I SA/Gl 50/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, zwrócił w szczególności uwagę na stan swojego zdrowia związany z urazem kręgosłupa, który uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej. Następnie zastrzegł jednak, iż "miesięcznie z działalności [opłaca] ZUS w wysokości ponad [...] zł, na lekarstwa [wydaje] ok. [...] zł/m-c". Wnioskodawca zaznaczył zarazem, że dochodzi przed sądem prawa do wypłaty zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego. Według wniosku skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie osiąga żadnych dochodów i nie posiada majątku, poza ruchomościami wykorzystywanymi w działalności gospodarczej, które zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego. Do wniosku załączono dokumentację dotyczącą stanu zdrowia skarżącego oraz wspomnianego sporu sądowego w sprawie wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego, m.in. odpisy: decyzji odmawiającej prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 10 kwietnia 2008 r. do dnia 4 czerwca 2008 r. oraz orzeczenia zaliczającego stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 30 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: przedstawienie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2008 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a jeśli zeznania te nie były jeszcze złożone – za rok 2007, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego (sprecyzowano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych (należy wówczas wyjaśnić dalsze losy środków trwałych, które zostały w niej wymienione), w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej skarżącego oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres), udokumentowanie okoliczności związanych z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącemu, wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta lub korzystał z nieruchomości wskazanych jako jego adres zamieszkania oraz siedziba jego przedsiębiorstwa, sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą odpisów faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, skarżący nadesłał kserokopię własnego dowodu osobistego oraz kserokopie dowodów osobistych innych osób, które z nim zamieszkują, czyli – jak wynika z tych dokumentów – jego małżonki, jego pełnoletniego syna i jego zamężnej córki, a nadto odpisy: swojego zeznania podatkowego za 2007 r. (skarżący wykazał w nim przychody w kwocie [...] zł, koszty ich uzyskania w kwocie [...] zł oraz stratę w kwocie [...] zł, w tym z działalności gospodarczej przychód w kwocie [...] zł oraz stratę w kwocie [...] zł), zaświadczenia z dnia 5 sierpnia 2008 r. o zmianie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego, m.in. protokołów zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 18 stycznia 2007 r., ewidencji środków trwałych oraz umowy dzierżawy nieruchomości stanowiącej siedzibę przedsiębiorstwa skarżącego. Dodatkowo wnioskodawca wyjaśnił w szczególności, że nie nadesłał zaświadczenia w sprawie zameldowania z uwagi na okres oczekiwania na jego wystawienie oraz koszty, jakie się z tym łączą, oraz że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, choć mieszka u rodziny i nie ponosi stałych wydatków dotyczących mieszkania. Oświadczył też, iż jego działalność gospodarcza nie została ani zawieszona, ani wykreślona z ewidencji, jednak w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie wykazał żadnych obrotów, nie ewidencjonując ich tym samym w "księgach przychodów i rozchodów". Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego najogólniej rozumianej sytuacji materialnej powyższa przesłanka została spełniona, nie wykonując w całości wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Uwaga ta dotyczy w szczególności jego działalności gospodarczej, gdyż żaden z dostarczonych dokumentów, tj. odpisy zeznania podatkowego oraz zaświadczenia o zmianie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, nie potwierdzają w najmniejszym stopniu, iż zaprzestał on faktycznie jej wykonywania. Także toczące się postępowanie egzekucyjne oraz stan zdrowia i związany z tym spór sądowy, odnoszący się do wypłaty zasiłku chorobowego za okres sprzed kilku miesięcy, nie wykluczają niejako same przez się prowadzenia działalności gospodarczej, tym bardziej że sam wnioskodawca przyznał, iż przychody uzyskane z tego źródła przeznacza na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne oraz na zakup leków. Ponadto nawet brak obrotów nie zwalnia z obowiązków ewidencyjnych w zakresie rachunkowości księgowej i podatkowej, zwłaszcza w podatku od towarów i usług, i tym samym nie usprawiedliwia niewykonania wezwania. Skądinąd nic nie stało na przeszkodzie, by skarżący choćby uprawdopodobnił swoje twierdzenia, przedstawiając np. odpis księgi przychodów według stanu na dzień, w którym dokonał ostatnich istotnych wpisów. Dotychczasowe spostrzeżenia nie wyczerpują jednak listy wątpliwości w sprawie, gdyż skarżący nie nadesłał również dokumentów dotyczący statusu majątkowego zamieszkałych z nim członków najbliższej rodziny. Nie zasługują przy tym na wiarę oświadczenia, iż nie pozostaje on z tymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Zresztą dotknięte są one wewnętrzną sprzecznością, skoro w ich świetle członkowie rodziny wnioskodawcy przejęli na siebie ciężar utrzymania wspólnego mieszkania. Niewątpliwie zatem ich dochody mają wpływ na sytuację strony, co stanowi wystarczający powód do tego, by domagać się przedłożenia materiału dowodowego pozwalającego na poczynienie ustaleń w tym zakresie. Podnieść zarazem trzeba, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia bardziej dokładnej analizy w rozpatrywanym przedmiocie, ponieważ wysokość kosztów sądowych, których uiszczenie może w niej wchodzić w rachubę, jest niewielka, najniższa spośród przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Innymi słowy, nawet okoliczności dość szczegółowe mogą mieć znaczenie, aby wykluczyć, że skarżący może te koszty ponieść. Na marginesie warto zauważyć, iż nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata obecnym etapie postępowania nie powinno utrudnić stronie dochodzenia praw przez Sądem. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem na razie konieczny, skoro – zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.