I SA/Gl 508/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 2 kwietnia 2014 r. dołączony do skargi) R. W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek odnotował, że w 2009 r. wszczęto postępowanie podatkowe za 2005 r. Na podstawie nieprawomocnej decyzji organów podatkowych skarżący uiścił dobrowolnie kwotę 277.000,00 zł. Kwota ta w późniejszym terminie stanowiła zabezpieczenie z tytułu prowadzonych postępowań administracyjnych za kolejne lata podatkowe. Postępowania te – zdaniem podatnika – doprowadziły do upadku jego firmy i zarazem jedynego źródła utrzymania. Skarżący oświadczył dalej, że jego rachunki bankowe zostały zajęte przez komornika, a on sam nie może w chwili obecnej znaleźć zatrudnienia. R. W. podniósł, iż mieszka w wynajętym mieszkaniu, które przy pomocy rodziny z trudem opłaca, zeznający przy tym, że posiada zadłużenie w opłatach mieszkaniowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i z dwiema córkami, w tym jedną z pierwszego małżeństwa żony. Zeznał dalej, że żaden z członków rodziny nie posiada majątku. Podniósł nadto, że były mąż jego żony przesyła alimenty na rzecz córki w kwocie 300 zł miesięcznie. W rubryce "dochody" skarżący zeznał, że on sam nie posiada dochodów, zaś jego żona otrzymuje wynagrodzenie w kwocie około 700 zł. Łączny dochód gospodarstwa oznaczył więc w kwocie około 1000 zł. W toku czynności podjętych w oparciu o art. 258 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") stwierdzono między innymi w oparciu o okoliczności znane z urzędu (Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego), że skarżący i jego małżonka posiadają udziały bądź są członkami zarządu w następujących spółkach prawa handlowego: A Sp. z o.o. w Ś.; B Sp. z o.o. w P.; C Sp. z o.o. w W.; D Sp. z o.o. w P.. Pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: 1) wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w P. przy na [...][...] (oznaczonej w druku PPF jako miejsce zamieszkania) oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane w tej nieruchomości, którą skarżący zajmuje; w tych ramach należało nadto złożyć oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zamieszkałych w ww. lokalu (w tym M. B., który w toku postępowania podatkowego odbierał pod wskazanym adresem korespondencję adresowaną do skarżącego); 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należało wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku); dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało wskazać także osoby, które ewentualnie partycypują w ponoszeniu tych kosztów; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów, dywidend i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym, w tym żony skarżącego; w tych ramach należało uwzględnić dochody skarżącego i jego żony z tytułu pełnionych funkcji w spółkach: B, C, A, D (w przypadku zbycia lub zajęcia udziałów należało tę okoliczność wykazać; w przypadku braku dochodów z tytułu pełnionych funkcji należało tę okoliczność udokumentować np. za pomocą odpisu sprawozdań finansowych tych spółek – w części dotyczącej wynagrodzenia zarządu); 4) przedłożenie odpisów zeznań podatkowych za 2013 r. - ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników; 5) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, jego żonę oraz pozostałych domowników, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowego, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; 6) wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]; w przypadku jego zbycia należało tę okoliczność udokumentować. W przybliżonym wyżej wezwaniu pouczono wnioskodawcę, że nieuzupełnienie wniosku w wyznaczonym terminie bądź zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie, skarżący oświadczył (patrz pismo z dnia 1 lipca 2014 r.), że posiada tytuł prawny do lokalu wskazanego w pkt 1 wezwania, tj. umowę najmu zawartą do dnia 31 grudnia 2013 r. Podkreślił przy tym, że na dzień dzisiejszy nie podpisał nowej umowy ponieważ z powodu zaległości wynajmujący nie chce z nim takiej umowy podpisać. Właścicielka mieszkania chce wynająć ten lokal studentom już we wrześniu br. i z tego też powodu skarżący będzie zmuszony do opróżnienia mieszkania. W lokalu tym, za zgodą właściciela, zamieszkiwała przez krótki okres L. B., która obecnie przebywa na terenie Niemiec. M. B. to jej syn. W chwili obecnej jest studentem pierwszego roku i wraz z kolegami wynajmuje lokal mieszkalny na terenie P.. Osoba ta przyjeżdża od czasu do czasu do mieszkania aby sprawdzić korespondencję adresowaną do jego matki. Na prośbę skarżącego odbiera też jego korespondencję. Skarżący zeznał dalej, że ma spore zaległości w kosztach najmu, a opłaty za media ponosi właściciel mieszkania, gdyż on sam nie podpisał odrębnych umów na dostawę mediów. Zeznał, że nie posiada potwierdzeń przelewu za czynsz ponieważ komornik zajął mu rachunki bankowe i w związku z tym nie ma takiej możliwości. Czynsz jak do tej pory zapłacił dwukrotnie w ratach, gotówką do rąk męża właścicielki mieszkania. W chwili obecnej nie posiada potwierdzeń tych wpłat. Dodał, że nie zwrócił się do właścicielki mieszkania o zaświadczenie o zaległościach z obawy, że z ich powodu zostanie wyrzucony z mieszkania. Skarżący oświadczył, że nie posiada na dzień dzisiejszy żadnych dochodów, ani on, ani jego żona nie pobiera żadnych honorariów ani dywidend. R. W. posiada udziały w spółce C o wartości 49.500,00 zł, które są zajęte przez komornika. Zajęta jest również -w świetle wyjaśnień skarżącego – ewentualna wypłata dywidendy. Zeznał dalej, że w innych spółkach nie posiada udziałów. Żona również nie posiada udziałów w żadnej spółce. Skarżący oświadczył nadto, że w 2013 r. nie składał zeznania podatkowego z uwagi na brak dochodów. K. K. –W. (żona skarżącego) nie posiada żadnych rachunków bankowych. Z kolei skarżący posiada rachunek w E, który został zajęty przez komornika. Kwota zajęcia na dzień złożenia oświadczenia wyniosła 883.942,63 zł. Przy piśmie skarżącego nadesłano kopie następujących dokumentów źródłowych: wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający wskazaną wyżej blokadę komornika; PIT-37 żony skarżącego, z którego wynika, że w 2013 r. osiągnęła dochód w kwocie 6.171,49 zł; bilanse i rachunki zysków i strat za 2013 r. spółek: B, C, A, D; zaświadczenie o zarobkach, z którego wynika, że żona skarżącego, począwszy od czerwca 2014 r., osiąga dochód miesięczny w kwocie 1680 zł brutto; postanowienie o zajęciu udziałów skarżącego w spółce C; umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia 7 listopada 2012 r. Wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 1177 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim niewątpliwie jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że skarżący nie zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Przyjęta konstatacja jest wynikiem sporej liczby nieścisłości, które zauważono w toku analizy "oświadczenia majątkowego" i dołączonych doń dokumentów źródłowych. W pierwszej kolejności należy odnotować, że dość nieszablonowo przedstawia się sytuacja mieszkaniowa skarżącego. W świetle jego wyjaśnień i oświadczeń wygląda na to, że razem z rodziną pozostaje w lokalu mieszkalnym, do którego umowa najmu wygasła z dniem 1 stycznia 2014 r. W chwili obecnej zajmuje mieszkanie bezumownie, co więcej, wszelkie opłaty z tego tytułu ponoszone są przez wynajmującego. Taki stan rzeczy budzi uzasadnione wątpliwości, tym bardziej, że skarżący nie przedstawił w tym zakresie żadnych zaświadczeń. Skarżący wspomniał nadto, że oprócz jego rodziny, ów lokal zajmowała nadto inna osoba, tj. L. B,, która już tam nie przebywa. Co więcej, w lokalu tym sporadycznie przebywał także jej syn – M. B., który był uprawniony do odbioru korespondencji adresowanej również do skarżącego. Wątpliwości w tym zakresie niesie również dalsza część wyjaśnień skarżącego, który z jednej strony stwierdził, że nie może wykazać wydatków ponoszonych za czynsz, gdyż komornik zajął jego rachunek bankowy, a z drugiej zaś odnotował, iż czynsz ten płacił w ratach dwukrotnie, gotówką do rąk męża właścicielki mieszkania. W świetle analizy całości akt sprawy nie można zaprzeczyć hipotezie, że skarżący wraz z rodziną zajmuje nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], zaś lokal mieszkalny w P. na [...] stanowi wyłącznie adres dla korespondencji. Równie niejasno przedstawia się sytuacja zarobkowa skarżącego. W tych ramach nie przedstawił żadnego zaświadczenia, które potwierdziłoby okoliczność braku dochodów, w szczególności z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu we wszystkich wspomnianych wcześniej spółkach prawa handlowego. Taka okoliczność może dziwić w szczególności w tych przypadkach, w których podmioty te wypracowały zysk. Przykładowo B Sp. z o.o. zakończyła poprzedni rok obrotowy z zyskiem w kwocie 153.883,79 zł. Dodatkowo z rachunku zysków i strat wynika, że Spółka ta poniosła koszty działalności operacyjnej wypłacając wynagrodzenia w łącznej kwocie 77.965,93 zł. Inna ze spółek, mająca również siedzibę w P. przy ul. [...], również osiągnęła zysk w 2013 r. w kwocie 27.000,26 zł, ponosząc przy tym koszty wynagrodzenia w łącznej kwocie 99.273,85 zł. Zysk wypracowany został także przez kolejną ze spółek, w której R. W. pełni funkcję prezesa zarządu, tj. A. Zysk ten wyniósł 144.153,47 zł, przy kosztach wynagrodzeń pracowników w wysokości 74.589,74 zł. Niestety brak pełnej wersji sprawozdania finansowego nie pozwala na poczynienie ustaleń co do stanu zatrudnienia we wspomnianych podmiotach gospodarczych, co pozwoliłoby na wolną od wątpliwości ocenę oświadczeń skarżącego co do braku jakichkolwiek dochodów z tego tytułu. Nie do końca jednoznaczne jest stwierdzenie skarżącego, że ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów w spółkach prawa handlowego poza udziałem R. W. w C Sp. z o.o. Z aktualnych odpisów z KRS (stan na dzień 18 czerwca 2014 r.) wynika bowiem, że ww. Spółka posiada: 90 ze 100 udziałów w D Sp. z o.o.; 99 ze 100 udziałów w B Sp. z o.o. praz 34 ze 100 udziałów w A Sp. z o.o. Wielkość tych udziałów i wzajemne powiązania nie pozwalają na potwierdzenie oświadczenia skarżącego, złożone po raz pierwszy w druku PPF i powtórzone następnie w oświadczeniu z dnia 1 lipca 2014 r., że nie posiada on jakiegokolwiek majtku, który mógłby zostać spieniężony, bądź z którego nie mógłby czerpać korzyści majątkowych. Reasumując, przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.