I SA/Gl 488/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Stwierdziła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia otrzymywanego za prace wykonywane na podstawie umowy zlecenia w kwocie nieprzekraczającej 1000 zł. Zwróciła uwagę na swoje "zadłużenie wobec rodziny dalszej". Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku poza udziałem w prawie do mieszkania, w którym zamieszkuje. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentów wskazujących wysokość wspomnianego we wniosku zadłużenia oraz wysokość wydatków poniesionych przez skarżącą z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca przedłożyła kserokopie: zeznania podatkowego za dwa ostatnie lata (wykazano w nich przychody wyłącznie z tytułu wynagrodzenia, za ubiegły rok w kwocie 8.173,32 zł), umowy zlecenia i rachunków kwitujących wypłatę związanych z nią wynagrodzeń, wyciągi z rachunku bankowego skarżącej za okres od dnia 28 stycznia 2014 r. do dnia 25 kwietnia 2014 r. (odnotowuje on wyłącznie wpływy wynagrodzenia za prace zlecone, według ostatniego wyciągu w łącznej kwocie 1146,41 zł, oraz zakupy dokonywane przy użyciu karty, w świetle ostatniego wyciągu na sumę 386,96 zł; końcowe dodatnie saldo na rachunku wyniosło 2.640,17 zł), dokumenty dotyczące kosztów utrzymania (w ich świetle w dniu 17 kwietnia 2014 r. zapłacono składki ubezpieczeniowe w kwotach 168 zł i 157,50 zł, rachunek za gaz w kwocie 54,01 zł oraz za energię elektryczną w kwocie 222,09 zł, ponadto czynsz za mieszkanie wynosi 560,15 zł, a należność za usługi telekomunikacyjne, wedle oświadczenia, 130 zł i jest płatna "on line"), wyliczenie kosztów sporządzenia nagrobka małżonka skarżącej zmarłego dnia 25 marca 2013 r. (koszt wykonania określono na 2700 zł, pokwitowano wpłatę zaliczki w kwocie 300 zł) oraz informację, że syn skarżącej jest zameldowany pod adresem jej zamieszkania, lecz prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Wpis od skargi wynosi w niniejszej sprawie 200 zł. Wpis w takiej wysokości skarżąca zobowiązana jest uiścić w sześciu innych sprawach, w których również złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy rozpoznawane na dzisiejszym posiedzeniu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, że w jej sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia jej wniosku w całości. Nie wykonała ona w szczególności wezwania w części dotyczącej wskazania w udokumentowany sposób osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ich statusu majątkowego, w tym uzyskiwanych przez nich dochodów. Niewątpliwie okoliczności te nie mogą pozostawać bez wpływu na ocenę wniosku, skoro fakt zamieszkiwania w jednym lokalu z innymi osobami, szczególnie bliskimi, może przyczynić się np. do zmniejszenia kosztów utrzymania, które mogą być dzielone lub nawet pokrywane przez lepiej sytuowanych członków rodziny w ramach wzajemnego wsparcia. Jest tak szczególnie w przypadku skarżącej, czego dowodzi analiza przedłożonych przez nią wyciągów z rachunku bankowego. Dokumentują one wszak wszystkie zadeklarowane przez nią dochody, gdyż wpływa na nie wynagrodzenie za wykonywane przez nią prace zlecone, podczas gdy nie potwierdzają, by środki te w jakiejkolwiek części były przekazywane na opłacenie wydatków wynikających z przedstawionych rachunków. Z rachunku bankowego nie wypłacono bowiem gotówki celem np. uiszczenia tych należności, które według wspomnianych dokumentów zostały pokryte w tej formie, nie dokonano też żadnych przelewów. Wszystkie operacje obciążające rachunek to zakupy z wykorzystaniem karty. W konsekwencji koszty utrzymania wykazane przez skarżącą musiały być poniesione z innego źródła, w tym, jak opłaty za usługi telekomunikacyjne, z innego rachunku bankowego, bądź przez wnioskodawczynię, bądź przez inną osobę pozostającą z nią, wbrew jej oświadczeniom, w gospodarstwie domowym. Materiał dowodowy nie pozwala jednak ustalić tej ważnej kwestii, toteż nie może być uznany za wystarczający. Niemniej nie wskazuje on też na żadne zaległości w regulowaniu bieżących wydatków koniecznych, co należy wziąć pod uwagę w rozpatrywanej materii. Ponadto strona nie ustosunkowała się do wezwania w części odnoszącej się do zadłużenia, o którym mowa we wniosku. Można wszak zauważyć, że potrzeba korzystania z tego rodzaju wsparcia jest wątpliwa, jeżeli zważyć, iż saldo na rachunku bankowej jest dodatnie. W tym kontekście zaznaczyć należy, że wpływy na rachunek bankowy skarżącej przewyższają wydatki realizowane za pomocą tego rachunku, skądinąd niewielkie, dając nadwyżkę, której ostatnia znana wysokość ponaddwukrotnie przewyższa sumę wpisów od skarg we wszystkich sprawach skarżącej. Wyklucza to przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. To, że skarżąca nie dowiodła, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazała ona jednocześnie, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w części. Niewątpliwie bowiem wykazane przez nią dochody nie są znaczne, zresztą ich miesięczna wysokość jest niższa niż suma wpisów, które skarżąca obowiązana jest uiścić. W ocenie rozpoznającego wniosek musi to prowadzić do zmniejszenia tego obowiązku tak, aby jego wykonanie nie uszczupliło w znaczącym stopniu niewielkich oszczędności poczynionych na rachunku skarżącej. Otóż taki stan rzeczy, gdy strona na potrzeby postępowania sądowego musiałaby pozbywać się dorobku czy oszczędności poczynionych nieraz kosztem długotrwałych wyrzeczeń, byłby nie do pogodzenia z dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, któremu służy przecież instytucja prawa pomocy. Poza tym ostatnie dodatnie saldo na rachunku stanowi w przybliżeniu równowartość kosztów nagrobka zmarłego ponad rok temu małżonka wnioskodawczyni, wyliczonych na przedłożonym dokumencie, który wszelako nie określa ani daty jego sporządzenia, ani terminu płatności czy osoby mającej tej płatności dokonać. Niemniej z powyższych powodów uznano, że skarżąca bez uszczerbku utrzymania koniecznego może ponieść tylko ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji, odpowiadający najniższemu wpisowi znanemu procedurze sądowoadministracyjnej. Opłacenie kosztów sądowych w tej, zmniejszonej o połowę wysokości we wszystkich jej sprawach, przy skali wydatków pokrywanych z jej rachunku bankowego, jest możliwe z jej bieżących dochodów. Zauważyć wypada, że wybór postaci częściowego prawa pomocy polegającej na częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych był podyktowany również interesem skarżącej na obecnym etapie postępowania. Stoi ona wszak przez koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których ją częściowo zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, a więc także tym reprezentowanym przez doradcę podatkowego, potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącej możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.