I SA/Gl 5/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie go od "opłaty sądowej w całości". Skarżący wykonał wezwanie do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu, lecz nie wypełnił rubryki nr 4 formularza, przeznaczonej dla oznaczenia zakresu wniosku. We wniosku oświadczył, że cały jego dochód jest zajęty, a jego żona nie pracuje, zajmując się wychowywaniem dziecka. Podkreślił, że dochody rodziny ograniczają się do wpływów uzyskiwanych tytułem umowy sportowej w wysokości 2400 zł netto miesięcznie. Według wniosku majątek skarżącego jest objęty bądź zastawem skarbowym (samochód osobowy), bądź kredytem hipotecznym (działka o powierzchni 1166 m2). Pismem doręczonym w dniu 5 lutego 2015 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczenia drugiej strony wspomnianej we wniosku umowy sportowej o wysokości kwot wypłaconych skarżącemu z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty i jaka część tych kwot jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego oraz dokumentów poświadczających wypłatę tych kwot (np. pokwitowań, wyciągów z rachunku bankowego), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że jeśli rachunki te są zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować), dokumentów dotyczących działalności gospodarczej skarżącego, o której mowa w aktach administracyjnych), stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (zaznaczono, że jeżeli nie ma podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego, że osoba ta nie wykazała dochodów do opodatkowania za rok 2013 i że w ubiegłym roku nie odnotowano żadnych wpływów tytułem jej podatku dochodowego) oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności (w tym także rat kredytów) lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Pełnomocnik ustosunkował się do wezwania pismem z dnia 5 lutego 2015 r. Najpierw wniósł "o załączenie akt sygn. I SA/Gl 332/14 (w piśmie błędnie mowa o sygn. akt III SA/Gl 332/14 – dopisek referendarza sądowego) i o przeprowadzenie dowodu z załączników złożonych przez podatnika jako uzupełnienie wniosku o udzielenie pomocy)". Przypomniał, że przedłożono tam umowę najmu, wyciągi bankowe dotyczące rachunków skarżącego, umowę sportową, kopię zeznania podatkowego za 2013 r. oraz postanowienie w sprawie zastawu skarbowego. Pełnomocnik stwierdził dodatkowo, że skarżący oświadczył, iż korzysta z żoną z pomocy finansowej rodziny. Nawiązując z kolei do wezwania wystosowanego w niniejszej sprawie złożył wyjaśnienia w przedmiocie nieruchomości należących do skarżącego. W przywołanej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 332/14 Sąd postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując na niedostatki materiału dowodowego dostarczonego przez stronę. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych strony. Staranności i dokładności w rozpatrywanej materii można wymagać szczególnie od podmiotów reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie przedłożył żadnego z dokumentów źródłowych objętych wezwaniem, odsyłając w tym zakresie do materiałów zgromadzonych w aktach o sygn. I SA/Gl 332/14. W tym kontekście przypomnieć jednak wypada, że w tamtej sprawie Sąd postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy właśnie z tego powodu, że nie wykonał on w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Niepodobna zatem na gruncie niniejszej sprawy odmiennie ocenić materiału znajdującego się w aktach tamtej sprawy i uznać, że uzasadnia on przyznanie prawa pomocy. Skądinąd formułując wezwanie, wzięto pod uwagę, jakie dokumenty zostały już przez skarżącego nadesłane wcześniej w innej sprawie i miano na celu głównie ustalenie takich okoliczności, które z tych dokumentów nie wynikały lub były w nich ujęte w sposób budzący wątpliwości, nie wzywano już np. ponownie o kopię zeznania podatkowego. Dlatego za aktualne i adekwatne wypada uznać trafne spostrzeżenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 lutego 2015 r., że wnioskodawca skoncentrował się na stanie swojego zadłużenia, lecz nie wykazał, jakimi konkretnie środkami dysponuje. W konsekwencji pełnomocnika wezwano nie do dostarczenia kopii umowy sportowej znajdującej się już w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 332/14, ale dokumentów obrazujących wysokość i formę konkretnych wypłat dokonywanych na rzecz skarżącego. Również w tym postępowaniu nie nadesłano wyciągu z rachunku bankowego przy tym żony wnioskodawcy, z którego opłacono należność za mieszkanie, mimo że wezwanie obejmowało wyciągi z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie można więc ani ustalić stanu tego rachunku, choć wykorzystywany jest on do wykonywanie bieżących płatności rodziny, ani prześledzić wszystkich operacji na nim dokonywanych, co ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia możliwości płatniczych skarżącego. Pełnomocnik całkowicie pominął tę część wezwania, która dotyczyła bezrobocia żony skarżącego oraz kosztów utrzymania, złożył natomiast wyjaśnienia na temat nieruchomości, choć wezwanie do tej kwestii się nie odnosiło. Nie dostrzegł zarazem, że w urzędowym formularzu złożonym w tej sprawie skarżący, w przeciwieństwie do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 332/14, nie wspominał, iż korzysta z pomocy rodziny. Nie zajął zaś żadnego stanowiska co do wezwania w przedmiocie działalności gospodarczej. Tym samym pismo pełnomocnika nawet nie koresponduje z treścią wezwania wystosowanego w sprawie, skupiając się na innych aspektach sytuacji wnioskodawcy niż te, których ustaleniu wezwanie służyło, pozostawiając przez to bez odpowiedzi wszystkie postawione w nim pytania. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.