I SA/Gl 561/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej w skrócie: "organ nadzoru", "Kolegium", "SKO") - po rozpatrzeniu zażalenia A S.A. z siedzibą w W. (dalej w skrócie: "Spółka", "strona skarżąca") na postanowienie Prezydenta Miasta C. Nr: [...] z dnia [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w związku z zarzutami zobowiązanego wniesionymi w trybie postępowania egzekucyjnego, którym uznał za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesione w oparciu o przesłanki wynikające z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 6, pkt 9 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 17, art. 18, art. 32, art. 33 i art. 34 § 1, § 1a i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619; dalej w skrócie: "u.p.e.a." lub "ustawą egzekucyjną") – orzekło uchylić powyższe. postanowienie z dnia [...] i uznać zarzuty wniesione na podstawie "art. 33 pkt 1, 2 i 6 u.p.e.a. za niedopuszczalne, a z art. 33 pkt 9 i 10 u.p.e.a. za nieuzasadnione". W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło następujący przebieg postępowania. Kierownik Referatu Podatków i Opłat Lokalnych Osób Prawnych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C. (wierzyciel), po rozpatrzeniu zarzutów z dnia 4 grudnia 2014 r. pełnomocnika zobowiązanej Spółki, postanowieniem z dnia [...]., uznał za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesionych w oparciu o przesłanki wynikające z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 6, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a. Pełnomocnik wniósł do Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w W. zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] i [...]. Zarzuty te organ egzekucyjny przekazał do wierzyciela celem zajęcia stanowiska. Prezydent Miasta C. uznał za bezzasadne zarzuty wniesione przez A z następujących powodów: 1) odnośnie zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. - w sprawie nie ma zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 613; dalej w skrócie: "O.p."), gdyż strona i jej pełnomocnik przyczynili się do opóźnienia w wydaniu decyzji; 2) odnośnie zarzutu z art. 33 pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a. - postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ podatkowy Gminy Miasta C. nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Z istoty postanowienia o nadaniu rygor natychmiastowej wykonalności wynika, że decyzja, której ten rygor dotyczy jest natychmiast wykonalna, zatem skutek w postaci wykonalności decyzji następuje w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Na tej podstawie organ podatkowy wystawił tytuły wykonawcze, a Urząd Skarbowy dokonał czynności egzekucyjnej. Z akt sprawy wynika ponadto, że Spółka w dniu 1 grudnia 2014 r. wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] oraz jednocześnie wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] 3) odnośnie zarzutu z art. 33 pkt 9 u.p.e.a. - zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie trybu postępowania wierzyciel należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli wierzyciel będący jednocześnie egzekucyjnym, o którym mowa w art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, nie jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę zobowiązanego, przekazuje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Właściwym zatem do prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w W.; 4) odnośnie zarzutu z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. - wystawione przez organ podatkowy tytuły wykonawcze były zgodne z wzorem tytułu, który został opublikowany w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to wzór obowiązywał przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wierzyciela i uwzględnienie podniesionych zarzutów z art. z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 6, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a. i z tych względów wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Rozpatrując sprawę organ nadzoru zwrócił przede wszystkim uwagę na konieczność przestrzegania przez organy egzekucyjne zasady niekonkurencyjności środków prawnych, wprowadzony przepisem art. 34 § 1a u.p.e.a. Na gruncie tej regulacji SKO zauważyło, że w złożonym w dniu 26 listopada 2014r. odwołaniu od decyzji podatkowej z dnia [...] tj. w "odrębnym postępowaniu", o którym mowa w art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji podatkowej i umorzenie postępowania podatkowego, wskazując, że spółka nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem samoistnym budowli, jaką stanowi kanalizacja kablowa wraz z kablami, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu budowli w postaci kabli światłowodowych i współosiowych, skoro nie stanowią one samodzielnej budowli w rozumieniu art. 10 pkt 2 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych. Organ nadzoru podkreślił nadto, że w złożonym w dniu 27 listopada 2014 r. zażaleniu na postanowienie z dnia [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej, tj. w "odrębnym postanowieniu", o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a., pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując, że Spółka nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu w sprawie nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz organ doręczył jej jedynie końcowe rozstrzygnięcie, a ponadto, że nie uprawdopodobniono niewykonania obowiązku przez Spółkę. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że postanowienie wierzyciela winno zostać uchylone ze względu na niezastosowanie w sprawie art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej. W tych zakresie wyjaśniło, że kwestie nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku są przedmiotem rozstrzygania organów podatkowych w postępowaniu tzw. wymiarowym. Organ podkreślił dodatkowo, że trzeci z zarzutów (niedopuszczalność egzekucji) pełnomocnik oparł na twierdzeniu, że prowadzenie egzekucji nastąpiło w oparciu o decyzję organu pierwszej instancji, która - ze względu na nienadanie natychmiastowej wykonalności - nie podlega wykonaniu. Zatem jedna okoliczność przyporządkowana została dwóm zarzutom (pkt 2 i pkt 6). Odnośnie zarzutu z art. 33 pkt 9 u.p.e.a. - prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny – SKO zauważyło, że zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt II FPS 5/14 w sprawie określenie właściwości organu egzekucyjnego: 1) w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej nie określa w sposób wyłączny właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego; 2) na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i § 3 u.p.e.a. do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w art. 19 § 2 omawianej ustawy właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego o ile zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę, bądź też znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część, znajduje się na terenie działania innej gminy niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodzoną należność. Odnośnie naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a., poprzez błędne oznaczenie terminów naliczenia odsetek, a w konsekwencji nieprawidłowe określenie ich wysokości Kolegium stwierdziło, że organ podatkowy przedstawił powody wydłużenia terminu zakończenia postępowania podatkowego w przedmiotowej sprawie, a tym samym brak możliwości zastosowania art. 57 § 1 pkt 7 O.p. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium z dnia [...] oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia [...] . Dodatkowo wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniu organu nadzoru zarzucono naruszenie: 1) art. 124 § 1 i 2 K.p.a. poprzez brak odniesienia się przez Kolegium do zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie egzekwowania odsetek za zwłokę; 2) art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów w sytuacji, gdy wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia, gdyż pozostają poza rozstrzygnięciem w sprawie wymiarowej; 3) art. 33 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej poprzez uznanie za bezzasadny zarzut nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie w nim w nim wskazano wielkość odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu postawionych zarzutów pełnomocnik podkreślił, że organ nadzoru w ogóle nie odniósł się do - podniesionego również w zażaleniu - zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie wysokości egzekwowanych odsetek. Tym samym trudno stwierdzić, jakie jest rozstrzygnięcie Kolegium w zakresie tego zarzutu, co oznacza, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera pełnego rozstrzygnięcia. Zaakcentował dalej, że wbrew stanowisku Kolegium, podniesione w zarzutach kwestie, pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia przez organ podatkowy i nie były zatem "przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu tzw. wymiarowym". Kwestie niedoręczenia postanowienia o nadaniu rygoru, co skutkuje brakiem wymagalności oraz niedopuszczalnością egzekucji, dotyczą ściśle egzekucji; choćby z tego powodu, że brak rygoru czyni decyzję nieostateczną niewykonalną, a więc niepodlegającą egzekucji administracyjnej. Ponadto, żaden z zarzutów nie dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a ta kwestia jest właśnie przedmiotem postępowania wymiarowego. Zatem bezpodstawne jest stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów, co jednocześnie oznacza, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 34 § 1 u.p.e.a. Końcowo pełnomocnik podkreślił, że Kolegium naruszyło z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy. Wyjaśnił w tym zakresie, że błędne oznaczenie terminów naliczania odsetek za zwłokę w przedmiotem sprawie, a w konsekwencji nieprawidłowe określenie ich wysokości, powoduje, że wymóg określony w tym ostatnim przepisie nie został zrealizowany. Odpowiadając na skargę, organ nadzoru wniósł o jej oddalenie. W pełni podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu, iż w sprawie znajduje zastosowanie art. 34 § 1 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W myśl art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem postanowienie organu nadzoru nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przystępując do rozpoznania sprawy, na wstępie zauważyć trzeba, iż zgodnie z art. 33 ustawy egzekucyjnej podstawą prawną zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zatem: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z treści zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą wynika, iż obejmują one sytuacje przewidziane w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 9 i 10 u.p.e.a., a konkretnie nieistnienie obowiązku w zakresie odsetek, brak wymagalności obowiązku z uwagi na to, że decyzji wymiarowej organu podatkowego nie nadano w odpowiednim terminie rygoru natychmiastowej wykonalności, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, a także niespełnienie wymogu płynącego z art. 27 u.p.e.a. Z kolei w skardze strona zarzuciła organowi nadzoru naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a., wobec braku podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji, a to z uwagi na brak rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej. Spółka zarzuciła nadto organowi, że uznał za nieuzasadniony zarzut wskazany w art. 33 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej. W motywach skargi pełnomocnik Spółki akcentował nieprawidłowości związane z nadaniem decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Z tych też powodów należy w tym miejscu ponownie przytoczyć właściwą w tym zakresie faktografię. Otóż w dniu [...] wydane zostały tytuły wykonawcze obejmujące należności podatkowe wynikające z decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...]. W dacie wystawienia tytułów wykonawczych wierzyciel wydał postanowienie nr [...] (k. nr 3 akt administracyjnych) o nadaniu decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Postanowienie doręczono zobowiązanej Spółce w dniu 20 listopada 2014 r. Pismem z dnia 27 listopada 2014 r. pełnomocnik podatnika zaskarżył postanowienie z [...] do SKO. Na gruncie przytoczonych wyżej faktów należy stwierdzić, iż rację w omawianej kwestii miał organ nadzoru uznawszy, że badanie zarzutów sformułowanych na gruncie art. 33 § 2 i 6 u.p.e.a. opartych na nieprawidłowościach w zakresie nadania decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności, jest niedopuszczalne w kontrolowanym obecnie trybie. Zdaniem Sądu, kwestia prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej nie podlega weryfikacji przez organ egzekucyjny. Sąd w pełni podziela pogląd przytoczony w wyroku NSA o sygn. akt II FSK 280/13 (LEX 1591858), że "zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie bada merytorycznej decyzji wymiarowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego rozumianej jako doręczenie decyzji". Dalsze wywody Sądu bezpośrednio przekładają się na grunt tej sprawy, Stwierdził on bowiem, że "doręczenie postanowień o nadaniu decyzjom wymiarowym rygoru natychmiastowej wykonalności decyduje o wymagalności obowiązku wynikającego z decyzji (art. 239a Ordynacji podatkowej), organ egzekucyjny nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości doręczenia postanowień." Kwestia ta była natomiast przedmiotem kontroli w postępowaniu wdrożonym na skutek zażalenia Spółki od postanowienia wierzyciela z dnia [...] nr [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej z dnia [...]. Trafnie zatem organ nadzoru wskazał na zasadność zastosowania art. 34 § 1a u.p.e.a., w miejsce merytorycznej oceny zarzutów z tym związanych. Przepis art. 34 § 1a ustawy pozbawia bowiem wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Z tej przyczyny twierdzenia skargi uznać należy na nieusprawiedliwione. Za chybiony należało uznać również zarzut naruszenia art. 34 § 1a u.p.e.a. w kontekście art. 33 § 1 tej ustawy. Zdaniem Spółki nie istniał w tej sprawie obowiązek podatkowy w części obejmującej odsetki za okres, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Spółki z obowiązku nie wyłączono okresu pomiędzy wszczęciem postępowania podatkowego, a doręczeniem decyzji wymiarowej. Taki stan rzeczy miał – zdaniem pełnomocnika skarżącej – miejsce w tej sprawie z uwagi na przekroczenie terminu 3 miesięcy pomiędzy pierwszym i drugim zdarzeniem. Zdaniem Sądu zasadnie organ nadzoru stwierdził niedopuszczalność także tego zarzutu. Kwestia zobowiązania w ogólności, którego następstwem są odsetki, również te, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 7 O.p., rozstrzygana jest w odrębnym postępowaniu tzw. wymiarowym. Z akt sprawy wynika, że decyzja wierzyciela z dnia [...] określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. została przez pełnomocnika Spółki oprotestowana w ramach odwołania z dnia 26 listopada 2014 r. Niezależnie jednak od powyższego stanowiska, nie sposób podzielić zarzutu skargi, że organ odwoławczy nie ustosunkował się w ogóle do kwestii długotrwałości postępowania podatkowego, jako ewentualnej podstawy do nienaliczania odsetek za zwłokę. W zaskarżonym postanowieniu zawarto wprawdzie tylko ogólnikowe powołanie się na ustalenia organu pierwszej instancji, ale niewątpliwie w uzasadnieniu postanowienia tego ostatniego organu przedstawione zostały fakty i wywody wskazujące, że dłuższy okres prowadzenia postępowania wynikał z postawy samego podatnika, którego pełnomocnik działał w sposób ewidentnie przyczyniający się do wydłużenia postępowania. Szczegółowy opis przebiegu postępowania, uwzględniający wszystkie czynności organu oraz pełnomocnika Spółki, zawiera ponadto uzasadnienie decyzji wymiarowej, dołączonej do akt postępowania, będącego przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie. W tej sytuacji Sąd uznał, że w stanowisku wierzyciela zawarta została ocena przesłanek z art. 54 § 1 pkt 7 O.p., co czyni zarzut skargi nieuzasadnionym. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organu nadzoru za zgodne z prawem i mimo pewnej skrótowości uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w opisanym wyżej zakresie, nie dopatrzył się naruszenia przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.