I SA/Gl 543/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości w podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Inicjując postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, R. W. zwrócił się między innymi o zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku (patrz druk PPF z dnia 6 kwietnia 2017 r.) skarżący oświadczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż nie posiada żadnego majątku, ani dochodów. Taki stan rzeczy wynika z dalszej części oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Pismem doręczonym pełnomocnikowi w dniu 30 czerwca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: "1) zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącym; 2) dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń, w tym uzyskiwanych w ramach tzw. Programu 500+, z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub odpisów decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano; 3) odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016; 4) zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że skarżący za rok 2016 nie wykazał dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jego podatek dochodowy; 5) wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować; 6) dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania, w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, odpisów umowy najmu wraz z potwierdzeniami uiszczenia czynszu za trzy ostatnie miesiące itp.; 7) odpisów faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie". W treści cytowanego wyżej wezwania pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W piśmie procesowym z dnia 7 lipca 2017 r. pełnomocnik R. W. poinformował, że w miejscu zamieszkania skarżącego zameldowanych jest jeszcze pięciu członków jego rodziny, co nie zmienia poprzedniego oświadczenia w tym zakresie, iż skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. R. W. jest zatrudniony w wymiarze ¼ etatu w spółce A Sp. z o.o. Nie posiada obecnie rachunków bankowych. Czynsz z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego stanowi kwotę 600 zł i jest ponoszony przez wszystkich mieszkańców. "Inne koszty zgodnie z ogólnymi zasadami". Z nadesłanego przez skarżącego zeznania PIT-37 wynika, że w 2016 r. uzyskał dochód brutto w kwocie 20.810,03 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Podobnie art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W tym kontekście stwierdzono, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Już w punkcie wyjścia należy negatywnie ocenić postawę R. W., który już na etapie składania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, kierował się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jego wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Konkluzja ta jest wynikiem dostrzeżonych rozbieżności pomiędzy tym, co oświadczył w druku PPF, a tym co następnie zeznał w dalszej korespondencji. Dostrzeżony dysonans skupił się przede wszystkim na możliwościach zarobkowych skarżącego. W pierwszym z oświadczeń zeznał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, zaś w piśmie z dnia 7 lipca 2017 r. jego pełnomocnik wskazał, że skarżący pozostaje zatrudniony w wymiarze ¼ etatu w spółce prawa handlowego. Nie sposób przy tym przyjąć, że stosunek zatrudnienia ma charakter nieodpłatny, wszak z zeznania podatkowego za 2016 r. wynika, że skarżący uzyskał dochód właśnie ze stosunku pracy, służbowego... Skądinąd z informacji dostępnych publicznie (www.ms.gov.pl/krs) wynika, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w spółce, o której wspomniał w formularzu. Spółka ta – według stanu na dzień 25 lipca 2017 r. – nie została postawiona w stan likwidacji, czy upadłości, ani nie zawieszono prowadzenia jej działalności. Wypada zatem w tym miejscu wspomnieć, że na gruncie możliwości zarobkowych skarżącego, jego wniosek pomimo precyzyjnego wezwania w tym zakresie, jest obarczony mankamentem dowodowym. Wyraźnie przecież wezwano go do nadesłania zaświadczenia o wysokości zarobków (pkt 2 wezwania z 9 czerwca 2017 r.). Zaświadczenie takie nie wpłynęło do Sądu do dnia dzisiejszego. Kolejną płaszczyzną dostrzeżonych rozbieżności jest stan osobowy gospodarstwa domowego skarżącego. Trzeba w tym miejscu zastrzec, że z natury rzeczy trudna do wykazania jest sytuacja, jaką zdaje się lansować w tej sprawie skarżący, a mianowicie taka, iż zamieszkuje w jednym lokalu mieszkalnym wraz z pięcioma osobami, tworząc jednocześnie co najmniej dwa odrębne gospodarstwa domowe. Wypada w tym miejscu odnotować, że na gruncie judykatury przez pojęcie "wspólnego gospodarstwa domowego" należy rozumieć stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa (postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06; dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W praktyce rzadko występuje sytuacja, w której w ramach jednego budynku mieszkalnego prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe. Takim determinantem są przykładowo - w ocenie rozpoznającego wniosek - odrębne urządzenia pomiarowe służące do odczytu zużytych mediów takich jak: energia elektryczna, woda, czy gaz. W tym też kontekście wypada zauważyć, że deklarowanej przez skarżącego odrębności gospodarstw domowych przeczy stwierdzenie, iż "czynsz za lokal mieszkalny to około 600 zł, ponoszony przez wszystkich mieszkańców". Oznacza to, że mieszkańcy ci tworzą wspólnotę, którą nie tylko łączą więzy pokrewieństwa, ale także współpraca o charakterze ekonomicznym. Skutkiem tej konstatacji jest uznanie, iż także w tej materii wniosek obarczony jest mankamentami dowodowymi, których nie usunięto pomimo wezwania referendarza sądowego. W efekcie nie jest możliwe w tym przypadku zbilansowanie gospodarstwa domowego skarżącego, co czynnością absolutnie konieczną dla wolnego od wątpliwości rozstrzygnięcia wniosku. Skarżący ani nie nakreślił wysokości swoich aktualnych dochodów, ani nie ujawnił stałych miesięcznych wydatków. W tej ostatniej kwestii na niewiele zdaje się sformułowanie R. W., "inne koszty" (w znaczeniu wydatki) pokrywane są zgodnie z ogólnymi zasadami. Wszystkie podniesione wyżej okoliczności w zderzeniu z faktem, że wpis sądowy od skargi, który skarżący jest zobowiązany do uiszczenia na tym etapie postępowania jest najniższym z przewidzianych w procedurze przed sądami administracyjnymi i wynosi 100 zł, skutkują odmową wnioskowanego przez R.W. prawa pomocy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.