I SA/Gl 546/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego. Stwierdził, od kilku lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i że pozostaje na utrzymaniu rodziny, znajomych i opieki społecznej. Zwrócił uwagę na ciążące na nim zadłużenie. Według wniosku skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada majątku, poza prawem do mieszkania, które jest obciążone hipotecznie. Do wniosku załączono dwa zaświadczenia: z dnia 11 marca 2014 r. i z dnia 3 kwietnia 2014 r. W świetle pierwszego z nich wnioskodawca jest objęty pomocą w postaci pracy socjalnej w ramach zawartego kontraktu socjalnego z dnia 17 stycznia 2013 r., a zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia, jak można wnosić – ostatni, pobrał w styczniu ubiegłego roku. Z kolei drugie zaświadczenie potwierdza, że jest on zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 11 stycznia 2012 r. Pismem doręczonym w dniu 11 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez wykazanie tytułu prawnego do lokalu, nadesłanie zaświadczenia wskazującego wszystkie zameldowane w nim osoby, udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, w tym oświadczenia o pozostawaniu na utrzymaniu rodziny, znajomych i pomocy społecznej, a także przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących hipoteki. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach przed Sądem, a jego wnioski były zarówno uwzględniane, jak i oddalane. I tak postanowieniem z dnia 14 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1719/13 przyznano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniami z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 284/14 i z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 305/14 i SA/Gl 306/14 odmówiono mu natomiast prawa pomocy, zaznaczając jednak, iż w sprawach tych przysługuje mu ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek skarżącego został oddalony również postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 462/14. We wszystkich przypadkach, w których odmówiono przyznania prawa pomocy, nastąpiło to z uwagi na fakt, że wnioskujący nie wykonał wezwania do uzupełnienia danych zawartych, bądź w ogóle, jak w tej ostatniej sprawie, bądź w wystarczającym stopniu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, doradcy podatkowego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jakiej można od niej wymagać, sprowadza się do dokładnego wykonania danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący w niniejszej sprawie w ogóle nie ustosunkował się do takiego wezwania, mimo że musiał mieć świadomość negatywnych konsekwencji procesowych, jakie to może za sobą pociągnąć, skoro z tej przyczyny kilka razy odmówiono mu już prawa pomocy. Ponownie podkreślić zatem trzeba, że zignorowanie wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji wnioskującego. Wyklucza wszak poczynienie ustaleń faktycznych w przedmiocie tak ważnych aspektów tej sytuacji jak choćby skład osobowy gospodarstwa domowego oraz jego dochody i wydatki. Brak żądanej dokumentacji źródłowej uniemożliwia weryfikację oświadczeń na temat źródeł utrzymania oraz stanu zadłużenia. To, że skarżący nie wykonując wezwania, nie dowiódł, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że we wniosku nie wykazał on, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m.in. zwolnienie od kosztów sądowych. Nie można przecież tracić z pola widzenia dokumentów załączonych do wniosku, które poświadczają, że jest on osobą od dłuższego czasu bezrobotną, niemającą już prawa do zasiłku i korzystającą z pomocy w postaci pracy socjalnej. Nie bez znaczenia pozostaje także materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym, jak choćby odpis pisma banku z dnia 16 grudnia 2013 r., informującego o braku środków na rachunku bankowym skarżącego oraz o zbiegu egzekucji w stosunku do tego rachunku (k. 34/5 akt administracyjnych). Zdaniem rozpoznającego wniosek te okoliczności uzasadniają przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wybór postaci prawa pomocy w tym zakresie, polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych, był podyktowany interesem skarżącego na obecnym etapie postępowania. Stoi on wszak przez koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których go zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, a więc także tym reprezentowanym przez doradcę podatkowego, potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania, o ile przedstawi on dokumentację źródłową mogąca rozwiać podniesione wyżej wątpliwości. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.