I SA/Gl 545/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2017 r. sprzeciwu E. S. od zarządzenia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 18 października 2017 r. w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu postanawia utrzymać w mocy powyższe zarządzenie starszego referendarza sądowego. W dniu 18 października 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydał zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, który został sformułowany w piśmie z dnia 23 lipca 2017 r., a następnie złożony na urzędowym formularzu datowanym na 30 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz zwrócił uwagę, że we wspomnianym formularzu skarżąca nie wskazała zakresu żądania (rubryka nr 4), nie przedstawiła żadnego uzasadnienia (rubryka nr 5) a w rubrykach nr 6-11 przeznaczonych na złożenie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wpisała jedynie znaki zapytania. Z tego względu referendarz zobligował skarżącą do uzupełnienia tych braków wniosku, lecz wezwanie doręczone w dniu 2 października 2017 r. nie zostało wykonane. Mając to na względzie, referendarz zdecydował się na podjęcie skarżonego rozstrzygnięcia. W sprzeciwie skarżąca zakwestionowała prawidłowość tej kwalifikacji. Podała, że zarówno postępowanie ze skargi, jak i postępowanie z powyższego wniosku powinno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania z jej wniosku o udzielenie informacji publicznej. Zrealizowanie tamtego wniosku jest bowiem niezbędne do wnioskowania o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a. Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych w dniu 15 sierpnia 2015 r. i następnie) stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, a więc także od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Mając to na względzie, odnotować trzeba, że w myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według określonego wzoru. Stosownie natomiast do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Uwzględnienie, że zgodnie z art. 245 § 1 pkt 1 p.p.s.a. strona może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym dodatkowo niezbędnym czyni sprecyzowanie zakresu żądania. Powinność umotywowania takiego wniosku wydaje się z kolei oczywista przez wzgląd na fakt, że wszczęcie postępowania w tym przedmiocie następuje wyłącznie na wniosek strony (art. 243 p.p.s.a.) i to na niej spoczywa ciężar wykazania zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy (art. 246 p.p.s.a.). W świetle powyższych uwag uznać należy, że wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy niezawierający oświadczeń, o których mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie spełnia wymogu formalnego w tym przepisie określonego, co stanowi wystarczający powód do stwierdzenia, że jest obarczony brakiem uniemożliwiającym nadanie mu dalszego biegu. Przeszkodą taką z pewnością jest również brak określenia zakresu żądania, gdyż uniemożliwia on przystąpienie do merytorycznej oceny wniosku (weryfikacji, czy strona spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, które w zależności od zakresu żądania są różne). Istotnym mankamentem w tym względzie jest też brak uzasadnienia wniosku. Stąd niezbędne staje się odnotowanie, że jeśli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Konsekwencją niewykonania takiego wezwania jest wydanie przez przewodniczącego zarządzenia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a.). Taki sam skutek następuje w przypadku, gdy pismo to zawiera wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Nie mniej istotne jest to, że kompetencje do podejmowania powyższych czynności ma referendarz sądowy na mocy art. 258 § 1 i art. 49 § 4 p.p.s.a. Odnosząc te spostrzeżenia do rozpatrywanego przypadku, dostrzec trzeba, że z uwagi na dostrzeżone (wyżej opisane) braki złożonego wniosku referendarz zobligował skarżącą do ich uzupełnienia, niemniej jednak wezwanie doręczone w dniu 2 października 2017 r. nie zostało wykonane. Stąd za prawidłowe należało uznać działanie referendarza przejawiające się w wydaniu zarządzenia o pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Tym samym rozstrzygnięcie to, w wyniku złożonego sprzeciwu, wymagało utrzymania w mocy. Zarazem za chybiony należało uznać zarzut sprzeciwu, albowiem oczekiwanie na udzielenie informacji publicznej bez wątpienia nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej uzupełnienie sygnalizowanych braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym wydanie niniejszego rozstrzygnięcia stało się konieczne. Dla porządku wymaga jedynie podkreślenia, że postanowienie to podjęto na podstawie wyżej powołanego art. 260 p.p.s.a.