I SA/Gl 497/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 12 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi pełnomocnik A Sp. z o.o. w K., składając urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniósł o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w chwili obecnej znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku Spółka poniosła stratę w kwocie 9.890.506,67 zł, co dokumentują załączone do wniosku bilans oraz rachunek zysków i strat za 2010 r. Wskazał dalej, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów, Spółka zapłaciła w ubiegłym roku podatek w kwocie ponad 46 mln zł więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. Podkreślił, że Spółka podejmuje działania zmierzające do zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych. W tych ramach obniża koszty funkcjonowania m.in. zmniejszając zatrudnienie. Dalej podał, że w zestawieniu z rokiem ubiegłym spada wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego, co wskazuje na zagrożenie dalszego istnienia Spółki. Z tych względów niniejszy wniosek zmierza do realizacji prawa do obrony interesu Spółki i umożliwienia jej dalszej działalności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) Spółki stanowi kwota 1.928.00,00 zł, wartość środków trwałych wyniosła 31.038.967,68 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniosło 5.549,76 zł. Do powyższego wniosku dołączono wyciąg z rachunku bankowego, który potwierdza ww. stan środków pieniężnych na dzień 28 czerwca 2011 r., rachunek zysków i strat za 2010 r. oraz bilans ze stanem na dzień 31 grudnia 2010 r. W oparciu o przedstawione dokumenty źródłowe ustalono, iż: spółka na dzień sporządzenia bilansu posiadała: rzeczowe aktywa trwałe o wartości 42.172.631,89 zł, kapitał rezerwowy o wartości 2.833.829,03 zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 12.316.251,94 zł oraz kapitał własny o wartości 35.261.113,47 zł. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2011 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Odpis tego postanowienia został doręczony stronie skarżącej w dniu 1 sierpnia 2011 r. W dniu 5 sierpnia 2011 r. (data nadania) pełnomocnik Spółki wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe i prowadzi w konsekwencji do nieuzasadnionego odebrania jej drogi sądowej w sprawie. Pełnomocnik strony oświadczył, że posiadany przez Spółkę majątek nie może zostać spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Wskazał, że z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stad popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Następnie przytoczył tezę wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2005 r., sygn. akt II OZ 954/05. Podkreślił także, że sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd Spółka odzyskałaby poniesione nakłady finansowe, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie będzie możliwe. Zdaniem pełnomocnika powyższe potwierdza stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt I GSK 1202/07. Odnosząc się do kwestii posiadania przez Spółkę środków finansowych na rachunku bankowym wskazał, że uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, szczególnie drastycznie wysokiego podatku od posiadanych automatów. Przykładowo posiadana na koniec miesiąca czerwca 2011 r. kwota (bo ten moment należy uznać za miarodajny dla oceny posiadania wystarczających do uiszczenia wpisu środków finansowych) była dostateczna dla uiszczenia podatku od 6 automatów, podczas gdy skarżąca w czerwcu 2011 r. posiadała na terenie województwa [...] 497 automatów. W ocenie pełnomocnika skarżącej jest oczywistym, że jeżeli Spółka nie będzie w stanie regulować należności wynikających z jej bieżących kosztów utrzymania, będzie musiała wystąpić o ogłoszenie upadłości. W tym miejscu autor sprzeciwu wskazał na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt I GZ 193/10, zgodnie z którym "indywidualnie dla każdego przypadku powinny być oceniane przede wszystkim realne, a nie jedynie hipotetyczne, możliwości poniesienia przez stronę opłat sądowych". Odnosząc się do przytoczonych przez referendarza postanowień innych Sądów, które odmawiały Spółce przyznania prawa pomocy pełnomocnik zauważył, że tożsamy stan faktyczny może zostać oceniony przez inny Sąd w sposób odmienny, zaś przedmiotowe orzeczenia nie są wiążące w rozpoznawanej sprawie. Końcowo pełnomocnik strony wskazał, że biorąc pod uwagę ilość spraw zarejestrowanych w chwili obecnej w tut. Sądzie oraz w sądach administracyjnych na terenie całego kraju i łączną wysokość wpisów we wszystkich sprawach, tj. 30.051,00 zł Spółka nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie przyjdzie odnotować, że strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, uzasadniającej uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". Mając na uwadze treść art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie bowiem skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza przedłożonych przez stronę dokumentów przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego. Jak wynika ze złożonego przez Spółkę oświadczenia o stanie majątkowym, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych, wynosząca 31.038.967,68 zł, który to majątek może stanowić źródło pokrycia kosztów niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym wpis od skargi wynosi 5.558,00 zł. Ponadto analiza przedłożonej dokumentacji (bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2010 r., rachunek zysków i strat za 2010 r.) nie pozwala na stwierdzenie, aby skarżąca wykazała, iż posiadane przez nią aktywa finansowe nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego, nawet przy uwzględnieniu obciążenia w pozostałych sprawach toczących się przed tut. Sądem. Wniosku tego w żaden sposób nie może zmienić wykazana strata netto (wynikająca z rachunku zysków i strat) za 2010 r. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych, wymagalnych zobowiązań. Podkreślenia wymaga, że wykazywana przez wnioskodawcę strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama tylko ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważyć należy ponadto, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca z uwagi na swoją sytuację finansową zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwnie, Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z analizy jej sytuacji finansowej nie wynika, że konieczność poniesienia wydatków związanych zarówno z niniejszym postępowaniem, jak i z innymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi wywołanymi skargami na decyzję organów administracji celnej, doprowadzi do utraty przez nią płynności finansowej. Natomiast podnoszona przez Spółkę perspektywa hipotetycznego ogłoszenia jej upadłości w związku z koniecznością zapłaty "drastycznie wysokiego podatku od posiadanych automatów" nie może być argumentem przemawiającym za zwolnieniem skarżącej od kosztów sądowych, albowiem Sąd bada stan majątkowy wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku. Reasumując, nadesłany do akt sprawy materiał dowodzi, że niewątpliwie sytuacja finansowa Spółki jest trudna, jednakże zła sytuacja majątkowa osoby prawnej, która prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga, na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8). Dodatkowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt I FZ 463/04 podniósł, iż przyjąć należy, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie uznać należy, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.