I SA/Gl 513/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow, Sędziowie WSA Anna Rotter, Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na interpretację indywidualną Wójta Gminy P. z dnia 7 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2) zasądza od Wójta Gminy P. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. M. Z. (dalej: skarżący) wniósł skargę na interpretację indywidulaną Wójt Gminy P. (dalej: organ) z 7 lutego 2023 r. nr S.074.1.2023 w przedmiocie opłaty skarbowej. 2. Stan sprawy. 2.1. W dniu 31 stycznia 2023 r. złożony został wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie stwierdzenia, czy art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2111 - u.o.s.), stanowi podstawę do zwolnienia z obowiązku uiszczania opłaty skarbowej od złożenia dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego, a więc sprawy administracyjnej prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm. – u.s.r.). We wniosku skarżący przedstawił następując stan faktyczny sprawy. W ramach działalności prowadzonej przez skarżącego w formie kancelarii adwokackiej reprezentuje on m. in. wnioskodawców w sprawach o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną (art. 17 u.s.r.). Zgodnie z ogólną zasadą art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa podlega opłacie skarbowej. Jednak art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy stanowi, iż zwolnieniu z obowiązku uiszczenia opłaty podlegają sprawy z zakresu świadczeń socjalnych oraz w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej, przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów o zatrudnieniu socjalnym oraz przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wyżej wskazane zwolnienie jest generalnie uznawane przez organy prowadzące postępowania w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, jednak Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. kwestionuje właściwość w/w przepisu w tym zakresie, wobec czego konieczne było uzyskanie stanowiska odpowiedniego organu podatkowego w tym zakresie. 2.2. W dniu 7 lutego 2023 r. organ wydał interpretację, w której wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.s. - opłacie skarbowej nie podlegają sprawy z zakresu świadczeń socjalnych oraz w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej, przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów o zatrudnieniu socjalnym oraz przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem z zakresu świadczeń socjalnych oraz nie jest sprawą załatwianą na podstawie przepisów o pomocy społecznej, przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów o zatrudnieniu socjalnym oraz przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym realizowanym w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych. Realizacja zadań na podstawie przepisów tejże ustawy, nie wpisuje się w katalog zwolnień w/w art. ustawy o opłacie skarbowej. 3.1. Powyższa interpretacja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.s. poprzez jego błędne zastosowanie prowadzące do uznania, iż sprawy administracyjne dotyczące świadczeń rodzinnych nie wchodzą w zakres zwolnienia z obowiązku uiszczania opłaty skarbowej od złożenia dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że sprawy dotyczące świadczeń rodzinnych wchodzą w zakres przedmiotowy w/w przepisu, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych odmawiających pełnomocnikom stron zwrotu uiszczonych przez nich opłat skarbowych, jako poniesionych bez określonego prawem obowiązku (tak w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego WSA w Gliwicach w postanowieniu sygn. akt IV SA/GI 557/17, WSA w Olsztynie w postanowieniu sygn. akt II SA/Ol 885/11, w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego WSA Opole w orzeczeniu sygn. akt II SA/Op 71/09, w sprawie zasiłku rodzinnego Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu sygn. akt I OSK 1094/08). Uznanie przedmiotowej właściwości w/w przepisu znajduje również potwierdzenie w doktrynie: "Sprawy świadczeń socjalnych oraz sprawy załatwiane na podstawie przepisów o pomocy społecznej i przepisów o zatrudnieniu socjalnym obejmują m.in. świadczenia rodzinne z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), świadczenia przewidziane w ustawie o pomocy społecznej, a także wszelkie inne formy pomocy o charakterze socjalnym (np. dodatki mieszkaniowe, zasiłki dla bezrobotnych)" (R. Skwarło Ustawa o opłacie skarbowej. Warszawa 2008); "Nie powinny zatem podlegać opłacie skarbowej czynności urzędowe, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii m.in. w sprawach świadczeń socjalnych. Zgodnie z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczeniami rodzinnymi są: zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego, świadczenia opiekuńcze (tzn. zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie pielęgnacyjne), jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka wypłacana przez gminę oraz inne świadczenia na rzecz rodziny wypłacane przez gminę, świadczenie rodzicielskie" (Z. Ofiarski Komentarz do ustawy o opłacie skarbowej. Warszawa 2018). Zaznaczono, iż właściwość przedmiotowego przepisu ustawy o opłacie skarbowej stwierdzona była już wcześniej, Minister Finansów w piśmie z dnia 19 maja 2004 r., dokonując wykładni art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e u.o.s. wyraźnie stwierdził: "Z dyspozycji art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy wynika, że nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia, zezwolenia oraz dokumenty stwierdzające ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisy (wypisy) m.in. w sprawach świadczeń socjalnych. [...] Mając powyższe przepisy na względzie, należy stwierdzić, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o opłacie skarbowej w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych nie powstaje obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od podań i załączników do podań, czynności urzędowych, zaświadczeń, zezwoleń oraz dokumentów stwierdzających ustanowienie pełnomocnika" Stanowisko to co prawda odnosi się do wcześniejszego stanu prawnego niż ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, jednak zauważyć należy, iż art. 2 w obecnie obowiązującej ustawie uległ w tym zakresie jedynie zmianie redakcyjnej, a nie merytorycznej, a więc stanowisko Ministra Finansów mimo zmiany stanu prawnego uznać należy za wciąż aktualne. Potwierdzone ono z resztą zostało w późniejszym komunikacie Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki społecznej z dnia 10 stycznia 2007 r., wydanym już w obowiązującym obecnie stanie prawnym, gdzie wprost stwierdzono: "Mając powyższe przepisy na względzie, należy stwierdzić, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o opłacie skarbowej w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych nie powstaje obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od podań i załączników do podań, czynności urzędowych, zaświadczeń, zezwoleń oraz dokumentów stwierdzających ustanowienie pełnomocnika". Analogiczna wykładnia znajduje również oparcie w indywidualnych interpretacjach podatkowych wydawanych przez właściwe organy podatkowe (tak np. interpretacja indywidualna przepisów prawa podatkowego wydana przez Prezydenta Miasta K. z dnia 22 sierpnia 2013 r.). 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. 4. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym, stosownie do art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to wyłączenie ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z w/w przepisem, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydana w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, a Sąd administracyjny jest związany tymi zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. 5. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest wydana przez Wójta Gminy P. interpretacja indywidualna w zakresie opłaty skarbowej. W ocenie skarżącego, sprawy dotyczące świadczeń rodzinnych wchodzą w zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.s. W ocenie zaś organu, świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym realizowanym w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych. Realizacja zadań na podstawie przepisów tejże ustawy nie wpisuje się w katalog zwolnień w/w art. ustawy o opłacie skarbowej. W tak zarysowanym sporze należy przyznać rację skarżącemu. W art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a–n u.o.s. zostały wymienione kategorie spraw, w ramach których podejmowane czynności, objęte zakresem przedmiotowym opłaty skarbowej, uregulowanym w art. 1 u.o.s., zostały zwolnione z tej opłaty. Zwolnieniu temu podlega dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach, w jakim odnosi się do spraw wymienionych w art. 1 ust. 1 u.o.s. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.s. nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach: świadczeń socjalnych oraz w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej, przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów o zatrudnieniu socjalnym oraz przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wyraźne wyliczenie w komentowanym przepisie wskazuje na to, że chodzi w nim o sprawy załatwiane na podstawie przepisów: – ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (ustawa precyzuje pojęcie pomocy społecznej, określa zadania w zakresie pomocy społecznej, rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania, organizację pomocy społecznej, zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej), – ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (ustawa określa: zasady i formy wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, zasady i formy sprawowania pieczy zastępczej oraz pomocy w usamodzielnianiu jej pełnoletnich wychowanków, zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, zadania w zakresie postępowania adopcyjnego), – ustawy z 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (ustawa określa zasady zatrudnienia socjalnego, polegającego na zapewnianiu osobom, o których mowa w jej art. 1 ust. 2, możliwości uczestnictwa w zajęciach prowadzonych przez centra integracji społecznej, kluby integracji społecznej i zatrudnienia wspieranego; zatrudnienie wspierane oznacza udzielanie wsparcia o charakterze doradczym i finansowym osobie, o której mowa w art. 1 tej ustawy, w utrzymaniu aktywności zawodowej umożliwiającej podjęcie zatrudnienia, prac społecznie użytecznych w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej lub podjęcie działalności gospodarczej). – ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia; definiuje cel świadczenia wychowawczego, którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych; reguluje również rzeczową i miejscową właściwość organu. Wymienione regulacje, w ramach których ustawodawca wprowadził komentowane wyłączenie od obowiązku opłaty skarbowej, związane są z celami pozafiskalnymi, które można określić jako cele społeczne. Z uwagi na to, że komentowane wyłączenie nie odsyła do przepisów konkretnych ustaw, choć wymienia tytuły czterech ustaw, w piśmiennictwie interpretuje się zakres tego wyłączenia w ten sposób, że grupy przepisów ww. czterech ustaw traktuje się jako wiodące - (vide: S. Bogucki, K. Winiarski [w:] M. Romanowicz, S. Bogucki, K. Winiarski, Opłata skarbowa. Komentarz, Warszawa 2021, art. 2). W konsekwencji do spraw wyłączonych od opłaty skarbowej zalicza się również przepisy innych ustaw, które mają związek z przedmiotem ustaw wymienionych wyraźnie w komentowanym przepisie. Akcentuje się, że problematyka ta uregulowana jest w kilkuset aktach prawnych rangi ustawy i wykonawczych do ustawy. Wskazuje się np., że użyte pojęcie sprawy ma charakter bardzo ogólny, lecz można przyjąć, że będą to wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.o.s. Oznacza to, w odniesieniu do art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.s., że przepis ten należy stosować łącznie z przepisami innych ustaw i wydanych do nich aktów wykonawczych, problematyka ta uregulowana jest bowiem w kilkuset aktach prawnych rangi ustawy i wykonawczych do ustawy. Oznacza to co najmniej, oprócz już powyżej wymienionych przepisów czterech ustaw, stosowanie także ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Tym samym, zdaniem Sądu nie ma racji organ, który twierdzi, że realizacja zadań na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie wpisuje się w katalog zwolnień ww. przepissu ustawy o opłacie skarbowej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem prawa materialnego (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.s.) w stopniu mającym wpływ wynik sprawy. 6. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Organ wydając interpretację ponownie jest związany oceną prawną przedstawioną w niniejszym wyroku. 7. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składają się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.