I SA/Gl 482/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia ustanowić dla skarżącego adwokata. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 5 marca 2013 r. W.G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W motywach wniosku podkreślił, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś wobec jego żony orzeczono umiarkowany stopień. Skarżący zeznał dalej, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Poza domem o pow. 85 m2 i nieruchomością o pow. 0,35 ha "przeliczeniowego", innych składników majątku nieruchomego nie posiadają. W. G. zeznał, że jego żona posiada samochód osobowy marki Fiat 126p z 1998 r. o wartości około 150 zł. Łączny dochód ww. gospodarstwa domowego stanowi kwotę 621,47 zł, w tym 394,57 zł z tytułu zasiłków stałych i 153 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. W końcowej części druku PPF skarżący podkreślił, że stan jego zdrowia systematycznie ulega pogorszeniu. Przy ww. urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nadesłał odpis opinii o sytuacji materialno-bytowej sporządzonej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S. w dniu 7 sierpnia 2012 r. Wynika z niej między innymi, że comiesięczne wydatki związane z koniecznością wykupywania znacznej ilości leków oraz dojazdami skarżącego i jego żony na rehabilitację i badania lekarskie, są dużym obciążeniem dla budżetu domowego. Łączna miesięczna kwota opłat domowych regulowanych przez W. G. wynosi 512,72 zł. Kierownik ww. Ośrodka skonstatował, że "po odliczeniu tych należności niewiele środków finansowych pozostaje na skromne życie." Wypada w tym miejscu odnotować, że przed tutejszym Sądem toczyło się już wpadkowe postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ustanowił dla skarżącego adwokata (patrz postanowienie w sprawie IIII SA/Gl 28/11; dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). W toku poczynionych wówczas ustaleń przyjęto, że źródłem utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego pozostają, podobnie jak w niniejszym przypadku, świadczenia z pomocy społecznej. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, w zestawieniu z dołączoną doń opinią pracownika pomocy społecznej, pozwoliła przyjąć, że w przypadku skarżącego spełniona jest ww. przesłanka przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim relację pomiędzy dochodami w gospodarstwie domowym skarżącego a wydatkami, których stałe ponoszenie w jego przypadku jest niezbędne. Jednocześnie nie stracono z pola widzenia faktu, iż kondycja finansowa skarżącego winna być nadto postrzegana przez pryzmat uzyskiwanego przez niego wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Uzasadniając przyjętą konstatację godzi się zaakcentować, że świadczenia wypłacane na rzecz skarżącego i jego żony można uznać za przejaw polityki społecznej państwa, którego zadaniem jest m.in. wspieranie rodzin znajdujących się trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Zgodnie z art. 71 Konstytucji RP, w takich przypadkach, władza publiczna jest zobligowana do szczególnej pomocy. Godzi się zaakcentować, iż podobnie prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu osobom, które bądź to nie posiadają w ogóle, bądź mają ograniczone środki finansowe z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia należało odnotować, iż bezspornie W. G. korzysta ze wsparcia władz publicznych w ramach szeroko pojmowanej pomocy społecznej, tj. w formie zasiłku stałego i pielęgnacyjnego, co pozwala uznać, iż jest osobą, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb. Nie sposób przy tym przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika miałby być zaspokojony z uzyskiwanego przez niego wsparcia budżetu państwa. Obciążenie skarżącego kosztami ustanowienia pełnomocnika procesowego z wyboru w sposób oczywisty naruszałoby jego interes w dochodzeniu swoich praw przed sądem, a jednocześnie skutkowałoby tym, że przyznane skarżącemu świadczenia pomocowe byłyby fikcyjne. Konkluzja ta doznaje wzmocnienia także z tego powodu, że strona skarżąca, inicjując postępowanie przed sądem administracyjnym w kategorii spraw dotyczących ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, jest co do zasady zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych na mocy samej ustawy (patrz art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a.). W takiej sytuacji jest skarżący, albowiem postępowanie z jego skargi objęte jest ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Stwierdzono zatem w tym przypadku, że skarżący nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów jego wniosek o ustanowienie adwokata jest w pełni uzasadniony. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz w oparciu o wskazane wyżej przepisy.