I SA/Gl 524/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 listopada 2005 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1650/04 w przedmiocie zwrotu kosztów w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, podniosła, że nie pracuje zarobkowo i nie osiąga żadnych dochodów poza środkami otrzymywanymi od ojca "na podtrzymanie funkcji życiowych" w wysokości [...]-[...] zł miesięcznie. Według wniosku strona nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, a jej majątek ogranicza się do domu "do kapitalnego remontu" o powierzchni 100 m2. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, potwierdzającego, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą, przedstawienie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą, jej ojca oraz osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, jej ojca i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, wyjaśnienie, czy skarżąca korzysta z pomocy społecznej, a jeśli tak, przedstawienie aktualnego zaświadczenia organu pomocy społecznej potwierdzającego ten fakt i wskazującego na formy i wysokość tej pomocy w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na to wezwanie, skarżąca zauważyła, że jest ono nieomal identyczne wezwaniu wystosowanego do niej w ramach postępowania, którego wznowienia obecnie się domaga. Stwierdziła również, że nie może go wykonać "ze względów chociażby tylko materialnych", w szczególności z uwagi na brak środków na dojazdy do urzędów oraz na opłaty za wydanie potrzebnych zaświadczeń. Jej zdaniem nie ma też żadnych podstaw do "mieszania jej ojca w tę sprawę", gdyż ojciec ów nie zamieszkuje z nią, "ratując ją jedynie dobrowolnymi datkami". Wnioskodawczyni oświadczyła nadto, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej oraz że miesięcznie ponosi następujące opłaty związane z utrzymaniem nieruchomości: [...] zł – za wywóz nieczystości, [...] zł – za energię elektryczną i po [...] zł – za gaz oraz za wodę. Wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy kilkukrotnie stanowiły przedmiot rozpoznania w postępowaniu, którego wznowienia domaga się ona obecnie. Ostatni taki wniosek, o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, nie został – wskutek niewykonania wezwania do uzupełnienia danych w nim zawartych – uwzględniony (postanowienie Sądu z dnia 7 lutego 2007 r., które stało się prawomocne w wyniku oddalenia zażalenia, jakie od niego wniesiono – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt II FZ 172/07). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, że powyższe przesłanki zostały spełnione, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skądinąd stosunkowo obszernego. Podkreślić zaś wypada, iż wezwanie takie – w myśl art. 255 P.p.s.a.– wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w praktyce, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W rezultacie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Taki stan rzeczy nie pozwala zaś uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w omawianej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05). Kontynuując ów wątek, odnotować trzeba, że skarżąca miała świadomość obowiązków, jakie spoczywają na niej z uwagi na treść przywołanej regulacji, a także negatywnych dla niej konsekwencji niewykonania wezwania. Omówiono je przecież obszernie w postanowieniu Sądu z dnia 7 lutego 2007 r., odmawiającym jej przyznania prawa pomocy, oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt II FZ 172/07, oddalającym zażalenie na to postanowienie. W rozpatrywanej sprawie warto nawiązać zwłaszcza do obszernego wywodu zawartego w uzasadnieniu ostatniego z powołanych orzeczeń. Naczelny Sąd Administracyjny, eksponując znaczenie wspomnianych obowiązków, bez aprobaty odniósł się bowiem do "wykazywanego braku chęci współpracy" i do roszczeniowego podejścia skarżącej, która uważa, że jej wnioski powinny być uwzględnione "bez głębszego wnikania w jej sytuację majątkową" i która "uchyliła się od przedłożenia na wezwanie (...) dokumentów źródłowych, takich jak zaświadczenie z Urzędu Pracy, rachunki bądź faktury dotyczące utrzymania gospodarstwa domowego i zakupionych lekarstw". Spostrzeżenia te można jedynie podzielić w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że w ocenie rozpoznającego wniosek, brak było przeszkód do tego, aby nadesłać choć część dokumentów, o które wzywano. Co najmniej niektóre z nich powinny się wszak znajdować w posiadaniu skarżącej, w szczególności decyzja uznająca ją za osobę bezrobotną, która mogłaby stanowić swoisty substytut żądanego zaświadczenia urzędu pracy, czy rachunki dotyczące opłat wyliczonych w piśmie z dnia 14 lutego 2008 r. Nie sposób zresztą nie zauważyć, że suma kwot podanych w analizowanym zakresie przez skarżącą ([...]zł) jest niewiele mniejsza od pomocy, jaką ma jej świadczyć jej ojciec ([...] -[...] zł). Skoro zaś pomoc ta stanowić ma jedyny dochód wnioskodawczyni, to powstaje konieczność ustalenia, choćby w ogólnych zarysach, sytuacji majątkowej jej ojca, który w istocie, w świetle wyjaśnień strony, nadal ją utrzymuje. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.