I SA/Gl 5/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi G.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach urzędowego formularza poprzestała na wyrażeniu przekonania, że to organ powinien ponosić te koszty, skoro wydał rozstrzygniecie sprzeczne z prawem, i w istocie odmówiła wypełnienia rubryk dotyczących jej stanu rodzinnego, majątku i dochodów, oświadczając, iż kwestie te stanowią jej prywatną sprawę. Pismem doręczonym dnia 7 marca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącą, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącej oraz innych osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym za lata 2015-2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżąca korzysta z nieruchomości stanowiącej jej miejsce zamieszkania, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Skarżąca wnosiła już o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach, lecz jej wnioski były oddalone ze względu na fakt, że bądź nie wykonała ona w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, bądź w ogóle nie udzieliła odpowiedzi na takie wezwanie – zob. postanowienia Sądu z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1996/13 i z dnia 25 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1352/14. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie wypada zwrócić uwagę, że wbrew przekonaniu skarżącej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) ustanowiono zasadę, że strony – czyli w myśl art. 32 P.p.s.a. skarżący oraz organ, którego działanie (bezczynność, przewlekłe prowadzenie postępowania) jest przedmiotem skargi – ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej zasady przewidziano m.in. w art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Stanowi on, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Skarżąca jest zatem zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi, o co ją wezwano, oraz do poniesienia innych kosztów łączących się z działaniami podjętymi przez nią w postępowaniu, chyba że zostanie jej przyznane prawa pomocy. To wymaga jednak spełnienia przesłanek wskazanych prawem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeżeli więc ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych musi złożyć oświadczenia na temat swojej sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej, czemu służą specjalne rubryki urzędowego formularza, godząc się przez to na ujawnienie w postępowaniu danych odnoszących się do jej spraw prywatnych. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi odpowiada prawu, ponieważ to może być oceniane dopiero w wyroku Sądu kończącym postępowanie toczące się z tej skargi. Co więcej, wnioskujący musi też udowodnić powyższą przesłankę przyznania prawa pomocy, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinien on przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie wątpliwości takie są zaś szczególnie uzasadnione. Skarżąca uchyliła się przecież od złożenia jakichkolwiek informacji koniecznych do rozpoznania jej wniosku, a w innych postępowaniach odmówiono jej prawa pomocy właśnie ze względu na niedostatki materiału dowodowego będące rezultatem postawy procesowej podtrzymanej przez nią także obecnie. Brak dokumentów źródłowych wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawczyni, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, stanu rodzinnego i majątku. Taki stan rzeczy uniemożliwia więc uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.