I SA/Gl 522/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącej adwokata; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że ma 74 lata i zamieszkuje samotnie w "starym drewnianym domu, który wymaga przebudowy, bo warunki zamieszkania są trudne". Dodała, że ostatnio uzyskała na ten cel zasiłek z pomocy społecznej, gdyż jej dochody ograniczają się do emerytury w wysokości 634,64 zł. Według wniosku strona poza wspomnianym domem oraz nieruchomością, zapewne tą, na której jest on posadowiony, nie posiada żadnego majątku. Do wniosku dołączono kserokopię decyzji z dnia 12 stycznia 2012 r. przyznającej wnioskodawczyni zasiłek celowy na pokrycie kosztów przebudowy budynku mieszkalnego w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu decyzji poczyniono "na podstawie zebranych materiałów" ustalenia faktyczne, które generalnie potwierdzają powyższe oświadczenia. W ich świetle skarżąca jest osobą ubogą, cierpiąca na chorobę, która w uzasadnieniu została określona jako "długotrwała lub ciężka" i uzyskuje dochód w wysokości wskazanej we wniosku. Stronie w okresie kilku lat wielokrotnie przyznawano już prawo pomocy – uczyniono tak również w niniejszej sprawie: postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. zwolniono ją od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie powtórzyć trzeba, że skarżącej przyznano już w niniejszym postępowaniu prawo pomocy, gdyż postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. zwolniono ją od kosztów sądowych, a orzeczenie to zachowało do chwili obecnej moc obowiązującą. Zwolnienie wynikające z tego postanowienia, jak to zresztą wyraźnie zaznaczono w jego sentencji, odnosi się bowiem do całości kosztów sądowych, jakie związane są z postępowaniem w sprawie, w tym do tych, które łączą się z wniesieniem skargi kasacyjnej. Stosownie wszak do art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postanowieniu bez określenia zakresu tego zwolnienia oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów był zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie adwokata, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, np. adwokata – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, wypada mieć przy tym na względzie, iż skarżącej – jak wspomniano wyżej – przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym zadośćuczynienie jej obecnemu wnioskowi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu będzie w praktyce oznaczać, że niejako "na raty," w dwóch etapach, przyznane jej będzie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To z kolei skłania do uwzględnienie podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że w sytuacji wnioskodawczyni powyższa przesłanka została spełniona, przy czym można to uczynić bez wzywania do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. Sytuacja ta była przecież wielokrotnie badana i weryfikowana w tym i w innych postępowaniach toczących się przed Sądem, co każdorazowo prowadziło do przyznania prawa pomocy z uwagi na fakt, że jest ona trudna i od kilku lat nie ulega żadnej poprawie. Niepodobna przyjąć, że stało się tak akurat w okresie ostatnich kilku miesięcy, zwłaszcza jeżeli zważyć, iż skarżąca jest osobą starszą, mającą problemy zdrowotne. Zostało to zresztą potwierdzone w toku ustaleń faktycznych przyjętych w załączonej do wniosku decyzji o przyznaniu zasiłku z pomocy społecznej. Skądinąd sam fakt przyznania takiego świadczenia przemawia na rzecz uwzględniania wniosku, złożonego przecież kilka dni po wydaniu wspomnianej decyzji. Powtórzyć zatem wypada, że strona dysponuje bardzo niskim dochodem, który – nawet przy bardzo oszczędnym trybie życia – nie może wystarczyć na opłacenie adwokata. Ponadto jako wdowa nie może zwrócić się do osoby, która byłaby zobowiązana udzielić jej finansowej pomocy celem poniesienia takiego wydatku. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.