na to, że treść tego ostatniego pisma nie była wyraźnie sprecyzowana, pismem z dnia [...] organ I instancji wezwał R. M. do jego uściślenia. W odpowiedzi na to wezwanie organ ten uzyskał jednoznaczną odpowiedź z dnia [...], z której wynikało, że podatnik anulował swoje wnioski o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] o numerach: [...] i [...]. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] postanowienie o wszczęciu na żądanie strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...]. Następnie – wobec stwierdzenia, że wniosek strony został cofnięty – wydało `w dniu [...] decyzję o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek strony. Odnosząc się do zarzutów skargi Samorządowego Kolegium Odwoławcze wskazało, że oba wnioski o stwierdzenie nieważności (złożony w Urzędzie Miejskim w G. i wysłany listem poleconym do SKO) nosiły te samą datę i miały taką samą treść oraz oba były zaadresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Z tego względu Kolegium uznało, że brak jest postaw do przyjęcia, że były to dwa różne wnioski. Skoro zaś w swym piśmie anulującym wniosek skarżący nie zaznaczył, że ma na myśli wniosek złożony w Urzędzie Miejskim w G., to Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało się za związane wolą strony, wyrażoną w piśmie z dnia [...] (data złożenia pisma w Urzędzie Miejskim w G.) o anulowaniu wniosku o stwierdzenie nieważności i uzupełniającym je piśmie z dnia [...]. Kolegium podkreślono ponadto, że podatnik powinien wiedzieć, że jego wniosek, jakkolwiek złożony w organie I instancji, ale zaadresowany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zostanie do tego organu przekazany według właściwości. W końcowej części odpowiedzi na skargę Kolegium zawarło informację, że nie znalazło podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...]. Zdaniem Kolegium "zarzut skarżącego, że powołana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy uznać za zbyt daleko idący, gdyż celem instytucji stwierdzenia nieważności jest wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji dotkniętych poważnymi wadami mającymi charakter materialnoprawne, a w rozpatrywanej sprawie taka okoliczność nie ma miejsca". Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała jego skargę, powołała się na treść art. 167 Ordynacji podatkowej i podkreśliła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało prawa umorzyć postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, prawidłowo skierowanego do tego organu. Wniosła także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest w pełni uzasadniona, albowiem wydanie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nastąpiło z naruszeniem szeregu przepisów postępowania, a ich naruszenie miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy. W szczególności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało bezpodstawnie, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...]., wniesiony do Kolegium w dniu [...] przez R.M., został przez wnioskodawcę wycofany. Pogląd organu w tym przedmiocie był błędny, gdyż całkowicie pomijał fakt, że powyższy wniosek o stwierdzenie nieważności spowodował wszczęcie postępowania w tym przedmiocie przez Samorządowym Kolegium Odwoławczym z dniem [...], gdyż taką datę wpływu wniosku do Kolegium odnotowano na powyższym piśmie procesowym. Stosownie do przepis art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu. Postępowanie toczyło się zatem od dnia [...]. Wszczęcie tego postępowania nie wymagało przy tym wydania postanowienia, co w sposób zbędny i nie znajdujący podstawy prawnej w obowiązujących przepisach, uczyniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tym stanie rzeczy, dla dalszego postępowania w zakresie rozpoznania wniosku nie mogły mieć znaczenia zdarzenia związane z wcześniejszym złożeniem przez R. M. analogicznego wniosku w organie podatkowym I instancji, a tym wynik korespondencji prowadzonej z zanim przez Urząd Miejski w G.. W tym miejscu należy także wskazać, że organ ten, jako oczywiście niewłaściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności, miał tylko jeden obowiązek, a mianowicie – niezwłocznie przekazać pismo strony organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie, co wynika z art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej. Tymczasem całość dokumentacji została przekazana przez Prezydenta Miasta G. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego dopiero przy piśmie z dnia [...] i to na żądanie tego organu. Niezależnie od powyższych spostrzeżeń należy wskazać, że analiza dokumentów przedstawionych przez organ I instancji w porównaniu z wnioskiem złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego prowadzi do odmiennych, niż to przyjęło Kolegium, wniosków. W szczególności trudno pogodzić z kryteriami logicznego działania tę okoliczność, że w tym samym dniu strona składa wniosek o stwierdzenie nieważności w Samorządowym Kolegium Odwoławczym i równocześnie go anuluje, ale tylko w organie I instancji. Nie budzi bowiem wątpliwości, że zarówno złożenie pisma anulującego wniosek złożony w dniu [...] jak i przesłanie wniosków o stwierdzenie nieważności do SKO nastąpiło w dniu [...]. Wyjaśnienie złożone w tym przedmiocie przez R.M. w skardze jest, w świetle tych faktów, całkowicie jasne i przekonujące. Jeśli nawet podzielić pogląd organu, że istniały wątpliwości co do rzeczywistego zamiaru strony, to trzeba wyraźnie podkreślić iż, po pierwsze – na organie spoczywał obowiązek wezwania strony do jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii, a po drugie – że organem tym było wyłącznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, albowiem to przed nim toczyło się postępowanie wszczęte wniosek podatnika o stwierdzenie nieważności. Tego obowiązku organ orzekający nie spełnił, naruszając tym samym przepis art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jak również art. 122 i 121 § 1 tej ustawy. Sąd stwierdził ponadto, że w zaskarżone decyzji nie powołano podstawy prawnej umorzenia postępowania. Wreszcie, jako naruszenie prawa, w tym art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd ocenił zawarcie, w odpowiedzi na skargę, stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] z urzędu oraz ocenę merytorycznej zasadności wniosku strony w tym przedmiocie. Wypowiedzi te wykraczają poza przedmiot skargi, jakim jest decyzja o umorzeniu postępowania, i niejako zawierają rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty jeszcze na etapie poprzedzającym rozpoznanie wniosku strony z merytorycznego punku wiedzenia. Na marginesie jedynie warto wskazać, że pogląd Kolegium, co do kwestii iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej może polegać wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego, nie wynika z przepisów prawa. Mając na względzie przedstawione wyżej ustalenia Sąd uznał, że nie było podstaw do umorzenia postępowania wszczętego na wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...], a zatem postępowanie to powinno zostać przeprowadzone i zakończone decyzją merytoryczną. W tym celu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, a na mocy art. 200 tej ustawy zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi, opłata skarbowa za pełnomocnictwo i koszty zastępstwa procesowego.