I SA/Gl 476/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, reprezentowany w postępowaniu przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 zł, z której dokonywane są potrącenia w kwocie 382,66 zł. Zaznaczył, iż sumę tę przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania, pośród których wymienił: "czynsz – 459,90, gaz –119,32, PZU – 105, prąd – 57,98" . Według wniosku skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada żadnego majątku. Pismem doręczonym dnia 17 lipca 2015 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni: kopii wyroku orzekającego rozwód małżeństwa skarżącego, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji emerytury małżonki skarżącego oraz kopii potwierdzenia wypłaty tego świadczenia za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego o jego wysokości w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (zastrzeżono, że wezwanie nie dotyczy emerytury skarżącego), wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a także rachunków, które w świetle akt administracyjnych były wykorzystywane przez skarżącego (podano ich numery), obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również dokumentów dotyczących lokat (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku oraz że wezwanie nie dotyczy rachunku, z którego wyciąg nadesłano w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 263/15), kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość ewentualnych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącego, których nie udokumentowano w postępowaniu we wspomnianej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 263/15, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. W przywołanej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 263/15 skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r., uznając, że nie wykonał on w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie wystosowane w niniejszej sprawie nie zostało dotąd wykonane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna zachować strona, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać w szczególności od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Tymczasem pełnomocnik skarżącego w ogóle nie ustosunkował się do wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Stosownie zaś do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie zachodzi szczególna konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego. Po pierwsze, wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Po drugie, sytuacja skarżącego budzi wątpliwości, które domagają się wyjaśnienia, dostrzeżone już w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 263/15; wezwanie wystosowane w rozpatrywanej sprawie uwzględniało zresztą dokumenty nadesłane w tym innym postępowaniu i miało na celu uzupełnienie znanych już materiałów, uwzględnionych z urzędu. W tamtej sprawie złożył on bowiem wyjaśnienia i dokumenty, które pozostają w sprzeczności z oświadczeniami zawartymi we wniosku rozpoznawanym obecnie. Przyznał mianowicie, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą dzieli koszty utrzymania lokalu po połowie. Uchylił się zarazem od przedłożenia wyciągów z wszystkich rachunków bankowych. W konsekwencji nie można przejść do porządku nad tym, że nie nadesłano takich wyciągów także i w tym postępowaniu, pomijając jednocześnie pozostałe dokumenty istotne dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, dające pełny obraz dochodów i wydatków gospodarstwa domowego oraz jego możliwości płatniczych. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.