I SA/Gl 533/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędziowie WSA Anna Rotter (spr.), Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 lutego 2024 r. nr SKO.F/41.4/1719/2023/26198 w przedmiocie połączenia postępowań podatkowych dotyczących ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości w jedno postępowanie podatkowe za 2020 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 lutego 2024r. nr SKO.F/41.4/1719/2023/26198 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ odwoławczy po rozpoznaniu zażalenia J.W. (dalej: skarżąca, podatniczka) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. (dalej: organ pierwszej instancji) w sprawie połączenia w jedno postępowanie podatkowe za rok 2020, postępowań podatkowych wszczętych: 1. postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 2 czerwca 2020r. nr [...] którego stroną postępowania jest skarżąca, 2. postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 17 listopada 2022r. nr [...], którego stroną postępowania jest M.D. Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023r., poz. 2383 ze zm., dalej: o.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 570) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r., poz. 1925). Stan sprawy. Działając na podstawie art. 166 § 1 i 2 o.p. organ pierwszej instancji postanowił prowadzić jako jedno postępowanie podatkowe za rok 2020, postępowania podatkowe wszczęte : 1. Postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 2 czerwca 2020r. nr [...] którego stroną postępowania jest J.W. 2. Postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 17 listopada 2022r. nr [...] którego stroną postępowania jest M.D., reprezentowana przez pełnomocnika. Organ pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 166 o.p., w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ podatkowy, można wszcząć i prowadzić .jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Jak wyjaśniono, postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 17 listopada 2022r. wszczęto postępowanie podatkowe celem ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2020 dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. Następnie postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 2 czerwca 2020r. wszczęto postępowanie podatkowe celem ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2020 dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. Wyjaśniono, że organ podatkowy uznał potrzebę prowadzenia powyższych postępowań jako jednego z uwagi na analogiczny stan faktyczny, analogiczną podstawę prawną oraz właściwość organu podatkowego, bowiem prowadzone postępowania zostały wszczęte w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. za rok 2020 a organem właściwym w powyższych sprawach jest Prezydent Miasta S. Skarżąca złożyła na powyższe postanowienie zażalenie. Skarżąca wskazała, że stała się właścicielem nieruchomości w S. przy ul. [...] w wyniku zasiedzenia. Podatek od nieruchomości od powyższej nieruchomości płaciła od 2016r. do 2020r. We wcześniejszych latach wyłącznym i jedynym płatnikiem podatku od nieruchomości była jej babcia, E.W., która zmarła w grudniu 2015r. Skarżąca jest jedyną spadkobierczynią po zmarłej E.W. i dlatego Urząd Miasta uznawał podatniczkę za jedyną stronę postępowania podatkowego. Według podatniczki M.D. nigdy nie opłacała podatku od nieruchomości i nie jest stroną decyzyjną w przypadku nieruchomości w S. przy ul. [...]. Dodatkowo, jak wyjaśniono w zażaleniu, M.D. nie bierze jakiegokolwiek udziału w administrowaniu i zarządzaniu nieruchomością, nie jest stroną umowy dla dostarczycieli mediów pod wskazanym adresem, nie zawiera umów najmu z lokatorami. SKO postanowieniem z dnia 22 lutego 2024r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia 12 października 2023r. SKO zaznaczyło, że zgodnie z ewidencją gruntów i budynków prowadzoną dla miasta S. przedmiotową nieruchomość stanowiła w 2020r. działka oznaczona geodezyjnie numerem [...] obręb [...] o powierzchni 822 m2, zabudowana: budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy 327 m2, budynkiem transportu i łączności o powierzchni zabudowy 40 m2, budynkiem transportu i łączności o powierzchni zabudowy 27 m2, budynkiem transportu i łączności o powierzchni zabudowy 16 m2, oraz pozostałym budynkiem niemieszkalnym o powierzchni zabudowy 14 m2. W postanowieniu wyjaśniono, że postępowanie podatkowe wszczęte zostało postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 2 czerwca 2020r. wobec skarżącej, obecnie występującej pod nazwiskiem J.W. Z kolei stroną postępowania podatkowego wszczętego postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 19 września 2022r. jest M.D. Wyjaśniono również, że pismem z dnia 25 października 2018r. radca prawny M.S. reprezentujący M.D., złożył formularz IN-1, przedłożył także postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po J. D., które jak wynika z wyjaśnień strony, potwierdzają fakt dziedziczenia po J1.D., który z kolei dziedziczył po J. D.. M.D. przedłożyła także postanowienie Sądu Rejonowego w K. — sygnatura akt [...] z dnia 21 grudnia 2009r. na podstawie którego Sąd oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości przez skarżącą, a także postanowienie Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 20 maja 2010r. oddalający apelację w sprawie dotyczącej zasiedzenia nieruchomości przez podatniczkę. Pismem z dnia 27 marca 2019r. M.D. wskazała siebie jako współwłaściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w S.. W postanowieniu SKO podano także, że organ podatkowy umorzył postępowanie podatkowe za rok 2019 na podstawie decyzji Prezydenta Miasta S., która na skutek odwołania wniesionego przez stronę została uchylona przez SKO przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. SKO w powyżej omawianym postępowaniu wskazało, iż postępowanie podatkowe winno mieć na celu ustalenie, czy M.D. w istocie jest podatnikiem jako współwłaściciel. Kierując się wskazaniami SKO organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz wszczął postępowanie podatkowe za rok 2020. Działając na podstawie art. 166 o.p., postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 12 października 2023r. organ podatkowy postanowił prowadzić jako jedno omawiane postępowania podatkowe. Z uwagi na analogiczny stan faktyczny, analogiczną podstawę prawną oraz właściwość organu podatkowego, bowiem prowadzone postępowania zostały wszczęte w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. za rok 2020 a organem właściwym w powyższych sprawach jest Prezydent Miasta S., połączenie postępowań jest zasadne. Mając na uwadze zebrany w toku postępowań podatkowych materiał dowodowy, w ocenie SKO słusznie organ pierwszej instancji stwierdził, iż nieprawidłowe byłoby prowadzenie ich jako odrębnych. Według SKO połączenie postępowań ma na celu zweryfikowanie kompleksowo całokształtu zgromadzonego materiału dotyczącego tej samej nieruchomości, a także dąży do prawidłowego ustalenia na kim obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Na postanowienie SKO podatniczka wniosła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu podatniczka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 166 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że można była wszcząć i prowadzić jedno wspólne postępowanie wobec skarżącej i wobec M.D., 2. art. 187 § 1 o.p., w wyniku błędnie ustalonego stanu faktycznego, polegającego na uznaniu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala na połączenie postępowań podatkowych za rok 2020 dotyczących nieruchomości przy ulicy [...] w S., kiedy zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności akt własności ziemi oraz umowa najmu zawarta pomiędzy E.W. a M.D., nie potwierdzają istnienia takiego samo stanu faktycznego oraz podstawy prawnej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W pierwszej kolejności skarżąca nie zgodziła się, iż prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej, co wyczerpałoby dyspozycję art. 166 § 1 o.p. Zdaniem podatniczki, jest ona w posiadaniu spornej nieruchomości od roku 2015, natomiast od roku 2016 uiszcza podatek od tej nieruchomości. Wcześniej jedynym i wyłącznym podatnikiem podatku od ww. nieruchomości była E.W., babcia skarżącej. Powyższe nigdy wcześniej nie było kwestionowane przez Urząd Miejski w S., bowiem to podatniczka jest jedyną stroną postępowania podatkowego dotyczącego wskazanej nieruchomości. Skarżąca powołując się na treść art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (.j. Dz. U. z 2023r., poz. 70 ze zm., dalej: u.p.o.l.) wyjaśniła, że decyzja odnośnie wymiaru podatku od nieruchomości jest kierowana do wszystkich współwłaścicieli. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie nic takiego nie miało miejsca. Skarżąca podniosła, iż sporna nieruchomość była administrowana i zarządzana od lat przez E.W., a aktualnie jest administrowana i zarządzana przez podatniczkę. Ponadto wszelkie koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, mediami, remontami oraz wywozem śmieci ponosi skarżąca, a umowy w tym zakresie zawierane są przez podatniczkę, tak jak umowy najmu lokali znajdujących się w nieruchomości. Skarżąca pobiera czynsz od lokatorów związany z najmem oraz z tego tytułu odprowadza podatek do Urzędu Skarbowego. Jak zaznaczono w skardze, M.D. zawarła umowę najmu z E.W., jako właścicielem i uiszcza czynsz za najmowany lokal. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. stanowi, że podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych. Według art. 3 ust. 4 u.p.o.l. stanowi, że w sytuacji gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika, że podatnikiem podatku od nieruchomości będzie albo właściciel, a jeżeli jest ich kilku (współwłasność), to wówczas podatnikami będą wszystkie osoby będące współwłaścicielami. Organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie i wydać jedną decyzję skierowaną do obydwóch współwłaścicieli ustalając im zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, a następnie każdemu z nich decyzję tę doręczyć. W konsekwencji wszyscy współwłaściciele powinni zostać objęci jednym postępowaniem podatkowym, które kończy się wydaniem jednej decyzji. Odpowiedzialność wszystkich współwłaścicieli z mocy prawa jest solidarna. Taki sposób uksztaltowania rodzaju odpowiedzialności współwłaścicieli za zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości oznacza, że zawsze ono będzie miało taki charakter. W realiach rozpoznanej sprawy organ podatkowy – Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia 2 czerwca 2020r. wszczął postepowanie podatkowe za 2020 rok w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Postanowienie powyższe doręczone zostało skarżącej. Jednocześnie postanowieniem z dnia 17 listopada 2022r. w/w organ wszczął postepowanie podatkowe za rok 2020 w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Postanowienie doręczone zostało M.D. Powyższa sekwencja czynności organu prowadzi do wniosku, iż wszczęcie postępowania postanowieniem z dnia 17 listopada 2022r. w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] nastąpiło w czasie, gdy postępowanie o takim samym przedmiocie toczyło się już od ponad 2 lat, gdyż zostało już wszczęte postanowieniem organu z dnia 2 czerwca 2020r. W rezultacie doszło do nieuprawnionego wydania postanowienia z dnia 17 listopada 2020r. w przedmiocie wszczęcia postępowania, które już się toczyło. Za powyższą konstatacją przemawia również stanowisko organu, który w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że celem wszczęcia postępowania postanowieniem z dnia 17 listopada 2022r. było w istocie ustalenie czy M.D. jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako współwłaściciel. Tymczasem ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania czyli współwłaścicieli spornej nieruchomości winno nastąpić w trakcie postepowania wszczętego postanowieniem z dnia 2 czerwca 2020r. Zważywszy na treść art. 3 ust. 4 u.p.o.l. wszyscy współwłaściciele spornej nieruchomości winni zostać objęcie jednym postępowanie wszczętym postanowieniem z dnia 2 czerwca 2020r. W tym miejscu wskazać należy na treść art. 166 § 1 o.p. zgodnie z którym w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ podatkowy, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Według § 2 w/w przepisu w sprawach połączenia postępowań organ podatkowy wydaje postanowienie na które służy zażalenie. Powyższa norma posługuje się wyrażeniem "można wszcząć i prowadzić", które wskazuje, że dotyczy ona stanów faktycznych, w których połączenie postępowań jest możnością, a nie obowiązkiem organu podatkowego wynikającego m. in. z przepisów dotyczących konkretnego podatku. Art. 166 o.p. ma charakter fakultatywny i to od organ ocenia potrzebę jego zastosowania. Natomiast w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. wszyscy współwłaścicieli nieruchomości winni występować w trakcie toczącego się postępowania w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] jako współuczestnicy konieczni takiego postępowania. W rezultacie, instytucja połączenia postępowań, uregulowana w art. 166 o.p. nie może służyć do sanowania błędu organu w postaci ponownego wydania postanowienia o wszczęciu postępowania, które już się toczyło. Organ winien zatem wyeliminować z obrotu prawnego wadliwie wydanego postanowienia z dnia 17 listopada 2022r., a nie korzystać z instytucji, która umożliwia organowi połączenie dwóch prawidłowo wszczętych postępowań, które co do zasady mogą toczyć się odrębnie. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 953) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę obejmującą uiszczony wpis sądowy w kwocie 100zł.