I SA/Gl 472/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem z dnia 17 maja 2012 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gliwicach (k. 23) wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Na tej samej karcie z akt sądowych zawarte były dodatkowe zarządzenia skierowane do sekretariatu Wydziału I, z którego wynika, że odpis ww. zarządzenia należy doręczyć stronie skarżącej do rąk pełnomocnika i pouczyć o trybie i terminie zaskarżenia zarządzenia. Jednocześnie zarządzeniem z tego samego dnia (k. 22), ww. Zastępca wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa. Wykonanie ww. zarządzeń w dniu 18 maja 2012 r. zostało potwierdzone przez pracownika Wydziału I WSA w Gliwicach. W tych ramach przygotowano do ekspedycji trzy dokumenty, w tym: pismo zatytułowane "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" zawierające informacje o sposobie uiszczenia wpisu, tj. elementy składowe dowodu uiszczenia wpisu, nr rachunku bankowego Sądu, pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, pouczenie o przysługującym prawie pomocy oraz pouczenie o obowiązku informowania Sądu o zmianie miejsca zamieszkania lub siedziby; odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz "wezwanie" do przedłożenia dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa. Dokumenty te zostały przesłane na adres pełnomocnika przesyłką poleconą z dnia 18 maja 2012 r. nr [...]. Zawartość tej przesyłki została potwierdzona adnotacją pracownika Sądu zawartą na zwrotnym pokwitowaniu odbioru (k. 26). Wówczas to, w pozycji oznaczonej jako "rodzaj przesyłki", odnotowano "wez. do wyk. opł. skarb. od peł. + zarządz. o wpis z pouczeniem". Tak opisana przesyłka została doręczona pełnomocnikowi skarżącemu w dniu 25 maja 2012 r., co znajduje potwierdzenie na zwrotnym pokwitowaniu odbioru. W dniu 31 maja 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynęło do Sądu pismo przewodnie pełnomocnika skarżącego, przy którym nadesłano dowody uiszczenia w formie przelewu bankowego opłat skarbowych z tytułu dokumentów pełnomocnictwa dla H. K. i K. G.. Opłaty uiszczono w dniu 30 maja 2012 r. w dobro rachunku bankowego Urzędu Miasta R.. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. Z. na wskazaną w komparycji decyzję organu odwoławczego. W motywach tego rozstrzygnięcia przyjęto, że skarżący, pomimo skutecznego doręczenia wezwania, nie uiścił należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Odpis orzeczenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego – doradcy podatkowemu H. K. w dniu 4 lipca 2012 r. Pismem procesowym z dnia 10 lipca 2012 r. (k. 41), nadanym w tym samym dniu w urzędzie pocztowym, pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że "nie przesłano do odwołującego się A. Z. ani do jego pełnomocnika H. K. wezwania do uiszczenia wpisu w sprawie sygn. akt I SA/Gl 472/12. W liście poleconym [...] były 2 pisma: i (...), dlatego pismo zatytułowane zostało potraktowane jako pismo przewodnie do ". Pełnomocnik podniosła dalej, że do tego wezwania zostały wysłane potwierdzenia poniesienia opłat skarbowych. Oświadczyła dalej, że gdyby w ww. przesyłce poleconej znajdowała się zarządzenie do uiszczenie wpisu, to w tym samym czasie, co opłaty skarbowe, zostałby opłacony wpis. Zaakcentowała dalej, że z treści postanowienia z dnia 25 czerwca 2012 r. wynika, że wpis w tej sprawie stanowi kwotę [...] zł, która to opłata została uiszczona przelewem w dniu 5 lipca 2012 r. Końcowo, pełnomocnik zwróciła się o przesłanie odpisu zarządzenia, które miało być przesłane przy piśmie z dnia 18 maja 2012 r. Do przybliżonego wyżej pisma pełnomocnika z dnia 10 lipca 2012 r. dołączono potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej na rzecz Urzędu Miasta G. oraz kopie pism sądowych, w tym: zatytułowanego "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" i "wezwanie" do przedłożenia dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa. Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do jednoznacznego sprecyzowania w terminie 7 dni, czy pismo z dnia 10 lipca 2012 r., z uwagi na okoliczność uiszczenia opłaty sądowej tytułem "wpis w sprawie I SA/Gl 472/12" w kwocie [...] zł, stanowi w istocie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Do wezwania Sądu doręczono nadto kopię zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gliwicach z dnia 17 maja 2012 r. w celach informacyjnych. Przesyłkę sądową doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 lipca 2012 r. Pismem procesowym z dnia 3 sierpnia 2012 r., zatytułowanym "wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi", pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że uprzednie pismo z dnia 10 lipca 2012 r., wyjaśniające przyczynę opóźnienia w opłacie wpisu sądowego, należy potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2012 r. powielono w pierwszej kolejności okoliczności przybliżone wcześniej w piśmie z dnia 10 lipca 2012 r., a następnie pełnomocnik skarżącego zaakcentowała, że w jej ocenie, niedochowanie terminu stanowiło skutek okoliczności, niezawinionych przez skarżącego. Pisma doręczone pełnomocnikowi w dniu 25 maja 2012 r. uzasadniały przypuszczenie, że jest to kompletna przesyłka pocztowa. "Co prawda załącznik zatytułowany nie był zarządzeniem, ale z treści pisma przewodniego wynikało, że listem tym ma być doręczone jedno pismo wzywające do dokonania opłat związanych z toczącym się postępowaniem sądowym w sprawie. Dyspozycje tego zostały wykonane i potwierdzenie wykonanych przelewów zostały dostarczone do Sądu listem poleconym z 31,05,2012. Dotychczasowe doświadczenie skarżącego i jego pełnomocnika w kontaktach z Sądami wskazywało, że Sądy dochowują należytej staranności w dostarczaniu pism do stron w ustawowych terminach i ich kompletności." Tym samym wniosek pełnomocnika skarżącego jest – jej zdaniem – zasadny. Zaakcentowała nadto, że wniosek został złożony w terminie, tj. w ciągu siedmiu dni od otrzymania informacji o uchybieniu, a wraz z wnioskiem skarżący dokonał czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że warunkiem niezbędnym dla merytorycznego rozpoznania wniosku jest ustalenie, iż miało miejsce uchybienie terminowi do dokonania czynności. Należy zatem stwierdzić, że wpis sądowy od skargi miał zostać w tej sprawie uiszczony do dnia 2 czerwca 2012 r. Ostatecznie został on jednak uiszczony w dniu 5 lipca 2012 r., a więc po terminie. W sytuacji zatem, gdy stwierdzono, że uchybiono w tej sprawie terminowi, dopuszczalnym jest orzekanie w przedmiocie wniosku o jego przywrócenie. Stosownie wiec do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów, uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: strona wystąpiła z wnioskiem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonała jednocześnie czynności, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii terminowości złożenia rozpatrywanego wniosku Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Przyjęto bowiem, że przyczyna uchybienia ustała w dacie, w której powzięto informację o uchybieniu terminu, tj. w dniu doręczenia odpisu postanowienia Sądu z dnia 25 czerwca 2012 r. Przystępując do merytorycznej oceny wniosku wypada podkreślić, że w toku tego rodzaju postępowania należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu – w tym przypadku - uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Analiza wniosku i zaistniała sekwencja zdarzeń pozwoliła stwierdzić, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła spełnienia powyższej przesłanki przywrócenia terminu. Sąd uznał, że uchybienie terminu nie jest następstwem okoliczności od strony skarżącej niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika strony skarżącej, która w całości zmierza do przerzucenia winy za uchybienie terminu na Sąd i jego pracowników, należy w punkcie wyjścia odnotować, że zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism przez pocztę w postępowaniu sądowym stosuje się tryb doręczeń, jak w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej również jako K.p.c.), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277, dalej w skrócie: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r.). Trzeba podkreślić, że dla prawidłowego doręczenia pisma przez pocztę istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 4, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Przesyłka taka może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany, jak w niniejszej sprawie, na formularzu potwierdzenia/pokwitowania odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2000 r., I CZ 87/00, LEX nr 548760, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. II CKN 483/2000 nie publ., postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Zatem dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc przybliżone wyżej przepisy oraz stanowisko judykatury należy zauważyć, że wymogi przedstawione wyżej zostały zachowane przy doręczaniu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 25 maja 2012 r., przesyłki zawierającej: "wezwanie" do przedłożenia dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa, odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" i pismo zatytułowane "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu". Wynika to ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, (k. 26), gdzie zaznaczono, iż w przesyłce znajdują się: [1] "wez. do wyk. opł. skarb. od peł. + [2] zarządz. o wpis [3] z pouczeniem". Z kolei wypełnione prawidłowo pokwitowanie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism, korzystającym z domniemania prawidłowości (por. postanowienie SN z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt V CZ 123/10, LEX nr 785895) i zgodności z prawdą (postanowienie SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998). Adresat przesyłki, który stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09, LEX 576563). Trzeba zaznaczyć, że to w interesie odbierającego przesyłkę, tym bardziej, że jest to profesjonalny pełnomocnik, który jak sam akcentuje ma częsty kontakt z przesyłkami sądowymi, było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia stronie przesyłki w dniu 25 maja 2012 r. Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną. Należy dodać, że do obalenia wskazanego wyżej domniemania prawidłowości doręczenia nie było natomiast wystarczające samo oświadczenie złożone we wniosku, że wewnątrz koperty brak było odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Nie zostało ono również podważone, poprzez dołączenie do wniosku pozostałych pism sądowych, wszak bez koperty, w której zostały doręczone. Stanowi to, jedynie potwierdzenie, że te dwa pisma dotarły do pełnomocnika. Na kopercie zaś zawarta była adnotacja pracownika Sądu, która – jak wyżej akcentowano – świadczy o kompletności przesyłki sądowej. Oczywiście pewne wątpliwości może budzić fakt, że pełnomocnik skarżącego nadesłała potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictw (skądinąd uiszczonej na rzecz niewłaściwej instytucji), a nie uiściła wpisu sądowego do skargi. Jednakże z powyżej wskazanych względów, jak również mając na uwadze dalsza część argumentacji, Sąd nie uznał tej okoliczności za wystarczającą do podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki. Zdaniem Sądu, przywrócenia terminu nie może tutaj uzasadnić twierdzenie pełnomocnika skarżącego, iż "pismo zatytułowane do uiszczenia opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa." Nie sposób uznać za wiarygodne przytoczone wyżej twierdzenie doradcy podatkowego. Musiałoby ono oznaczać, że doradca ów nie różnicuje opłaty skarbowej od wpisu sądowego od skargi. Tym bardziej, że w "wezwaniu" z dnia 18 maja 2012 r. do złożenia dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa wskazano na treść art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r., Nr 225, poz. 1635 ze zm.), w którym to akcie prawnym zawarte są regulacje, co do sposobu zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej (patrz rozdz. 3). Z kolei w piśmie z tej samej daty, zatytułowanym "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu", wskazano precyzyjnie zasady obrazujące uiszczenie wpisu sądowego od skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Działanie pełnomocnika skarżącego, przyjmując jego wersję wydarzeń, sprowadziło się do uiszczenia opłaty skarbowej na rzecz Urzędu Miasta R., pomimo - jak twierdzi – potraktowania pouczenia o sposobie uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jako pisma przewodniego do wezwania o udokumentowanie poniesienia opłaty skarbowej. Godzi się końcowo zaznaczyć, że przy ocenie zawinienia w uchybieniu terminu przyjąć trzeba obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zdaniem Sądu działanie pełnomocnika, opisane w poprzedzającym akapicie, może świadczyć o braku staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Taki stan rzeczy nie może więc uzasadnić przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sadowego do skargi. Reasumując strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego do skargi, co znalazło w konsekwencji wyraz w części dyspozytywnej postanowienia. Sąd działał tutaj na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.