I SA/Gl 482/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-10-29
Skład orzekający: Ewa Madej, Eugeniusz Christ, Bożena Suleja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy, gdy wnioskodawca posiada majątek, na którym można prowadzić egzekucję?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności. Organ wykazał, że nie zaszła przesłanka całkowitej nieściągalności zobowiązań, ponieważ wnioskodawca posiada majątek (nieruchomość, pojazdy), na którym można prowadzić egzekucję. Ponadto, organ prawidłowo ocenił, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie należności w oparciu o przepis o "ważnym interesie" strony, ani na podstawie przepisu dotyczącego umorzenia składek na własne ubezpieczenie płatnika.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na pogorszenie stanu zdrowia i trudną sytuację finansową. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez wnioskodawcę majątku (nieruchomość, pojazdy) oraz brak przesłanek całkowitej nieściągalności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję. Wnioskodawca wniósł skargę do WSA, która została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ,, Sędzia WSA Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej "Zakładem"), rozpatrując wniosek W. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...], którą orzeczono o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na:
– Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 1999 r. do stycznia 2001 r. w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł naliczonych na dzień przedawnienia należności,
– Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 1999 r. do stycznia 2001 r. w wysokości [...] zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł naliczonych na dzień przedawnienia należności.
2. W. G. w dniu 19 września 2012 r. skierował wniosek o umorzenie należności z tytułu składek powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, powołując się na pogorszenie stanu zdrowia oraz sytuację finansową, uniemożliwiającą spłatę powstałego zadłużenia.
3. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej "u.s.u.s." ) odmówił umorzenia należności z tytułu składek.
Uzasadniając swe rozstrzygnięcie, organ wskazał, że rozpatrzył wniosek pod kątem zbadania i oceny występowania okoliczności uprawniających do umorzenia należności, przewidzianych zarówno w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).
Ponadto podniósł, że przepisy prawa dopuszczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r., nr 241, poz. 2074 ze zm.) w sytuacjach innych niż wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. z uwagi na indywidualną sytuację zobowiązanego, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej.
Organ wskazał, że w stosunku do należności wnioskodawcy zostało przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, które postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] umorzono z uwagi na brak praw majątkowych i wierzytelności podlegających zajęciu. Należności te jednak zostały zabezpieczone hipoteką ustanowioną na nieruchomości stanowiącej współwłasność W. G., położonej w S. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Ponadto skarżący wraz z żoną figurują w ewidencji podatkowej Urzędu Miasta i Gminy w S. jako podatnik podatku z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,1400 ha. Z uwagi na powyższe organ uznał, iż nie wykorzystano dotychczas wszystkich możliwości związanych z dochodzeniem należności z tytułu składek i nie można przekreślać szansy ich uzyskania w przyszłości, a zatem nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności zadłużenia.
Zakład w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy dokonał również analizy możliwości płatniczych oraz sytuacji materialno-bytowej i zdrowotnej wnioskodawcy. Ustalono, że dochód gospodarstwa domowego, które skarżący prowadzi wraz z żoną E. G., wynosi [...] zł, zaś miesięczne wydatki stanowią kwotę około [...] zł. Ponadto rodzina posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu. Kwota kwartalnej raty wynosi [...] zł. Organ przyjął, iż nie występują trudności związane ze spłatą powyższego zobowiązania.
Organ wskazał, że w dniu 5 września 2012 r. skarżący złożył podanie o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie [...] zł wobec Burmistrza Miasta i Gminy S., podkreślając jednocześnie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli dłużnika.
Organ przyznał, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest trudna i można ją określić jako ubóstwo, albowiem wysokość dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie jest niższa niż średniomiesięczne minimum socjalne określone dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za rok 2011. Skarżący wraz z małżonką są objęci pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w formie zasiłków stałych, zasiłku pielęgnacyjnego oraz regularnie korzystają z zasiłków celowych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że W. G. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności i uznany za osobę niezdolną do pracy do 28 lutego 2013 r. Wnioskodawca nie przedłożył jednak dokumentów stwierdzających, iż pogorszenie stanu zdrowia pociągnęło za sobą zwiększenie wydatków na leczenie lub rehabilitację. W ocenie organu nie została także całkowicie wykluczona możliwość poprawy jego stanu zdrowia, ponieważ orzeczenie lekarskie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności zostało wydane okresowo. Ponadto nie miało wpływu na jego sytuację finansową, gdyż wsparcie z ośrodka pomocy społecznej zostało przyznane w 2009 r.
W podsumowaniu uzasadnienia decyzji organ wskazał, że wykluczona została sytuacja zdrowotna jako przesłanka do umorzenia należności składkowych, ponieważ wnioskodawca posiada majątek nieruchomy, do którego można skierować egzekucję.
4. W. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie jego sprawy.
5. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy o umorzenie należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...].
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, przytoczył treść przepisów oraz argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji, precyzując, iż miesięczny dochód w dwuosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawcy prowadzonym wspólnie z żoną wynosi [...] zł.
Ponadto organ wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na występowanie trudności w bieżącym i terminowym wywiązywaniu się z podstawowych opłat związanych z utrzymaniem. Zwrócono również uwagę na okoliczność, że żona skarżącego E. G. jest właścicielem samochodu osobowego marki Fiat 126p, rok produkcji 1998, natomiast w oparciu o informację z Centralnej Ewidencji Pojazdów w W. ustalono, że W. G. jest właścicielem przyczepy lekkiej marki SAM, rok produkcji 1979. Organ ponownie podkreślił, że należności z tytułu składek za okres od stycznia 1999 r. do stycznia 2001 r. w łącznej kwocie [...] zł zostały zabezpieczone hipoteką ustanowioną na nieruchomości położonej w S., objętej księgą wieczystą nr [...].
Reasumując organ uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ponadto nie stwierdzono, aby ze względu na sytuację materialną, bytową, zdrowotną czy rodzinną zachodziły okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek. Dodatkowo Zakład, po analizie indywidualnej sytuacji wnioskodawcy, stwierdził, że nie zachodzą okoliczności przemawiające za umorzeniem należności w myśl art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
6. Pismem z dnia 5 marca 2013 r. W. G. wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. Skarga zawierała jedynie wskazanie zaskarżonej decyzji oraz wniosek o przydzielenie adwokata z urzędu.
7. W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że skarga nie zawiera żadnej argumentacji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji podjęto szczegółowe postępowanie wyjaśniające, zmierzające do uzyskania dowodów potwierdzających okoliczności faktyczne i prawne stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślił, że ze względu na posiadanie majątku, z którego może być prowadzona egzekucja, trudna sytuacja materialna skarżącego nie może stanowić podstawy umorzenia zobowiązań.
Organ stanął na stanowisku, że brak jest przesłanek do uchylenia wydanej decyzji, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i nie wystąpiły przesłanki skutkujące wznowieniem postępowania. Zaznaczył, iż decyzja, o której mowa w art. 28 u.s.u.s., ma charakter uznaniowy, a publicznoprawny charakter należności obliguje organ do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.
8. Na rozprawie w dniu 29 października 2013 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując na bardzo złą sytuację zdrowotną i materialną skarżącego, niemożność podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia oraz jego faktyczną niewypłacalność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
9. W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – "P.p.s.a."), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Powyższe oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 P.p.s.a.).
9.1. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ustalenia, stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie zostały zakwestionowane przez stronę skarżącą, co więcej skarga nie zawierała żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego.
9.2. Organ rozpoznał wniosek skarżącego w oparciu o art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Przepis art. 28 u.s.u.s. daje prawo do umorzenia należności składkowych w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.).
Z kolei zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Są to następujące sytuacje:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
9.3. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia, przy czym Zakład ma jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.
Taki pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP z 2004r., nr 16, poz. 285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja w sprawach o umorzenie należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w sytuacji stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości.
W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że wobec skarżącego nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał bowiem, iż wprawdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak praw majątkowych i wierzytelności podlegających zajęciu, to jednak nie ma podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zaległych składek, ponieważ skarżący wraz z żoną są właścicielami na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości o powierzchni 1,1380 ha, objętej księga wieczystą o numerze [...]. Ponadto na wskazanej nieruchomości dokonano wpisu hipoteki w celu zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres od stycznia 1999 r. do stycznia 2001 r. w łącznej kwocie [...] zł.
Sąd w tym miejscu wskazuje, iż podziela pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 9 stycznia 2012 r., wydanego w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Gl 28/11 (LEX nr 1221401), rozpatrującego skargę W. G. na wcześniejszą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Sąd wskazał wówczas, iż fakt umorzenia toczących się postępowań egzekucyjnych i zwrotu tytułów wykonawczych z powodu braku wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji do nieruchomości należącej do zobowiązanego i osoby trzeciej, tj. jego żony, nie oznacza, że nie ma tego majątku, zaś dalsze prowadzenie egzekucji zależy tylko od wierzyciela.
9.4. Organ rozważył także możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umarzać należności z tytułu składek:
1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r.,
2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r.
- pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.
Przepis ten, jako przepis szczególny, dopuszcza więc szerszą niż art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. możliwość umorzenia składek w przypadku spełnienia przesłanek w nim wskazanych - jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Ustawodawca wprowadzając "ważny interes", jako przesłankę umorzenia należności z tytułu składek należnych za okres ściśle określony w art. 17 powyższej ustawy, nie sprecyzował tego pojęcia ani też nie zawarł delegacji dla właściwego organu do określenia zasad umorzenia zaległości w oparciu o tę przesłankę. Posługując się kryterium ocennym, niedookreślonym prawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych margines swobody w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny. Pozostawienie takiej swobody uprawnionemu organowi nie oznacza w żadnej mierze dowolności w ocenie stanu faktycznego. Im bardziej bowiem niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, przekonujące i pełne musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Organ stosujący prawo, jest więc zobligowany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 271/09, LEX nr 596706).
10. W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego.
Prawidłowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że sytuacja materialna ubezpieczonego jest bardzo trudna, ponieważ łączny miesięczny dochód w jego rodzinie jest niższy od wysokości minimum socjalnego. Organ wskazał także na okoliczność posiadania majątku przez skarżącego i jego żonę, to jest nieruchomości, samochodu osobowego, przyczepy lekkiej oraz pomocy uzyskiwanej z Ośrodka Pomocy Społecznej w S.. Uwzględnił również fakt istnienia zobowiązań z tytułu zaciągniętego kredytu, zaznaczając, że skarżący nie przedstawił dokumentów zaświadczających nieterminowe wywiązywanie się z jego spłaty. Ponadto Zakład nie kwestionował schorzeń wnioskodawcy, konieczności stałego i kosztownego leczenia, podnosząc jednocześnie, iż orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności zostało wydane okresowo i tym samym nie wykluczono możliwości poprawy stanu zdrowia skarżącego.
Oceniając zaskarżoną decyzję, Sąd miał także na względzie okoliczność, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia lub inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 395/07, LEX nr 334125).
W konsekwencji Sąd uznał, że organ prawidłowo przeanalizował sytuację majątkową, finansową, rodzinną oraz zdrowotną skarżącego i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty przemawiają za przyjęciem, iż w niniejsze spawie nie występuje przesłanka "ważnego interesu", w rozumieniu art. 17 powołanej ustawy. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.
11. Organ w wyczerpujący sposób ustosunkował się do okoliczności przedstawionych przez stronę i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz fakty, które uznał za udowodnione. Tym samym, w ocenie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył art. 7, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 i art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanego dalej "k.p.a.") a wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 k.p.a.
Reasumując, zdaniem Sądu, organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, które zresztą nie były przez niego kwestionowane. W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia należności z tytułu składek określone w art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw.
11. Sąd podzielił stanowisko organu, że brak jest podstaw do umorzenia składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
W myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o powołany powyżej przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Wypada zauważyć, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania powołany przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., albowiem wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek nie dotyczy jego własnych należności, ale zatrudnionych przez niego pracowników.
Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., wydanym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II GSK 1698/11 (LEX nr 1291777) "ustawodawca postanowił, że umorzenie w oparciu o wskazaną podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi więc o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników".
Zaprezentowaną wykładnię podziela również orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społecznie dotyczy zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt III UK 84/06, OSNP z 2007 r., nr 19-20, poz. 287).
12. Z powyższych względów, wobec niestwierdzenia naruszenia prawa materialnego i procesowego, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło