I SA/Gl 504/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi T.G. i K.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wykonując wezwanie m.in. do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, pełnomocnik skarżących, będący adwokatem, przedstawił ich wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioski te miały formę odpisów jedynie poświadczonych przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem, wobec czego referendarz sądowy – poza wezwaniem do nadesłania dokumentacji źródłowej – wezwał również o ich podpisanie. Wezwanie to nie zostało wykonane, więc referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 lipca 2012 r. pozostawił wnioski bez rozpoznania. Pełnomocnik złożył od zarządzenia sprzeciw, natomiast sami wnioskodawcy wnieśli o przywrócenie terminu do wykonania referendarza sądowego, załączając – podobnie jak ich pełnomocnik – podpisane przez siebie formularze wniosków. Zaznaczyli zarazem, iż wnioski te przedłożyli na wypadek, gdyby termin do wykonania wezwania nie został wykonany. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2012 r. Sąd, rozpoznając sprawę w wyniku sprzeciwu, pozostawił bez rozpoznania wnioski, których braków nie uzupełniono w terminie. W końcowej części uzasadnienia postanowienia zastrzegł jednak, że rozstrzygnięcie takie nie uniemożliwia nadania biegu kolejnym wnioskom skarżących. Ustosunkowując się do tego postanowienia, wnioskodawcy w piśmie z dnia 20 sierpnia 2012 r. oświadczyli, że poinformowali swojego pełnomocnika, iż nie życzą sobie, by wnosił on od niego zażalenie. Ponadto pismem z dnia 20 sierpnia 2012 r. cofnęli wniosek o przywrócenie terminu i zwrócili się o rozpoznanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. W tych ramach skarżący podkreślił, że od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną, utrzymującą się z zasiłku dla bezrobotnych (według wniosku prawo do zasiłku miało wygasnąć w lipcu bieżącego roku). Stwierdził, iż w konsekwencji rozstał się z żoną, czyli ze skarżącą, i zamieszkuje u matki, która jest niepełnosprawna i otrzymuje tylko rentę inwalidzką, lecz mimo to wspomaga go finansowo. Wnioskodawca szczegółowo wyliczył wydatki ponoszone przez siebie i przez matkę, uwzględniając m.in. sumę 270 zł na leki oraz 260 zł tytułem abonamentów na telefony firmowe, które zgodnie z umową nadal zobowiązany jest spłacać, chociaż nie prowadzi już działalności gospodarczej. Przyznał również, iż ciążące na nim zobowiązania kredytowe spłaca jego małżonka. Skarżąca z kolei podniosła, że jej wynagrodzenie za pracę jest objęte zajęciem egzekucyjnym i w efekcie otrzymuje go w połowie, tj. w kwocie 2500 zł. Dodała, że zamieszkuje z córką, w jej mieszkaniu. Córka jest doktorantką, uzyskującą stypendium doktoranckie w wysokości 1131 zł i stypendium dla najlepszych studentów wysokości 785 zł, zaś jej maż nadal studiuje. Skarżąca również wyliczyła wydatki ponoszone w ramach jej gospodarstwa domowego, m.in. raty kredytu zaciągniętego z mężem (1131 zł) oraz pożyczki hipotecznej na remont obecnie zajmowanego przez nią mieszkania (653 zł). Oboje wnioskodawcy odwołali się do względów słusznościowych: skarżący argumentował, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i niesprawiedliwa, natomiast skarżąca, że nie miała żadnego udziału w powstaniu zobowiązania podatkowego, którego ta decyzja dotyczy, a które organy egzekwują z jej wynagrodzenia. Strona skarżąca przedstawiła – w kilku egzemplarzach – liczne dokumenty źródłowe potwierdzające powyższe okoliczności, m.in. odpisy: zeznań podatkowych skarżących za ubiegły rok, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia skarżącej z dnia 16 grudnia 2011 r. (wskazana tam kwota do potrącenia z wynagrodzenia wynosi 3.471.082,91 zł), wyciągów z rachunków bankowych skarżącej, planów spłaty zadłużenia kredytowego (w pierwszym przypadku ostatnia rata, w wysokości 1105,20 zł, miała być wpłacona w dniu 25 czerwca 2012 r., w drugim przypadku ostatni termin spłaty raty w wysokości 653,25 zł wyznaczono na dzień 15 lipca 2012 r.), decyzji z dnia 29 czerwca 2011 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i potwierdzeń wypłaty zasiłku, zaświadczenia o zameldowaniu skarżącego, postanowienia o zabezpieczeniu kary grzywny w wysokości 18.000 zł na mieniu skarżącego jako podejrzanego w sprawie karnej, orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jego matki, decyzji o waloryzacji jej renty (wysokość świadczenia do wypłaty od 1 marca 2011 r. wynosiła 1516,50 zł), wyciągi z jej rachunku bankowego (każdy z nich zamykało dostępne saldo dodatnie, ostatnie z nich wyniosło 3010,32 zł) oraz dokumentacje potwierdzające koszty utrzymania każdego ze skarżących (m.in. wspomniane faktury za telefoniczny abonament "firmowy", za abonament telewizyjny skarżącego w wysokości 201 zł oraz wyliczenia czynszów za mieszkania). Wpis od skargi, wyliczony na podstawie podanej przez pełnomocnika skarżących wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 26.144 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie powtórzyć wypada, że w obecnej sytuacji procesowej, powstałej wskutek uprawomocnienia się postanowienia Sądu z dnia 6 sierpnia 2012 r. oraz cofnięcia wniosku o przywrócenie terminu, należy nadać bieg wnioskom o przyznanie prawa pomocy złożonym po zarządzeniu referendarza sądowego. Pozostawienie bez rozpoznania wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy nie stoi bowiem na przeszkodzie rozpoznaniu kolejnych wniosków, które nie są już dotknięte brakami formalnymi, z wykorzystaniem dotychczas nadesłanej dokumentacji. Przystępując zatem do tej czynności, odnotować najpierw wypada, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy istotne są więc wyłącznie okoliczności związane z sytuacją materialną strony, nie ma natomiast znaczenia to, czy żądanie skargi jest uzasadnione – te kwestie i łącząca się z nimi argumentacja mogą podlegać ocenie dopiero w wyroku kończącym postępowanie. Dalej zaznaczyć trzeba, że wspomniana sytuacja materialna skarżących powinna być w niniejszym postępowaniu badania łącznie, chociaż oświadczyli oni, iż zamieszkują osobno. Nie tylko bowiem pozostają oni nadal małżeństwem i co za tym idzie nie mogą czuć się zwolnieni ze związanych z tym powinności, polegających m.in. na wspólnym ponoszeniu ciężarów finansowych i wzajemnej pomocy materialnej, ale także razem podejmują czynności w sprawie, są reprezentowani przez jednego pełnomocnika oraz zgodnie z art. 214 § 2 P.p.s.a. spoczywa na nich obecnie zobowiązanie do uiszczenia jednego wpisu od skargi. Ocena wniosku dokonana ze wskazanej perspektywy prowadzi do konkluzji, że strona skarżąca nie wykazała, iż zachodzą przesłanki do uwzględniania wniosku w całości. Wprawdzie bowiem wnioskodawca jest osobą bezrobotną, która obecnie nie ma już prawa do zasiłku, lecz skarżąca uzyskuje stały dochód, nawet po potrąceniach egzekucyjnych wystarczający jej na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków. Skądinąd wydatki te również powinny ulec zmniejszeniu w ostatnim czasie, skoro zobowiązania kredytowe, na które strona powołała się we wniosku, powinny już być spłacone, zgodnie z przedłożonymi planami spłaty. Tę poprawę sytuacji skarżącej i pośrednio także skarżącego, też będącego dłużnikiem spłaconych zobowiązań, należy wziąć pod uwagę na równi z utratą przez tego ostatniego prawa do zasiłku. Nie można przy tym tracić z pola widzenia dochodów uzyskiwanych przez osoby, które mają pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z każdym ze skarżących, tj. stypendiów ich córki oraz świadczenia matki skarżącego, pozwalającego jej na zgromadzenie nadwyżki na rachunku bankowym. Kwoty te stanowią istotne pokrycie wydatków rodziny, pozwalając skarżącym bez uszczerbku utrzymania koniecznego na przeznaczenie większych środków na opłacenie kosztów sądowych. Nie ulega jednak wątpliwości, że koszty te w niniejszej sprawie są bardzo wysokie i nie można wymagać od wnioskodawców, by opłacili je w całości lub choćby w dużej części. W ocenie rozpoznającego wniosek bez uszczerbku utrzymania koniecznego są oni w stanie uiścić tylko ich niewielki ułamek, nie przekraczający 20% wynagrodzenia wypłacanego skarżącej. Z drugiej strony ułamek ów jest zbliżony do kwoty wydatkowanej przez skarżącego na opłacenie abonamentów telewizyjnego i telefonicznego. Obowiązek poniesienia kosztów sądowych ograniczony aż w takim stopniu nie powinien więc uniemożliwić ani nawet poważnie utrudnić skarżącym procesu dochodzenia ich praw przed Sądem. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.