I SA/Gl 48/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a ustanowić skarżącemu adwokata. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jest obłożnie chorym inwalidą, osobą bezrobotną, nie osiągającą dochodów i korzystającą ze wsparcia matki pozostającej pod jego opieką. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Do wniosku załączono kserokopie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 stycznia bieżącego roku (według niego skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, mogącą pracować jedynie w warunkach pracy chronionej oraz wymagającą zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji), zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zgodnie z którym działalność skarżącego jest zawieszona od dnia 23 sierpnia 2011 r. do dnia 31 marca 2012 r., zaświadczenia o wpisie skarżącego do rejestru dłużników niewypłacalnych, a także dokumentacji medycznej skarżącego. Referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym przez jego matkę, przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nadesłanie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, przedstawienie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a w przypadku, gdyby zeznania te nie były jeszcze złożone – za rok 2010, wyjaśnienie, jak przedstawia się sytuacja mieszkaniowa skarżącego i jego rodziny, tj. na podstawie jakiego tytułu prawnego zajmuje on nieruchomość wskazaną jako jego adres zamieszkania, a także komu przysługuje tytuł prawny do nieruchomości wskazanej w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jako miejsce wykonywania tej działalności (wskazano, że należy w tym celu nadesłać w szczególności odpisy z ksiąg wieczystych, umów najmu itp., a także np. kopię umowy sprzedaży w razie utraty tytułu prawnego do którejkolwiek z tych nieruchomości), sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący nadesłał – w większości w formie kserokopii – następujące dokumenty: zaświadczenie, że w dniu 6 września 2011 r. zgłosił się do urzędu pracy w celu rejestracji, lecz postępowanie w sprawie ustalenia statusu osoby bezrobotnej i przyznania zasiłku dla bezrobotnych zostało z tym dniem zawieszone, wyciąg z rachunku bankowego za luty 2012 r. (nie dokumentuje on żadnych operacji, saldo na rachunku wyniosło 4,10 zł) oraz wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy (według prezentaty, którą opatrzono ten wniosek, wpłynął on do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 29 lutego 2012 r.). Ponadto wnioskodawca oświadczył w szczególności, że jego matka udziela mu "wsparcia posiłkami w zamian za wykonywanie dla niej prac pomocniczych: pranie, noszenie węgla z piwnicy do ogrzewania mieszkania, wykonywanie zakupów itd." oraz że inni członkowie jego rodziny zakupują dla niego leki niezbędne dla leczenia jego obłożnej choroby. Wyjaśnił również, że zajmuje pokój "w budynku teściów", zaś nieruchomość wykorzystywaną niegdyś przez niego dla potrzeb działalności gospodarczej zamieszkuje jego pełnoletni syn. Przedstawił odrębne oświadczenia o braku dochodów oraz o niezłożeniu zeznań podatkowych, "gdyż są one <>" Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona musi zatem – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – przedłożyć dokumenty źródłowe potwierdzające, iż w jej przypadku przesłanka ta została spełniona. W tym kontekście wytknąć trzeba skarżącemu, że przedstawiony przez niego materiał dowodowy nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego najogólniej rozumianej sytuacji materialnej. Stanowi to bowiem w dużej mierze następstwo sposobu, w jaki wykonał on wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, ograniczając się do oświadczeń w wypadkach, kiedy w wezwaniu wprost zażądano nadesłania dokumentów, jak było np. odnośnie do jego sytuacji mieszkaniowej czy szerzej majątku nieruchomego. Oświadczenia te zaś nierzadko muszą rodzić zastrzeżenia, choćby ze względu na ich wewnętrzną sprzeczność. Przykładem takiej sprzeczności jest to, iż skarżący z jednej strony utrzymuje, że jest inwalidą cierpiącym na obłożną chorobę, z drugiej z kolei, że pomoc udzielana przez jego matkę stanowi swoistą odpłatę za skądinąd nielekką fizyczną pracę, czyli za noszenia węgla z piwnicy. Ponadto wnioskujący w ogóle nie ustosunkował się do niektórych punktów wezwania, np. dotyczących sprecyzowania wysokości wydatków ponoszonych na zakup leków czy dochodów uzyskiwanych przez matkę. Niemniej w ocenie rozpoznającego wniosek, wątpliwości te – kierując się dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, którego realizacji służy przecież instytucja prawa pomocy – należy rozstrzygnąć na korzyść strony. Skarżący wystarczająco udowodnił wszak, że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów, przedkładając dokumenty, w świetle których starał się o nabycie statusu osoby bezrobotnej, a obecnie ubiega się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jest również poza sporem, że stan jego zdrowia jest istotnie niedobry. Wreszcie nie można tracić z pola widzenia znacznego zadłużenia skarżącego, którego spłata przekracza jego możliwości finansowe, czego dowodzą kopie postanowień o umorzeniu prowadzonych przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych z powodu ich bezskuteczności (k. 10-15 akt administracyjnych). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.