I SA/Gl 486/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA: Krzysztof Winiarski, Asesor WSA: Teresa Randak (sprawozdawca), Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. odmówił R. K. zwolnienia z egzekucji nadpłaty z rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] 1999 r. od nr [...] do [...] , wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w L., a obejmujących należności z tytułu składek za okres od [...] do [...] 1997 r. Odpisy w/w tytułów wraz z zawiadomieniem o zajęciu emerytury z dnia [...] 1999 r. zostały doręczone stronie w dniu [...] 1999 r. Zobowiązany nie skorzystał z prawa wniesienia zarzutów w terminie 7 dni od dnia otrzymania tytułów wykonawczych. Na podstawie tytułów wykonawczych dokonano w dniu [...] 2004 r. zajęcia wierzytelności zobowiązanego stanowiącej nadpłatę z rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...] zł. Przedmiotowa wierzytelność wpłynęła na konto depozytowe organu egzekucyjnego w dniu [...] 2004 r. Pismem z dnia [...] 2004 r. zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego o zwrot podatku i nie zajmowanie jego praw majątkowych. Organ egzekucyjny wniosek strony uznał w trybie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 110, poz. 968 z 2002 r. z późn. zm.) jako żądanie zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności. Zgodnie z jego treścią, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli uzyskał na to zgodę wierzyciela. Pismem z dnia [...] 2003 r. organ egzekucyjny, wystąpił do wierzyciela tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektoratu w L. o zajęcie stanowiska w sprawie złożonego przez dłużnika wniosku. Postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności. W konsekwencji takiego stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektoratu w L., organ egzekucyjny odmówił zwolnienia z egzekucji przedmiotowej nadpłaty. Organ egzekucyjny podnosząc, że sprawa została powtórnie rozpatrzona, po uprzednim uchyleniu postanowienia organu egzekucyjnego przez organ nadzoru, wskazał ponadto, że należności objęte tytułami wykonawczymi na podstawie których dokonano zajęcia nadpłaty, wystawione zostały w oparciu o decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...], stwierdzającej odpowiedzialność R. K. za zadłużenia żony z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne osoby prowadzącej działalność gospodarczą za okres od [...] do [...] 1997 r. Decyzję doręczono zobowiązanemu w dniu [...] 1999 r., Decyzja stała się ostateczna, gdyż uprawniony nie skorzystał z prawa złożenia odwołania. Ponadto organ egzekucyjny podniósł, że postępowanie sądowe, na który powołuje się zobowiązany dotyczy odmowy wypłaty przez ZUS zasiłku chorobowego zmarłej żonie zobowiązanego i nie ma związku z rozpatrywanym wnioskiem. Od postanowienia zobowiązany złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K.. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany podniósł, że tytuły wykonawcze wystawione zostały na zmarłą żonę, a nie na niego. Zakwestionował także stanowisko organu, wskazujące, że nie skorzystał z prawa wniesienia odwołania od decyzji w sprawie stwierdzającej jego odpowiedzialność za zobowiązania żony. Jak podniósł żalący się złożył w tej sprawie odwołanie do Sądu, które jednak nie zostało do czasu składania zażalenia rozpoznane. W dalszej części zażalenia, polemizując ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, żalący podniósł, że sprawa sądowa dotycząca odmowy wypłaty zasiłku chorobowego - wbrew twierdzeniu wierzyciela i organu egzekucyjnego - ma związek z toczącym się postępowaniem, gdyż właśnie zarzut niepłacenia składek stanowił podstawę odmowy wypłaty tego zasiłku. Żalący wskazał także na sprzeczności zawarte w wyjaśnieniach ZUS – u, który raz wskazuje termin niepłacenia składek od [...] do [...] 1997 r., innym razem od [...] do [...] 1997 r. Powołując się na opinię biegłego w postępowaniu sądowym, z której wynika, że zmarła żona nie posiadała zaległości z tytułu składek, żalący zakwestionował prowadzenie egzekucji wobec niego, a zajęcie wierzytelności uznał za bezprawne, wobec nie istnienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego organ byłby uprawniony do prowadzenia egzekucji w stosunku do niego. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 110, poz. 968 z 2002 r. z późn. zm.) postanowienie organu egzekucyjnego w mocy. W uzasadnieniu postanowienia, organ nadzoru stwierdził, że nie polega na prawdzie twierdzenie żalącego, iż decyzje ZUS – u o jego odpowiedzialności za zadłużenie żony zostały zaskarżone do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W sumie ZUS wydał trzy takie decyzje, które obejmowały różne okresy i wszystkie te decyzje stały się ostateczne, a należności z nich wynikające bezsprzecznie wymagalne. Organ nadzoru, podkreślił, że przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych toczy się sprawa nie o zaległe składki żony zobowiązanego, a o zasadność odmowy wypłaty zasiłku chorobowego. Zdaniem organu nadzoru, kwestia istnienia i wymagalności obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym jest rozstrzygnięta i bezsporna, a odmowa zwolnienia z egzekucji nadpłaty w pełni zasadna. Organ nadzoru wskazał, że organ egzekucyjny, związany był stanowiskiem wierzyciela, a ten nie wyraził zgody na przedmiotowe zwolnienie, zatem orzeczenie organu egzekucyjnego nie naruszało prawa i brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało zaskarżone przez zobowiązanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł zarzuty tożsame z zarzutami odwołanie, dodając, że brak rzetelnego wyjaśnienie sprawy przez polski wymiar sprawiedliwości, zmusi go do skorzystania z pomocy Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Skarga zasadna nie jest. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydane orzeczenie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla rozstrzygnięcie w części lub całości. Uchylenie następuje w przypadku gdy, doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, postanowienie organu odwoławczego nie zawiera uchybień, które mogły by uzasadniać jego uchylenie. Skarżący nie sformułował zarzutu dotyczącego naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy prawa proceduralnego, jednakże z treści skargi należy wywnioskować, że główny zarzut dotyczy niewłaściwej oceny materiału dowodowego, a zwłaszcza nie uwzględnienie przez organy podatkowe opinii wydanej na potrzeby toczącego się postępowania w Sądzie Rejonowym w Częstochowie w sprawie odmowy wypłaty zasiłku chorobowego, a także uznanie przez organ egzekucyjny, że sprawa ta nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Na wstępie należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie dotyczy postępowania egzekucyjnego, a więc postępowania służącego przymusowemu wykonaniu obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnych. W niniejszej sprawie, bezspornym jest, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., Inspektorat w L. decyzjami z dnia [...] r. nr [...] i z dnia [...]1999 r. orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zadłużenia żony z tytułu nie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] do [...] 1994 r., od [...] 1995 r. do [...] 1997 r. i od [...] do [...] 1997 r. Decyzje te zostały doręczone skarżącemu odpowiednio w dniu [...] 1997 r. i [...] 1999 r. Od decyzji tych nie zostały wniesione przez zobowiązanego odwołania, a więc stały się ostateczne i stanowiły podstawę wystawienia przez wierzyciela siedmiu tytułów wykonawczych i dokonania zajęcia emerytury. Pismem z dnia [...] 2004 r. skarżący powołując się na zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego w kwocie [...] zł., wystąpił do organu egzekucyjnego o nie zajmowanie żadnych praw majątkowych. Organ egzekucyjny odmówił postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zwolnienia z egzekucji nadpłaty z rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. podnosząc, że wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji tej nadpłaty, a więc stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, organ zobowiązany był do odmowy, gdyż stanowisko wierzyciela wiąże organ egzekucyjny. Stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy zostało podtrzymane przez organ nadzoru. Należy zauważyć, że organ odwoławczy uznając że nie było możliwe zwolnienie z egzekucji przez organ egzekucyjny nadpłaty, bez zgody wierzyciela nie naruszył prawa, a tylko w takim zakresie Sąd ocenia zaskarżone postanowienie. Stanowisko przyjęte przez organy egzekucyjne, zgodne jest z treścią art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Z treści wskazanego przepisu wynika zatem, że zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego, może nastąpić w przypadku zaistnienia równoczesnego trzech przesłanek: 1) złożenia przez zobowiązanego wniosku, 2) uzyskania na to zgody wierzyciela, 3) za wyłączeniem przemawia ważny interes zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że wierzyciel –Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w C., Inspektorat w L. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie z egzekucji nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. W tej sytuacji nie została spełniona jedna z przesłanek zwolnienia, a więc organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela w sprawie i posiadając jego pisemny brak zgody, nie mógł postanowić inaczej, jak odmówić zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego wnioskowanego przez zobowiązanego. Na marginesie należy zauważyć, że skarżący nie wskazał też, na czym polegał ważny interes zobowiązanego, ograniczając uzasadnienie do twierdzenia, że nie jest zobowiązanym, a zatem do zarzutu, który stanowi podstawę kwestionowania tytułu wykonawczego, a nie odmowy zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego. Zwolnienie bowiem z egzekucji prawa majątkowego odbywa się tylko na zasadzie i w trybie wskazanym w art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sumie uznać należy, zdaniem Sądu, że organ nadzoru nie naruszył przepisów prawa, a zatem nie zaszły przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.