I SA/Gl 517/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Mikołaj Darmosz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 stycznia 2023 r. nr 2401-IOV3.4103.130.2022.5/DAG UNP: 2401-23-022783 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem wymienionym wyżej w sentencji utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z 3 października 2022 r. znak [...] w przedmiocie przedłużenia T. Sp. z o.o. w R. (dalej w skrócie: "skarżąca", "Spółka") terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. Pismem procesowym z dnia 2 marca 2023 r. adwokat D. S. (dalej także w skrócie: "kurator") wniósł skargę na powyższe postanowienie organu drugiej instancji, deklarując, że jest kuratorem skarżącej. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach kurator został wezwany do uiszczenia wpisu należnego od skargi, z terminem wykonania 7 dni. W odpowiedzi zawartej w piśmie z 25 maja 2023 r. kurator wskazał, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych stosownie do art. 239 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), alternatywnie wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. Przy ww. piśmie złożono do akt odpis postanowienia referendarza sądowego Sądu Rejonowego w G. XD Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt [...]) kopię postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w G. X Wydziale Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt [...], na mocy którego: a) na podstawie art. 42 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (obecnie - Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.; dalej: "k.c.") został ustanowiony kuratorem skarżącej w celu podjęcia (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wydania postanowienia) wszelkich czynności zmierzających do powołania albo uzupełnienia składu zarządu skarżącej, a w razie potrzeby – jej likwidacji; b) na podstawie art. 138 § 3 w związku z art. 138d § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. – zwana dalej "o.p.") został ustanowiony pełnomocnikiem ogólnym skarżącej celem reprezentowania skarżącej w prowadzonych wobec niej kontrolach podatkowych i postępowaniach podatkowych (w tym postępowaniach odwoławczych) oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych; 2) wydruk dokumentu (informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców ze stanem na dzień 2 marca 2023 r.), z którego wynikało w szczególności, że: a) organem uprawnionym do reprezentacji skarżącej jest jej zarząd; b) nikt nie wchodzi w skład tego organu; c) wspólnikami skarżącej pozostają S. T. i D. T.; d) adres skarżącej został wykreślony; e) żaden z ustanowionych dla skarżącej kuratorów nie został umocowany do działania w jej imieniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z 5 czerwca 2023 r. zobowiązano kuratora, działając w oparciu o art. 31 § 1 p.p.s.a., do przedłożenia dokumentu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi. W wezwaniu doręczonym adresatowi w dniu 16 czerwca 2023 r. zakreślono termin 3 miesięcy, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Wezwanie doręczono adresatowi 16 czerwca 2023 Wspomnieć w tym miejscu trzeba, że w repertorium Wydziału I tutejszego Sądu zarejestrowanych zostało kilka spraw Spółki, w których zaistniała tożsama sytuacja procesowa, w tym w sprawach: I SA/Gl 1577/22, I SA/Gl 1578/22 oraz I SA/Gl 154/23. Postanowieniami z dnia 7 listopada 2023 r. oraz 20 listopada 2023 r. tut. Sąd odrzucił skargi w ww. sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Uzasadniając przyjętą konkluzję należy w punkcie wyjścia odnotować, że stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z kolei z art. 58 § 2 p.p.s.a. odrzucenie skargi z powyższego powodu nastąpi dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Natomiast w myśl art. 31 § 1 p.p.s.a. jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego. W okolicznościach analizowanego przypadku nie budzi wątpliwości, że skarga inicjująca przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne została wniesiona przez osobę, która nie wykazała swojego umocowania do działania w imieniu skarżącej ani w momencie składania skargi, ani na późniejszym etapie postępowania, w szczególności nie uczyniła tego w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z uwagi na tożsamość zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, w dalszej części rozważań Sąd obszernie nawiąże do rozważań przyjętych we wspomnianych wcześniej orzeczeniach z 7 i 20 listopada 2023 r., co podyktowane jest m.in. koniecznością zachowania elementarnej jednolitości orzeczniczej, nakazującej jednakowe rozstrzyganie tych samych okoliczności faktycznych. Nawiązując zatem do ww. postanowień Sądu należy podkreślić, że z dokumentów zgromadzonych w aktach tej sprawy wynika, że adwokat D. S. został ustanowiony kuratorem Spółki w celu podjęcia wszelkich czynności zmierzających do powołania albo uzupełnienia składu jej zarządu, a w razie potrzeby – jej likwidacji. Ponadto umocowano go do reprezentowania skarżącej w prowadzonych wobec niej kontrolach podatkowych i postępowaniach podatkowych (w tym postępowaniach odwoławczych) oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. Niewątpliwie w zakresie tym nie mieściło się więc upoważnienie do działania w imieniu skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i stan ten nie uległ zmianie także obecnie. W świetle bowiem danych ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców umocowanie adwokata D. S. jako kuratora skarżącej zostało wprawdzie rozszerzone postanowieniem Sądu Rejonowego w G. X Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt [...]. Na tej podstawie został on jednak upoważniony do reprezentacji skarżącej we wszelkich prowadzonych wobec niej postępowaniach administracyjnych i sądowych postępowaniach odwoławczych od decyzji administracyjnych w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nadal zatem poza zakresem umocowania pozostała reprezentacja w sprawach sądowoadministracyjnych. Wymaga nadto odnotowania, że fakt ustanowienia adwokata D. S. kuratorem skarżącej w celu podjęcia wszelkich czynności zmierzających do powołania albo uzupełnienia składu jej zarządu świadczy o tym, że już w chwili wniesienia skargi skarżąca takiego zarządu nie miała. Potwierdzają to zresztą dane z rejestru przedsiębiorców. Wynika z nich bowiem, że stan ten trwa nieprzerwanie co najmniej od dnia 14 maja 2020 r., kiedy to wykreślono ostatniego z dotychczas ujawnionych członków jej zarządu. Z drugiej strony te same dane rejestrowe wskazują na to, że wspólnikami skarżącej niezmiennie pozostają S. T. i D. T.. Istnieją zatem osoby zdolne do powołania zarządu skarżącej. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że wpisy do rejestru przedsiębiorców korzystają z domniemania prawdziwości, a to stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 685 ze zm.). Rzecz jasna domniemanie to jest wzruszalne, niemniej jednak w rozpatrywanym przypadku nie zostało wzruszone. Na gruncie poczynionych wyżej uwag uznano, że ujawnieni wspólnicy Spółki nie wykazali braku zdolności do powołania jej zarządu. Skutkować to musiało przyjęciem, że braki w składzie tego organu dają się uzupełnić, jak tego wymaga art. 31 § 1 p.p.s.a., co skądinąd dostrzegł także organ interpretacyjny. W dalszej kolejności, zgodnie z brzmieniem tego przepisu, determinowało to konieczność wyznaczenia terminu do ich uzupełnienia i zakomunikowania tego adwokatowi Damianowi Słomskiemu jako temu podmiotowi (kuratorowi skarżącej), który skargę wniósł. Jako że wystosowane w tym przedmiocie wezwanie zostało mu doręczone w dniu 16 czerwca 2023 r., ostatnim dniem trzymiesięcznego terminu do jego wykonania był poniedziałek 18 września 2023 r. Termin ten upłynął jednakowoż bezskutecznie, skargę należało zatem odrzucić stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 58 § 2 p.p.s.a. Należy zauważyć, że w omawianym przypadku nie ma zastosowania art. 80 p.p.s.a., z którego wynika, że ustanowienie dla jednostki organizacyjnej kuratora następuje wtedy, gdy jednostka ta nie ma organów albo jej organy są nieznane z siedziby. Mowa tu jednak o kuratorze do doręczeń (zob. art. 78 p.p.s.a.), a zatem instytucji, której zastosowanie w analizowanym przypadku byłoby zbędne z uwagi na to, że skarga została wniesiona przez kuratora, a zatem osobę, której adres jest znany. Z kolei art. 42 § 1 k.c. wskazuje co prawda na konieczność ustanowienia kuratora dla osoby prawnej, która nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania. W odniesieniu do podmiotu inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne warunek ten należy jednak uznać za spełniony jedynie wtedy, gdy braków tych nie jest on w stanie uzupełnić we własnym zakresie. Trudno bowiem nie zauważyć, że odmienna wykładnia tego przepisu niweczyłaby sens art. 31 § 1 p.p.s.a., a ponadto prowadziłaby do wyręczania osób odpowiedzialnych za powołanie organów jednostek organizacyjnych w obowiązku zapewnienia tym podmiotom zdolności funkcjonowania w obrocie prawnym w sytuacji, gdy to nie przeciwko tym podmiotom, lecz na ich rzecz dane postępowanie zostało wszczęte. Wniosek o ustanowienia kuratora dla skarżącej Spółki nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku ani nawet uchronić wnoszącego skargę przed następstwem upływu terminu do uzupełnienia braków w składzie organów uprawnionych do reprezentacji skarżącej. Wobec tego skarga podlegała odrzuceniu i stąd wydanie niniejszego orzeczenia stało się konieczne, co też orzeczono w części dyspozytywnej, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 tej ustawy