I SA/Gl 480/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Teresa Randak, Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant referent stażysta Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w podatku od nieruchomości na 2015 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. I. K. i R. K. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] r. nr [...], którą – na podstawie m. in. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613) – utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości na rok 2015. 2. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: 2.1. Decyzją z dnia [...]r. organ podatkowy pierwszej instancji ustalił skarżącym podatek od nieruchomości położonej przy ul. [...] na rok 2015 w kwocie [...] zł, płatny w czterech ratach. Opodatkowaniem objęto: budynek mieszkalny o pow. [...] m2, budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m2, garaż w budynku mieszkalnym o pow. [...] m2, grunty pozostałe – tereny mieszkaniowe o pow. [...] m2, pozostałe budynki o pow. [...] m2. W uzasadnieniu podano, że wysokość podatku ustalono na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz złożonej deklaracji podatkowej. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 849, dalej: u.p.o.l.), uchwałę nr [...] Rady Miasta J. z dnia [...]r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na terenie Miasta J. na 2015 rok (Dz. Urz. Woj. [...] z 2014 r. poz. [...]) i uchwałę nr [...] tej Rady z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości na terenie miasta (Dz. Urz. Woj. [...] z 2011 r. nr [...], poz. [...]). 2.2. Na skutek odwołania złożonego przez podatników SKO wydało w dniu [...]r. decyzję utrzymującą w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia tej decyzji (w aktach brak jest samego odwołania skarżących) wynika, że podatnicy zarzucili nieuwzględnienie prawa do zwolnienia podatkowego, mimo iż organowi podatkowemu jest znana okoliczność, że działki nr [...] i [...] są wpisane do rejestru zabytków. Odnosząc się do tego zarzutu organ odwoławczy powołał się na art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. i stwierdził, że podatnik nie spełnia warunków tego zwolnienia podatkowego, gdyż: "z akt nie wynika, by przedmiotowa nieruchomość była utrzymywana i konserwowana zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Z pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. Nr [...] z dnia [...] r. wynika jedynie, że przedmiotowa nieruchomość - działka [...] jest częścią terenu wpisanego do rejestry zabytków pod nr [...]". 2.3. Zanim wydana została powyższa decyzja odwoławcza podatnicy skierowali do organu pierwszej instancji w dniu [...]r. pismo informujące o zmianie stanu nieruchomości od dnia [...]r., gdyż w związku z wypowiedzeniem umowy najmu zmniejszyła się o [...] m2 powierzchnia budynku związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ zawiesił postępowanie wszczęte tym wnioskiem do czasu zakończenia postępowania odwoławczego. Następnie – podjął je z urzędu postanowieniem z dnia [...]r. i decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 254 O.p., zmienił wymiar podatku zgodnie z informacją złożoną przez podatników. Decyzję tę podatnicy odebrali w dniu [...]r. (po dwukrotnym awizowaniu). Wcześniej jednak skierowali oni w dniu [...]r. do organu pierwszej instancji kolejną informację o zmianie stanu nieruchomości z dniem [...]r., polegającej na całkowitym zaniechaniu prowadzenia działalności gospodarczej wskutek rozwiązania umowy najmu lokalu o pow. [...] m2. Ze względu na niewzięcie tej nowej okoliczności pod uwagę przy wydaniu decyzji z dnia [...]r. skarżący wnieśli odwołanie od tejże decyzji, domagając się jej uchylenia w całości.. Odwołanie zostało złożone w dniu [...]r. 2.4. Organ pierwszej instancji wydal w dniu [...]r. decyzję zmieniającą wymiar podatku na 2015 r., ustalony decyzją z dnia [...]r. i obniżył jego wysokość zgodnie ze zmianami stanu nieruchomości, które nastąpiły z dniem 1 kwietnia i 1 września tego roku. Jako podstawę prawną powołał art. 226 O.p., w uzasadnieniu wskazał, że skorzystał z tego przepisu, uwzględniają zasadne odwołanie z dnia [...] r. 2.5. Od powyższej decyzji podatnicy wnieśli odwołanie zarzucając, że podane w decyzji terminy płatności rat podatku (15 marca, 15 maja i 15 września) są niemożliwe do dochowania, gdyż terminy te już minęły, zatem organ może zażądać zapłaty odsetek od tych kwot, podczas gdy - zdaniem podatników - termin zapłaty podatku powinien biec od uprawomocnienia się decyzji. Niezależnie od powyższego, zarzucili organowi, że nie dokonał niezbędnych ustaleń co do zabytkowego charakteru ich działki. Podkreślili, że są jej właścicielami od 21 lat i nigdy służby konserwatorskie nie zarzuciły im jakiejkolwiek niestaranności. Ponadto za nieprawidłowe uznali wydanie jednej wspólnej decyzji podatkowej dla obojga małżonków, mimo iż w 2011 r. zawarli umowę o rozdzielności majątkowej. Wreszcie wskazali na skierowanie pozwu przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o naruszenie dóbr osobistych, w którym m.in. domagają się uznania, że ich działki nie mają charakteru zabytkowego. Jednocześnie w odwołaniu podatnicy zawarli wniosek o zawieszenie postępowania podatkowego do czasu jednoznacznego ustalenia stanu prawnego ich działki. 2.5. Postanowieniem z dnia [...] r. SKO odmówiło zawieszenia postępowania, na które to postanowienie skarżący wnieśli w dniu [...] r. zażalenie. Wcześniej jednak SKO wydało decyzję z dnia [...] r. i utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]r. Następnie – postanowieniem z dnia [...] r. umorzyło postępowanie zażaleniowe w kwestii zawieszenia postępowania, uznając je za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej z dnia [...]r. SKO stwierdziło, że wymiar podatku został ustalony zgodnie z informacją podatników, a obowiązek określenia terminów płatności rat tego podatku wynika z przepisów u.p.o.l. Wskazało ponadto, że obowiązek podatkowy ciąży na współwłaścicielach nieruchomości, którymi w tym przypadku są małżonkowie, zaś ustrój rozdzielności majątkowej nie zmienił faktu iż nieruchomość pozostaje ich współwłasnością. Organ odwoławczy odniósł się także do kwestii prawa do zwolnienia podatkowego z tytułu zabytkowego charakteru nieruchomości, uznając, że podatnicy nie spełniają warunku korzystania z tego zwolnienia jakim jest utrzymywanie i konserwowanie nieruchomości zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.. 3. W skardze do Sądu podatnicy zarzucili, że powyższa decyzja jest dotknięta istotnymi błędami proceduralnymi, w szczególności została wydana "pośpiesznie", bez uprzedniego rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy bez wyjaśnienia kluczowej sprawy, czy nieruchomości skarżących, wpisane do rejestru zabytków, mogą skorzystać ze zwolnienia podatkowego. Wskazali, że nigdy służby konserwatorskie nie sygnalizowały im, że niezabudowana działka nr [...] nie jest utrzymywana zgodnie z wymogami ochrony zabytków, zaś zabudowa na działce nr [...] (dwa budynki) była na etapie projektowania uzgodniona z konserwatorem zabytków i uwzględnia zakreślone przez niego wymogi (m. in. okna z tzw. Łukiem [...], elewacja imitująca tzw. mur pruski, kształt dachów, rodzaj kostki brukowej na podwórku). W kontekście tych faktów twierdzenie, że nieruchomości nie spełniają warunku zwolnienia od podatku jest nieuzasadnione. W skardze ponowiono także zarzut nieuwzględnienia rozdzielności majątkowej małżonków i niewydania dwóch odrębnych decyzji każdemu z małżonków. 4. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i powołało ponownie argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 5. W toku postępowania sądowego skarga I. K. została prawomocnie odrzucona, wobec czego skarżącym pozostał tylko R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: 6. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona nią decyzja została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 6.1. Niewątpliwie zasadnym jest zarzut skarżącego, że organ odwoławczy naruszył prawo wydając decyzję odwoławczą w dniu [...] r., w więc w 5 dni po wydaniu postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania w tej sprawie, przed doręczeniem tego postanowienia stronie postępowania, której przysługiwało prawo jego zaskarżenia (co zresztą podatnicy uczynili wnosząc zażalenie w dniu 3 marca). Taki sposób procedowania czyni iluzorycznym prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia, a następnie – zaskarżenia go do sądu administracyjnego. Jest zatem sprzeczny z zasadą praworządności (art. 120 O.p.) i dwuinstancyjności (art. 127 O.p.,) oraz prawem do sądowej kontroli m.in. postanowień zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). 6.2. Z urzędu z kolei Sąd stwierdził, że organ odwoławczy utrzymał w mocy oczywiście wadliwą decyzję z dnia [...] r. Decyzję tę organ podatkowy pierwszej instancji wydał bowiem w oparciu o postawę prawną z art. 226 O.p., a więc uwzględniając w całości odwołanie strony. Taki też powód wskazano w uzasadnieniu decyzji, wyraźnie odwołując się do treści odwołania. Tymczasem odwołanie wniesione zostało w dniu 7 października, a decyzja uwzględniająca to odwołanie nosi datę wcześniejszą – [...] r., nie mogła więc być wydana w trybie art. 226 O.p., co stanowi jego naruszenie. 6.3. Zasadniczym jednak uchybieniem organów podatkowych, uniemożliwiającym ocenę zgodności z prawem wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 rok, jest niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy rzutujących na prawnopodatkową sytuację strony skarżącej. Organy obu instancji nie dokonały bowiem niezbędnych ustaleń, czy podatnicy mają prawo do zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Nie kwestionując faktu, że działka skarżących jest wpisana do rejestru zabytków, nie sprawdzono w żaden sposób, czy służby konserwatorskie kwestionują w jakikolwiek sposób realizowanie przez właścicieli obowiązków w zakresie utrzymania i konserwowania nieruchomości zgodnie z wymogami ochrony zabytków. Powołanie się na ogólnikowe pismo konserwatora zabytków z 2014 r. (którego w aktach zresztą nie ma), w którym jedynie potwierdzono umieszczenie nieruchomości w rejestrze zabytków, ale nie wypowiedziano się ani pozytywnie ani negatywnie o stanie utrzymania tej nieruchomości, nie można uznać za wystarczający dowód iż podatnicy nie utrzymują nieruchomości zgodnie z wymogami jej zabytkowego charakteru. Takiemu wnioskowi przeczy przy tym wyraźne wskazanie przez skarżącego, że zabudowując jedną z działek właściciele realizowali proces budowlany w uzgodnieniu i według wymogów określonych przez konserwatora zabytków. Okoliczność powyższa, jako rzutująca w sposób bezpośredni na zakres i wysokość opodatkowania, musi być wyjaśniona w dalszym postępowaniu. Dotychczasowa decyzja narusza obowiązek organu, wynikający z art. 122 i art. 191 O.p., co obliguje organ do uzupełnienia podstawy faktycznej decyzji w drodze pełnego postępowania dowodowego w dalszym postępowaniu. 6.4. Sąd nie uznał natomiast za uzasadniony zarzut dotyczący nieuwzględnienia ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej skarżącego i jego żony, gdyż – jak zasadnie wskazały organy podatkowe - małżonkowie pozostają nadal współwłaścicielami nieruchomości, co powoduje, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na nich wspólnie. 7. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, a na mocy art. 200 tej ustawy zasądził na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania w postaci wpisu sądowego.