I SA/Gl 559/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenie zaległości podatkowej oddala skargę Pismem z dnia [...]roku T. P. zwrócił się do Wójta Gminy O. z wnioskiem o umorzenie drugiej raty podatku od środków transportowych za 2003 rok. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, iż samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] od 2003 roku nie miał ważnego dowodu rejestracyjnego i nie był użytkowany zarobkowo. Wójt Gminy O., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...]roku, nr [...] odmówił umorzenia T. P. zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za 2003 rok w kwocie [...] złotych wraz z odsetkami za zwłokę. Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie, w którym przedstawił swoją sytuację materialno – rodzinną. Podkreślił także, iż wyżej wymieniony samochód był zarejestrowany na niego, lecz faktycznym użytkownikiem pojazdu był jego brat W., który płacił wszelkie należności związane eksploatacją tego samochodu. Po śmierci brata ([...] rok) sprzedał samochód (2003 rok), lecz pieniądze z tej transakcji przekazał spadkobiercom (szwagierce i jej dzieciom) i sam nie jest w stanie zapłacić zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za 2003 rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. nie uwzględniło odwołania i działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, decyzją z dnia [...]roku, nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg zdarzeń. Następnie, odnosząc się do zarzutów odwołania przywołał treść 67 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Organ odwoławczy zaznaczył, iż należy przy tym mieć na względzie, że zasadą jest płacenie podatków, a udzielanie ulg stanowi wyjątek od tej zasady. Stwierdził, że brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ocena, czy w indywidualnie określonym przypadku zachodzą wymienione w przepisie względy, pozostawiona została uznaniu organów podatkowych. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Wójt Gminy O., dokonując takiej analizy wziął pod uwagę przede wszystkim sytuację podatnika i charakter okoliczności, wskutek których domagał się on umorzenia zaległości. Podkreśliło także, iż podatnik korzystał już z ulgi podatkowej w postaci umorzenia 50% podatku od środków transportowych za 2003 rok. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego. Stwierdził, że postępowanie to przeprowadzono prawidłowo. Decyzję tę T. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu w pełni podtrzymał zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Oceniając stanowisko zajęte w niej przez organy podatkowe należy w pierwszej kolejności wskazać, iż istota sporu sprowadza się do oceny zagadnienia, czy w przedmiotowej sprawie organy podatkowe w sposób poprawny przeprowadziły postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem podatnika o umorzenie zaległości podatkowej oraz, czy odmawiając umorzenia tejże zaległości nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami). Stosownie do tego przepisu organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Słuszną jest zatem teza wynikająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, a ponadto iż obowiązującą w polskim prawie jest zasada obowiązkowego płacenia podatków. Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez dopuszczenie możliwości udzielania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w wypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj.: ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, albo też oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zobowiązania podatkowego. Z faktu, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej mają charakter rozstrzygnięć uznaniowych wynika, iż Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji. Kontrola Sądu obejmuje zatem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 roku, sygn. akt III SA/Wa 1264/05, Mon. Podatkowy 2005/12/4). Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Użycie przez Ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika", "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez organ szerokiej oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen pozaprawnych. Granice swobodnego uznania wyznacza choćby interes publiczny, co wiąże się z koniecznością odpowiedzi na pytanie – czy w konkretnym przypadku domaganie się spełnienia obowiązku podatkowego nie będzie sprzeczne z tym interesem. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd uznał, iż organy dokonały prawidłowego ustalenia sytuacji materialnej podatnika, w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy, a przyjęte w oparciu o ten materiał rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice dopuszczalnego uznania administracyjnego. W tym miejscu trzeba podnieść, iż w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada współdziałania strony i organu podatkowego. Oznacza to, iż organ jest wprawdzie obowiązany do wyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy (w tym wypadku sytuacji materialnej podatnika), ale sama strona nie może zachowywać się w postępowaniu biernie, jeżeli podnosi okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki podatkowe, a które to okoliczności wymagają weryfikacji przez organ, w ramach obowiązku wynikającego z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami). Strona, odmawiając udziału w postępowaniu administracyjnym (skarżący wielokrotnie wzywany przez organ podatkowy nie zgłosił się osobiście w celu złożenia wyjaśnień, nie złożył też dowodów potwierdzających jego trudną sytuację materialną), sama pozbawiła się możliwości przedstawienia organowi podatkowemu dodatkowych argumentów i dowodów, potwierdzających słuszność jej żądania, a organ w takim wypadku obowiązany byłby je rozpatrzyć. W zaistniałej sytuacji organ podatkowy był uprawniony do podjęcia decyzji, w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy i nie można podnosić zarzutu, iż nie zostały podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). W skardze do sądu administracyjnego strona zwraca uwagę na swój stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną. Wskazuje również na fakt, iż pieniądze uzyskane ze sprzedaży samochodu w całości przekazał spadkobiercom zmarłego brata. Zapewne z powyższych okoliczności podatnik wywodzi istnienie przesłanki umorzenia zaległości podatkowej – "ważnego interesu podatnika". O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jednak subiektywne jego przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Z ustalonej przez organy sytuacji materialnej podatnika wynika, iż osiąga on miesięczne dochody w wysokości około [...]złotych. Posiada również nieruchomości ([...]dwie działki gruntu, w tym jedną z rozpoczętą budową domu), a do [...]roku prowadził działalność gospodarczą (Przedsiębiorstwo A). Odnotować również należy, iż organ podatkowy umorzył skarżącemu 50 % zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za 2003 rok. Powyższe okoliczności nie pozwalają na uznanie, iż udzielenie w tych warunkach ulgi polegającej na umorzeniu pozostałej części zaległości podatkowej byłoby zgodne z interesem publicznym. Jeżeli bowiem pojęcie interesu publicznego ograniczyć do dyrektywy postępowania nakazującej mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, słuszność, zaufanie obywateli do organów władzy, równość itp., to w świetle przedstawionych wyżej okoliczności odmowa umorzenia części zaległości podatkowej nie będzie sprzeczna z tym interesem. Z dotychczasowych spostrzeżeń wynika, że brak jest podstaw do tego, by kwestionować ocenę dokonaną w rozpatrywanej sprawie przez organy podatkowe i dopatrywać się naruszeń prawa, których stwierdzenie skutkować musiałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wyrażone w decyzji stanowisko organu zostało dostatecznie pod względem formalnym uzasadnione. Decyzja ta nie uchybia także przepisom prawa materialnego, gdyż poczynione rozważania należy podzielić. W istocie bowiem trafnych ustaleń organ wysnuł zasadne wnioski. W sumie zatem należało skargę uznać za bezzasadną co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).