I SA/Gl 543/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w osobie pełnomocnika, który reprezentuje go już w innych postępowaniach przed Sądem. Podkreślił, że od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną, obecnie niemającą już prawa do zasiłku i że po rozstaniu z żoną zamieszkuje z matką, która jest niepełnosprawna i otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 1660,59 zł netto. Wyliczył wydatki ponoszone przez siebie i przez matkę, zaznaczając, że po ich uiszczeniu pozostaje niecałe 300 zł na osobę. Wnioskodawca nawiązał też do dokumentacji zgromadzonej w aktach spraw o sygn. akt I SA/Gl 284/14, I SA/Gl 285/14 oraz III SA/Gl 125/14, w których zwolniono go częściowo od kosztów sądowych postanowieniami z dnia 25 lutego 2015 r. i z dnia 17 marca 2015 r. Jego zdaniem dokumentacja ta jest aktualna i wystarczająca do uwzględnienia jego wniosku. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełniania w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: złożenie wyjaśnień w związku oświadczeniem skarżącego zawartym w rubryce nr 12, że nie zatrudnia on profesjonalnego pełnomocnika i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z tego rodzaju pełnomocnikiem, poprzez wskazanie, na jakiej podstawie adwokat, który zgodnie z wnioskiem ma być ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu w tym postępowaniu, świadczy skarżącemu pomoc prawną w innych postępowaniach przed Sądem, przedłożenie dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów skarżącego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym z okresu ostatnich sześciu miesięcy, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w razie, gdyby i te ostatnie zeznania nie zostały złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedstawienie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dostarczenie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wykazanie, że skarżący jest osobą poszukującą zatrudnienia, w szczególności za pomocą odpisów korespondencji podejmowanej w tym zakresie w okresie ostatniego półrocza, przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez ZUS po dniu otrzymania niniejszego wezwania, że skarżący nadal nie figuruje jako ubezpieczony podlegający ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz nadesłanie kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość stałych wydatków, w tym związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego i z leczeniem, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Przesyłkę zawierająca to wezwanie została awizowana, po raz pierwszy dnia 11 czerwca 2015 r. i po raz drugi dnia 19 czerwca 2015 r., po czym – jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanego jako P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Tymczasem skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Przyjąć bowiem trzeba, że termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie. Otóż w świetle art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji uznać trzeba, że doręczenie wezwania skarżącemu nastąpiło z dniem 25 czerwca 2015 r., a w efekcie, że zakreślony w nim termin upłynął z dniem 2 lipca 2015 r. (czwartek). Wymaga zaś podkreślenia, że stosownie do art. 255 P.p.s.a. wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie dokładnych ustaleń faktycznych dotyczących dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącego, a w szczególności jego obecnej sytuacji zawodowej. Niewystarczające w tym zakresie jest zaś sięgnięcie do materiału dowodowego zgromadzonego w aktach spraw wskazanych we wniosku. Materiał ten stracił aktualność, skoro obejmuje dokumenty sprzed kilku miesięcy, z lutego bieżącego roku, które nie obrazują stanu bieżącego lub nie mogły być wcześniej dostarczone, jak zeznanie podatkowe za ubiegły rok. Ponadto zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych we wspomnianych sprawach zawsze miało charakter częściowy ze względu na realną możliwość szybkiej poprawy jego położenia. Ustalono bowiem, że wnioskodawca jest osobą poszukującą zatrudnienia i mającą dodatkowo wysokie kwalifikacje, zwiększające jego szanse w tej materii. Wezwanie służyło stwierdzeniu tego, czy i w jakim stopniu zamierzenia te udało mu się zrealizować. Wreszcie konieczne było zbadanie relacji skarżącego z adwokatem reprezentującym go w innych sprawach przed Sądem, który zgodnie z wnioskiem ma być ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. W myśl art. 246 § 3 P.p.s.a. adwokata można wszak ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje z adwokatem w innym stosunku prawnym. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.